Tajemniczy ryż

Już czas, abyś odkryła i doceniła ryż. Poznaj jego rodzaje, właściwości prozdrowotne i szerokie zastosowanie w codziennym życiu.

W Polsce przez długie lata ryż był składnikiem tanich i niezbyt wykwintnych, ale sycących potraw. Nieumiejętnie przygotowany zamieniał się często w nieapetyczną papkę. O tym, że nie zniknął z naszej kuchni, przesądziła pewnie łatwość jego przyrządzania. Tymczasem wciąż tkwią w nim niewykorzystane przez nas możliwości.


Przybysz ze wschodu

Ryż pochodzi z południowo-wschodniej Azji, gdzie stanowi podstawę wyżywienia. Jest drugim, po pszenicy, najczęściej uprawianym zbożem na świecie. To również jedna z najstarszych roślin uprawnych – początki plantacji ryżowych w Chinach sięgają 5000 r. p. n. e.
O ryżu mówi się, że lubi mieć stopy w wodzie, a głowę w słońcu. W związku z tym wysiewa się go na terenach zalewowych, w deltach rzek, na nadbrzeżnych równinach. Rośliny na polu zanurzone są w wodzie do głębokości około 10 centymetrów. W Indonezji i Japonii, gdzie ukształtowanie powierzchni jest zróżnicowane, praktykuje się tarasowe pola ryżowe i nawadnianie przelewowe. Największymi producentami ryżu są Chiny, Indie i Japonia, a poza Azją – Brazylia i Stany Zjednoczone.


Cenne zboże

Ziarenka ryżu otoczone są plewami, które usuwa się w procesie obróbki. Najczęściej spotykany na sklepowych półkach biały ryż pozbawiony jest plew i otrębów. Dodatkowo poleruje się go do połysku talkiem i glukozą, co niestety zubaża jego właściwości odżywcze.
Ziarno częściowo obłuskane, z pozostawionymi otrębami, to tak zwany ryż brązowy, inaczej naturalny. Jest on bogatym źródłem tiaminy (wit. B1), ryboflawiny (wit. B2), niacyny (wit. PP), żelaza i wapnia. Nie każdemu jednak odpowiada smak takiego nieoczyszczonego ryżu. Kompromisem pomiędzy smakiem a walorami zdrowotnymi jest ryż parboiled, wstępnie obgotowany jeszcze przed zmłóceniem, dzięki czemu wartościowe składniki z okrywy przenikają do ziarna. Taki ryż ma delikatnie żółty kolor, w smaku przypomina ryż biały, jest jednak od niego o wiele zdrowszy.


Aromatyczne smaki

Na rynku dostępnych jest naprawdę wiele odmian ryżu. Warto się z nimi zapoznać, bo każda daje inne możliwości przygotowania.
Ryż Basmati, uprawiany u podnóża Himalajów, śnieżnobiały o zdecydowanym, orzechowym aromacie to doskonały dodatek do białego mięsa, sałatek i egzotycznych potraw.
Ryż jaśminowy, zwany również tajlandzkim, o białych ziarnach i subtelnym, przyjemnym kwiatowym zapachu świetnie nadaje się do deserów i dań z ryżu na słodko.
Włoski ryż arborio o lekko zaokrąglonych ziarnach przeznaczony jest do przygotowywania risotto i kleików. Doskonale sprawdza się w przyrządzaniu gołąbków, ponieważ dobrze wchłania smak i zapach dodanych do niego przypraw i ma właściwości klejące (w odróżnieniu od ryżu parboiled).
Ryżu à la Creole używa się do potraw z krewetkami, ananasem i innymi egzotycznymi owocami i przyprawami.
Słodki, pulchny, kredowobiały ryż zwany amerykańskim to doskonała podstawa wszelkich dań, zarówno tych bardzo prostych, jak i wyszukanych. Świetnie sprawdza się jako składnik deserów.
W sklepach jest również do nabycia ryż dziki. Ma on długie, cienkie i bardzo ciemne ziarna. Charakteryzuje się intensywnym zbożowym smakiem i orzechowym aromatem. Jest bogatym źródłem białka, potasu, fosforu i witamin z grupy B. Warto jednak wiedzieć, że nazwa „ryż” jest tu raczej umowna. W rzeczywistości są to nasiona wodnej trawy, rosnącej na brzegach Missisipi. Nazywa się go również owsem wodnym lub ryżem indiańskim.
Bardzo ciekawe w smaku i dające wiele niekonwencjonalnych możliwości zastosowania w kuchni są ryżowe mieszanki. Najczęściej łączy się ze sobą ryż dziki z parboiled lub basmati.


Nie tylko na talerzu

Warto pamiętać, że na Dalekim Wschodzie ryż to nie tylko podstawa żywienia, ale także część kultury. Jego przyrządzanie i spożywanie otacza swoisty rytuał. Je się go za pomocą pałeczek i odbywa się to według określonych zasad. Ich nieznajomość może narazić nas na śmieszność, warto zatem, zwłaszcza przed wizytą w egzotycznym kraju lub w chińskiej czy japońskiej restauracji, wziąć kilka praktycznych lekcji posługiwania się pałeczkami.

Autor: Agnieszka Sieńkowska

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    Ja zastąpiłem ziemniaki gotowane gotowanym miałym ryżem, smakuje wybornie ;)

  • 2016-03-31 gość

    Wolę ziemniaki,choć ryż coraz częściej gotuję :jaśminowy i Basmati.Czy po nim się tyje?

  • 2016-03-30 gość

    Nie przesadzajmy z tymi restauracjami. W Polsce często daje się zwykłe sztućce, żeby nie trzeba było na własnej skórze przekonywać się, że "using chopsticks also prevents senility in old men and women as well". (oglądał ktoś FLCL?)

  • 2016-03-30 gość

    zachęcony artykułem, postanowiłem dzisiaj zakupić na obiad makaron ryżowy.no i zdecydowanie powiem, że danie, które nam wyszło, było z innego świata ;) znaczy się dobre, ale ryżowy makaron taki trochę jednak bez smaku..

  • 2016-03-30 gość

    ryż jest swietną odmianą od tradycyjnych ziemniaków, jakie się je w polskiej kuchni na poatęgę!polecam zwlaszcza ryż brązowy i dziki-mimo że nie są tak delikatne, jak zwykly ryż biały, to mają swój charakter, są lekkie i chyba lepiej strawne:)