Troskliwie dbaj o stopy - groźne powikłanie cukrzycy

Wśród groźnych powikłań cukrzycy występuje tzw. zespół stopy cukrzycowej. Dotyka on od 12 do 25% diabetyków. Jego smutnym finałem może być amputacja stopy. Aby temu zapobiec, należy na co dzień o nie dbać i przestrzegać terapii zaleconej przez lekarza.

Jedną z przyczyn powstawania zespołu stopy cukrzycowej jest uszkodzenie naczyń krwionośnych, szczególnie tętnic, spowodowane długotrwałą hiperglikemią, czyli podwyższonym poziomem cukru we krwi. Skutkiem tego jest zmniejszenie elastyczności naczyń krwionośnych, ich zarastanie i nasilona miażdżyca – wyjaśnia dr Beata Mrozikiewicz-Rakowska z Poradni Leczenia Stopy Cukrzycowej Kliniki Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii Uniwersytetu Medycznego w Warszawie, która m.in. walczy o nowoczesne opatrunki na rany na zmaltretowanych nogach.

Z powodu niedokrwienia tkanek stopy dochodzi do zaburzeń ich czynności, w tym uszkodzenia nerwów. Następstwem tych patologicznych zmian jest groźne niedotlenienie tkanek, prowadzące do ich martwicy, co w przypadku niepomyślnego leczenia kończy się amputacją palców stopy, większej części stopy lub całkowitego jej usunięcia. Skuteczna terapia ma więc kluczowe znaczenie. W odróżnieniu od innych ran przewlekłych, którym towarzyszy z reguły silny ból, przy zespole stopy cukrzycowej może się on w ogóle nie pojawić, gdyż przy cukrzycy zawodzi przewodnictwo nerwowe, co powoduje, że nawet rozkładająca się rana na stopie jest przez chorego niewyczuwalna.

Ratunkiem w tym przypadku mogą okazać się nowoczesne opatrunki, zawierające lecznicze substancje. Jest ich już wiele. Wśród nich opatrunki zawierające srebro, które mają istotne znaczenie w miejscowym leczeniu ran zainfekowanych oraz w profilaktyce zakażeń u chorych z obniżoną odpornością.


Główne zasady pielęgnacji

Oczywiście najlepiej, by do takiego stanu nie dochodziło. I jest to możliwe – pod warunkiem konsekwentnego leczenia cukrzycy i zachowania wyjątkowej dbałości o stopy, która osobom zdrowym może się wydawać niezrozumiała i wręcz przesadna

- gdy pojawi się zaburzenie czucia, należy o tym poinformować swojego lekarza. Zaleci on codzienne oglądanie stóp przy bardzo dobrym oświetleniu. Tak, by można było ocenić paznokcie, całą skórę, szczególnie skórę pomiędzy palcami. Gdy stwierdzi się uszkodzenie, należy szybko skontaktować się z lekarzem

- stopy należy myć codziennie mydłem pod letnią, bieżącą wodą. Zawsze starannie opłukać, dokładnie osuszyć miękkim ręcznikiem. Nie należy ich długo moczyć, ponieważ zbytnie zmiękczenie skóry, np. w okolicy jej pęknięć, sprzyja infekcjom

- gdy skóra stóp jest sucha, należy stosować kremy nawilżające. Natomiast nie zaleca się maści zawierających oleje, gdyż mogą doprowadzić do maceracji skóry, zwłaszcza między palcami. Zrogowacenia skóry można delikatnie przecierać pumeksem lub specjalną tarką

- ważna jest odpowiednia długość paznokci. Nie powinny wystawać ponad palce, ale też nie należy ich obcinać zbyt krótko. Można, zwłaszcza przy niezbyt dobrym wzroku i niepewnej ręce, korzystać z usług pedikiurzystki, najlepiej co 4-5 tygodni. Powinna ona jednak wiedzieć, jak pielęgnuje się stopy chorego na cukrzycę.


Jak dobierać buty

Przy wyborze obuwia najważniejsza jest wygoda. Nie wolno kupować takich, które cisną, zwłaszcza palce. Dla pełnego komfortu powinno się mieć kilka par butów, tak by zmieniać je np. co 2 dni, bo w obuwiu są różne punkty podporu stopy, ich zmiany są więc swoistą gimnastyką. Po zakupie nowych butów, nawet wygodnych, warto początkowo chodzić w nich 2 godziny dziennie

- buty należy oglądać prawie tak często jak stopy. Zwłaszcza ich wnętrze. Sprawdzać, czy nie pomarszczyła się wyściółka i od razu usuwać wszystkie jej nierówności czy załamania. Dobrze sprawdzają się wkładki z wełny, bawełny lub gąbki naturalnej. Nie należy natomiast na własną rękę stosować żadnych wkładek typu podpórki, chyba że przepisze je ortopeda

- warto unikać butów z podeszwami czy cholewkami z tworzywa sztucznego. Przy niedostatecznym obiegu powietrza pojawia się potliwość, łatwiej o uszkodzenia skóry i grzybicę. Z tego względu niewskazane są śniegowce i botki. Latem lepiej unikać sandałów, odsłaniających palce, bo łatwo wówczas o ich uszkodzenie

- dla kondycji stóp bardzo ważne są skarpetki, pończochy, rajstopy. Należy je codziennie zmieniać. Powinny być wykonane z surowców naturalnych, bawełny lub wełny. Niedawno pojawiły się skarpetki z dodatkiem włókna bambusowego, a w specjalistycznych sklepach i niektórych aptekach można kupić skarpetki dla cukrzyków – bezuciskowe i podobno antybakteryjne.


Zmiana przyzwyczajeń

- wchodząc na plażę odruchowo zrzucamy buty, by pospacerować po piasku albo brodzić w wodzie. Przy kłopotach ze stopami nie wolno tego robić, bo można rozciąć nogę i zainfekować powstałą rankę. Z tego samego powodu zakazane jest chodzenie boso po trawie, a nawet po własnym domu

- przy utrudniających zaśnięcie zimnych stopach najlepiej włożyć na noc wełniane luźne skarpetki. W żadnym wypadku nie należy ogrzewać stóp poduszką elektryczną czy termoforem. Przy osłabionym czuciu może bowiem dojść do oparzeń

- poważnie trzeba traktować zwykłe odciski. W żadnym razie nie wolno ich zmiękczać przez moczenie nóg ani wycinać ostrym narzędziem. Nie wolno też przebijać pęcherzy

- przy nadmiernej potliwości stóp nie wolno stosować żadnych kremów i preparatów kosmetycznych, chyba że poleci je lekarz. Natomiast należy dokładnie przemywać i suszyć stopy. Potem można użyć talku, szczególnie pomiędzy palcami.


Pierwsza pomoc

Jeśli doszło do pęknięcia skóry stopy lub jej małego uszkodzenia, należy najpierw ją przemyć (najlepiej z użyciem dezynfekującego mydła) i wysuszyć. Uszkodzone miejsce trzeba zdezynfekować np. roztworem gencjany i okryć sterylną gazą. Gdy po 2-3 dniach ranka nie zaczyna się goić, konieczny jest kontakt z lekarzem. Chorzy, u których już stwierdzono początek chorobowych zmian w stopach, powinni przy każdym ich uszkodzeniu od razu udać się do lekarza.

Autor: Ewa Łuszczuk

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    Wydaje mi sie, ze niestety nie jest to regula