Wakacyjne zagrożenia – ukąszenia i ukłucia

Mamy lato, a wraz z nim upragniony i długo wyczekiwany urlop. Niestety, wakacyjny wypoczynek na łonie przyrody możemy przypłacić piekącymi, bolącymi, a czasami bardzo niebezpiecznymi ukąszeniami i ukłuciami przez owady, pajęczaki i inne zwierzęta.

Ukąszenie polega na przerwaniu ciągłości tkanki skórnej zębami lub innymi narządami gryzącymi zwierzęcia. Powstała w ten sposób rana ma zazwyczaj nieregularny kształt, a otaczająca ją skóra wykazuje odczyn zapalny. Ukłucie jest z kolei raną zadaną wydłużoną częścią układu gębowego, przez które zwierzę wstrzykuje substancję toksyczną do krwiobiegu człowieka. W tym wypadku zauważalny jest centralny punkt, wokół którego toczy się stan zapalny. Ukłucia wywołują swędzenie, ból i nierzadko reakcję alergiczną. Oba typy uszkodzeń skóry mogą spowodować wystąpienie zatrucia lub zakażenia.


Ukąszenia zwierząt niejadowitych

Domowe i dzikie zwierzęta – ukąszenia tych zwierząt niosą głównie za sobą ryzyko przeniesienia wścieklizny. Gdy dojdzie do takiego ugryzienia, ranę należy przemyć bieżącą wodą i zdezynfekować spirytusem, a następnie założyć jałowy opatrunek ochronny. Jako środek odkażający można zastosować także wyciąg z nagietka lekarskiego, arniki, pokrzywy lub dziurawca. W przypadku mocno krwawiącej rany należy położyć na nią zwitek chłonnego materiału i przyciskać palcami nie dłużej niż 10 minut. Jeżeli podejrzewamy, iż mogliśmy zarazić się wścieklizną, należy jak najszybciej udać się do lekarza, który nakaże nam wykonać serię szczepień ochronnych zarówno przeciwko wściekliźnie, jak i tężcowi.


Ukąszenia zwierząt jadowitych

Węże – ukąszenia jadowitych węży pozostawiają na ciele dwa krwawiące punkty, są bardzo bolesne i niebezpieczne. Mogą powodować osłabienie, senność, powiększenie węzłów chłonnych, mdłości, wymioty, zamglenie wzroku, osłabienie mięśni czy utratę świadomości. W skrajnych przypadkach mogą być śmiertelne. W razie ukąszenia ranę należy przemyć wodą i zdezynfekować. Można także założyć opaskę uciskową powyżej miejsca ugryzienia. Nie wolno natomiast wysysać jadu z rany, gdyż jest to nieskuteczne i ryzykowne – wysysający sam może bowiem narazić się na działanie trucizny. Osobę poszkodowaną należy uspokajać i unieruchomić, gdyż przyspieszenie bicia serca oraz ruch sprzyjają rozprzestrzenianiu się trucizny w organizmie. Po przewiezieniu do placówki zdrowia choremu podaje się specyficzną surowicę odpornościową. Jadowite węże występują na całym świecie, a wymienić wśród nich należy żmije, grzechotniki, mamby, kobry oraz węże wodne.

Pająki – wśród jadowitych pająków wymienić należy przede wszystkim czarną wdowę, tarantulę oraz ptaszniki. Ukąszenia tych pajęczaków powodują zwykle tylko miejscowe objawy zapalne: ból, obrzęki, reakcje alergiczne. Jednakże po kilku godzinach możliwe jest wystąpienie ogólnych objawów, takich jak złe samopoczucie, zaburzenia rytmu serca, trudności w oddychaniu, gorączka, mdłości i śpiączka. Bezpośrednio po ukąszeniu ranę należy zmyć i zdezynfekować oraz bezzwłocznie zgłosić się do lekarza, który zaleci podanie odpowiedniej surowicy lub antidotum.


Ukłucia zwierząt lądowych

Skorpiony – ukłucia występujących w Europie i Ameryce Północnej skorpionów mogą powodować ból i reakcje alergiczne, jednak nie są one szczególnie niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka. Na miejsce ukłucia można przykładać lód w celu zmniejszenia objawów reakcji zapalnej. Ukłucia żyjących w strefach klimatu gorącego skorpionów mogą z kolei wywołać dreszcze, kurcze, drgawki, gorączkę, porażenia układu oddechowego i w konsekwencji śmierć. Miejsce ukłucia przez skorpiona należy unieruchomić i bezzwłocznie udać się do najbliższego ośrodka zdrowia, gdzie zastosowane zostanie odpowiednie leczenie.

Osy i pszczoły – użądlenia tych owadów powodują ostry, piekący ból, obrzęk i zaczerwienienie. U osób uczulonych na jad osy lub pszczoły możliwe jest wystąpienie tzw. wstrząsu anafilaktycznego, charakteryzującego się zaburzeniami oddychania, przyspieszeniem bicia serca, obrzękiem gardła i warg, zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami. W takim wypadku należy bezzwłocznie udać się do lekarza, gdyż pojawiający się obrzęk, zwłaszcza w okolicy gardła lub ust, grozi uduszeniem. W razie użądlenia przez pszczołę należy usunąć paznokciem, tępą częścią noża lub wysterylizowaną igłą żądło, gdyż jego pozostawienie grozi zgrubieniem skóry oraz rozerwaniem przytwierdzonego do żądła zbiorniczka z jadem.

Na miejsce użądlenia warto przyłożyć lód, zimny okład, plaster cebuli lub świeżo przekrojonego ziemniaka. W przypadku użądlenia przez osę można zastosować roztwór o słabym kwaśnym odczynie (np. sok cytrynowy lub ocet), a w razie ukłucia przez pszczołę – sodę oczyszczoną o odczynie lekko zasadowym. W obu typach użądleń miejsce ukłucia zaleca się posmarować lekiem przeciwhistaminowym w postaci kremu.

Kleszcze – kleszcze mogą przenosić bakterie i wirusy, powodujące poważne choroby zakaźne, takie jak kleszczowe zapalenie mózgu, boreliozę, tularemię czy ehrlichiozę. Wkłutego w ciało kleszcza należy bezzwłocznie usunąć. W tym celu najpierw najlepiej przyłożyć na kleszcza na 15 minut kłębek waty nasączonej alkoholem lub eterem. Kleszcza nie wolno natłuszczać, kremować, przypalać i zgniatać, gdyż może on wstrzyknąć dodatkową porcję drobnoustrojów. Następnie tuż przy skórze należy uchwycić go pęsetą i zdecydowanym ruchem wyciągnąć, a miejsce po ukąszeniu zdezynfekować. Jeżeli główka kleszcza pozostała w skórze, należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza.

Komary, meszki i gzy – choć ukłucia tych owadów są bardzo dokuczliwe, zazwyczaj nie powodują poważnych następstw. Jednakże czasami może dojść do obrzęku płuc, wstrząsu anafilaktycznego, a na skutek ukłuć niektórych tropikalnych komarów – malarii, żółtej febry, filariozy oraz wirusowego zapalenia mózgu. Miejsca ukłuć warto smarować preparatami zmniejszającymi swędzenie i obrzęk.


Ukłucia i oparzenia zwierząt morskich

Meduzy – w czułkach meduz znajduje się substancja powodująca po kontakcie ze skórą jej podrażnienie, bolesność, zaczerwienienie, a także występowanie na jej powierzchni wysypki. U niektórych ludzi może także dochodzić do zawrotów i bólów głowy, wymiotów, zaburzeń krążenia i oddychania. Miejsce uszkodzenia skóry zaleca się przemywać ciepłą wodą z solą lub mydłem oraz smarować środkami łagodzącymi. Stosowanie chłodnych okładów jest w tym przypadku nieskuteczne, gdyż nie rozkładają one jadu meduz.

Jeżowce – ukłucia tych bezkręgowców są bardzo bolesne, a powstające rany ciężko się goją i łatwo ulegają zakażeniom. Ponadto, igły jeżowca ciężko się usuwa, gdyż są bardzo kruche. W razie takiego ukłucia igły lepiej pozostawić w skórze i zwrócić się do lekarza.

Autor: mgr chemii Natalia Zachwieja

Komentarze