Szałwia lekarska

„Tego śmierć nie ubodzie, u kogo szałwia w ogrodzie” – mówi stare polskie przysłowie. Nazywane „różdżką życia” ziele już w starożytności uchodziło za roślinę zapewniającą nieśmiertelność i wieczną młodość.

Jej łacińska nazwa wywodzi się od „salvere”, co oznacza „być zdrowym”. Nic więc dziwnego, że w starożytnym Rzymie traktowano ją jak sacrum: ciąć mógł ją jedynie bosy młodzieniec w białej tunice, używając do tego celu srebrnego noża. Z kolei wśród starożytnych Greków panowało przekonanie, że zapewnia ona wieczną młodość i nieśmiertelność. Podobnie myśleli Persowie, którzy uważali ją za symbol długowieczności. Greccy lekarze stosowali ją na ukąszenia węża, kłopoty ze wzrokiem oraz utratę pamięci. O jej wartości świadczy chociażby fakt, że chińscy kupcy za jedną skrzynkę szałwii byli gotowi oddać aż trzy skrzynki herbaty. Ważna postać średniowiecznego zielarstwa – św. Hildegarda z Bingen uważała szałwię za afrodyzjak (o czym wiedzieli już starożytni Egipcjanie) i zalecała ją także osobom niepłodnym.

W średniowieczu wykorzystywano ją również jako lek na przeziębienia, gorączkę, padaczkę i choroby wątroby. W czasach renesansu wierzono, że połknięcie liści szałwii, na których zostały zapisane zaklęcia, skutecznie uchroni przed febrą i demonami, a spożywana w maju… zapewni nieśmiertelność. Także Mikołaj Rej zachwycał się nią, kiedy podawał przepis na deser – „myszki z szałwiej”.

Szałwia od dawna traktowana była jako lek na niemal wszystkie dolegliwości. Stosowano ją zarówno wewnętrznie, jak zewnętrznie. Wykorzystywano jej właściwości przeciwzapalne i bakteriobójcze. Przykładano ją do trudno gojących się ran, w przypadku dyzenterii natomiast spożywano ją na surowo. Szałwia, w połączeniu z majerankiem, lawendą, rutą, a także piwonią i bukwicą i zalana alkoholem, miała leczyć suchoty i podagrę, działać na bóle artretyczne, bóle kręgosłupa i nerwów obwodowych, a nawet ataki padaczki.


Substancje lecznicze:

Szałwia zawiera:

• olejek eteryczny
• garbniki pirokatechinowe
• flawonoidy
• fenolokwasy
• goryczki
• prowitaminę A
• witaminy B, C, PP
• sole mineralne


Działanie

• odkażające
• przeciwzapalne
• przeciwpotne
• ściągające
• przeciwbakteryjne
• grzybobójcze
• rozkurczowe


Właściwości

Szałwia wykazuje właściwości przeciwzapalne, hamuje rozwój drobnoustrojów, a także zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń włosowatych, dzięki garbnikom natomiast hamuje drobne krwawienia w przewodzie pokarmowym. Równocześnie pobudza wydzielanie soku żołądkowego i działa wiatropędnie. Unieczynnia związki toksyczne, w tym toksyny bakteryjne, działa przeciwskurczowo na jelita. Przywraca również naturalne ruchy perystaltyczne okrężnicy, poprawiając tym samym trawienie. Wyciągi z szałwii stosuje się w nadmiernej potliwości, i to różnego pochodzenia: na tle gruźlicy, nadczynności tarczycy, nadmiernej pobudliwości nerwowej czy związanej z okresem przekwitania. Działanie przeciwpotne wyciągów występuje już po 2-3 godzinach.

Szałwia obniża również nieznacznie poziom cukru we krwi, co może mieć praktyczne znaczenie w leczeniu początkowych przypadków cukrzycy. Szałwia jest wykorzystywana do płukania jamy ustnej w przypadku kłopotów z zębami i dziąsłami, a także w celu usunięcia nieprzyjemnego zapachu z ust. Może także być używana do płukania gardła, krtani i jamy ustnej i przy anginach, a to dzięki jej przeciwbakteryjnym właściwościom. Oczyszczające i przeciwzapalne działanie szałwii wykorzystuje się z kolei w przypadku cery trądzikowej, a ściągające przy rozszerzonych porach, odkażające w przypadku trudno gojących się ran.

Właściwości przeciwgrzybicze i przeciwzapalne szałwii z pewnością docenią kobiety, cierpiące na stany zapalne narządów intymnych. Natomiast płukanki z szałwią mogą pomóc w walce z łupieżem i przetłuszczającymi się włosami. Z kolei olejek z szałwii lekarskiej ma działanie uspokajające, a także zmniejszające przekrwienie. Zaleca się go stosować przy zmęczeniu, niskim ciśnieniu, kłopotach z oddychaniem. Mieszać go można z bergamotą, hyzopem, cytryną, lawendą, melisą i miętą pieprzową. Natomiast olejek z szałwii muszkatołowej ma właściwości rozgrzewające, ale również uspokajające, zmniejsza bowiem napięcie. Stosuje się go przy depresji, bezsenności, bólach gardła, złym trawieniu, bolesnych miesiączkach, suchej skórze i ukąszeniach przez owady. Mieszać go można m. in. z jaśminem i lawendą.

Autor: Oprac. (KB)

Komentarze