Uwaga na leki przeciwbólowe w ciąży

Stosowanie łagodnych środków przeciwbólowych w ciąży, jak paracetamol, aspiryna czy ibuprofen może częściowo odpowiadać za pogorszenie płodności mężczyzn.

Naukowcy z Danii, Finlandii i Francji zaobserwowali, że synowie kobiet, które stosowały więcej niż jeden łagodny środek przeciwbólowy jednocześnie (np. paracetamol i ibuprofen) siedem razy częściej cierpieli na jakąś postać wnętrostwa niż synowie pań niestosujących takich leków. Wnętrostwo (niezstąpienie jąder) jest wadą rozwojową, która polega na tym, że jądra zamiast w mosznie są umieszczone w jamie brzusznej lub kanale pachwinowym. Jest to znany czynnik ryzyka niepłodności i nowotworów jądra w wieku dorosłym.

Szczególnie wrażliwym okresem był drugi trymestr ciąży - stosowanie jakiegokolwiek środka przeciwbólowego w tym czasie ponad dwukrotnie zwiększało ryzyko wnętrostwa. Spośród wszystkich leków, ibuprofen i aspiryna niemal czterokrotnie podnosiły ryzyko tego zaburzenia. Jednoczesne stosowanie więcej niż jednego środka przeciwbólowego w drugim trymestrze powodowało 16-krotny wzrost ryzyka.

Prowadzone równolegle testy na szczurach ujawniły, że środki przeciwbólowe zaburzają produkcję męskiego hormonu płciowego - testosteronu. Prowadzi to do jego niedoborów w okresie rozwoju płodowego, w którym formują się męskie organy płciowe.

Najnowsze badania objęły dwie grupy ciężarnych kobiet - 834 z Danii i 1463 z Finlandii. Fińskie kobiety udzielały informacji na temat stosowania różnych leków w ciąży w ankietach, natomiast Dunki bądź za pośrednictwem ankiet, bądź w wywiadach telefonicznych, bądź też za pomocą obu metod. W rozmowach przez telefon zwracano szczególną uwagę na środki przeciwbólowe. Tuż po porodzie wszystkich synów przebadano pod kątem różnych postaci wnętrostwa - od łagodnych, kiedy to jądra są zlokalizowane w mosznie, ale bardzo wysoko, po poważniejsze, gdy znajdują się w jamie brzusznej i są niewyczuwalne palpacyjnie. Okazało się, że wypełniając kwestionariusze panie znacznie zaniżały stosowanie łagodnych środków przeciwbólowych, gdyż nie traktowały ich jak leki. W grupie 298 duńskich mam, które przebadano za pomocą dwóch metod ok. 31 proc. przyznało się do stosowania tych środków na piśmie i aż 57 proc. w rozmowie telefonicznej.

Naukowcy zaobserwowali, że związek między stosowaniem leków przeciwbólowych a ryzykiem wnętrostwa był statystycznie istotny wyłącznie w grupie duńskiej i na razie nie potrafią dokładnie wyjaśnić tej różnicy. "Stosowanie tej grupy leków w fińskiej grupie było badane tylko za pomocą ankiet, a nie wywiadów telefonicznych, które to dostarczyły najbardziej wiarygodnych informacji w grupie z Danii. To może tłumaczyć niektóre różnice. Ponadto, wnętrostwo występuje znacznie rzadziej w Finlandii niż w Danii, więc aby znaleźć podobną liczbę przypadków trzeba by przebadać wyraźnie większą grupę fińskich kobiet" - komentuje prowadzący badania dr Henrik Leffers ze szpitala uniwersyteckiego Rigshospitalet w Kopenhadze.

Z kolei, doświadczenia przeprowadzone na szczurach dowiodły, że łagodne środki przeciwbólowe działały podobnie do związków zakłócających czynność hormonów płciowych, do których należą m.in. ftalany obecne w wielu produktach codziennego użytku wykonanych z plastiku, w folii do pakowania żywności, w kosmetykach, farbach, itd.

Leki te obniżały produkcję testosteronu w jądrach płodów męskich o 50 proc. Samce, które w łonie matki były narażone na działanie paracetamolu miały zmniejszoną odległość odbytu od genitaliów, co jest wskaźnikiem obniżonego poziomu androgenów w życiu płodowym oraz większego ryzyka problemów z płodnością w życiu dorosłym.

Zdaniem autorów pracy, sugeruje ona, że kobiety ciężarne powinny unikać o ile to możliwe stosowania środków przeciwbólowych w ciąży, nawet tych łagodnych. "Pojedyncza pigułka zawierająca 500 mg paracetamolu może silniej zakłócać gospodarkę hormonalną niż ekspozycja podczas całej ciąży na kombinację najbardziej rozpowszechnionych w środowisku związków o tym samym działaniu" - komentuje dr Leffers. Jak ocenia, taka dawka leku może mieć przynajmniej dwukrotnie silniejsze działanie, co gorsza, nie rozkłada się ona na dziewięć miesięcy, ale zostaje dostarczona w ciągu jednego dnia.

Naukowcy uważają, że zażywanie łagodnych środków przeciwbólowych przez ciężarne może być jednym z czynników odpowiedzialnych za wzrost liczby przypadków wnętrostwa w ostatnich dekadach i coraz częstsze problemy mężczyzn z płodnością. Na przykład, w Danii odsetek urodzeń chłopców z niezastąpionymi jądrami zwiększył się z 1,8 proc. w latach 1959-1961 do 8,5 proc. w latach 1997-2001, przypominają. Ich zdaniem, pilnie potrzebne są dalsze badania nad tym zagadnieniem. W międzyczasie, warto jednak rozważyć zalecenia dotyczące stosowania środków przeciwbólowych przez ciężarne.

Dr Leffers zaznacza, że jako biolog nie może odradzać kobietom ciężarnym przyjmowania łagodnych leków przeciwbólowych, ale uważa, że zanim sięgną one po te środki powinny zapytać swojego lekarza. W ciąży najlepiej jest kierować się zasadą stosowania jak najmniejszej możliwej liczby leków.

Autor: Świat Zdrowia, PAP

Komentarze