Skala Apgar - pierwsza ocena noworodka

Samodzielność nie jest łatwa. Dziecko po porodzie nie zawsze jest w stanie samo oddychać. Bywa, że trzeba mu pomóc. Do oceny zdrowia noworodka wykorzystywana jest skala Apgar.

Ocenę noworodka według skali Apgar przeprowadza się trzykrotnie w pierwszych 5-ciu minutach życia. Skala ta pozwala ocenić, w jakiej kondycji jest noworodek i czy potrzebuje pomocy. Pediatra badający dziecko sprawdza jego układ oddechowy, krążenia i nerwowy. Bierze pod uwagę częstość bicia serca, wysiłek oddechowy, odpowiedź na umieszczenie cewnika w nosie, napięcie mięśniowe i zabarwienie skóry. Malec w bardzo dobrym stanie otrzymuje 10 punktów.


Oddech

Pierwszym chwilom noworodka towarzyszy zazwyczaj powitalny krzyk. Złapanie oddechu to jedno z podstawowych zadań, któremu musi sprostać. W brzuchu wszystko było proste, ponieważ za dostarczanie tlenu i substancji odżywczych odpowiadała mama. Jednak już wtedy narządy malca przygotowywały się intensywnie do nowej roli. Od 25 tygodnia ciąży wzrastała liczba pęcherzyków płucnych i naczyń krwionośnych; rozpoczęła się produkcja surfaktantu - substancji, dzięki której płuca nie zapadają się po pierwszym wdechu. Jednak dopiero w 38. tygodniu ciąży dziecko jest gotowe do samodzielnego oddychania.

Po odcięciu pępowiny noworodek łapie pierwszy oddech - pęcherzyki płucne wypełniają się powietrzem, czemu zwykle towarzyszy krzyk. Początkowe, łapczywe oddechy po kilku chwilach normują się, stają się regularne, mocne, o częstotliwości 40-60 na minutę. Jednak nie zawsze oddech noworodka jest od razu pewny i miarowy. Gdy oddech jest słaby i nieregularny dziecku podaje się tlen.


Serce

Układ oddechowy i krążenia są ściśle ze sobą połączone, wystarczy więc, że dziecko jest niedotlenione, a już słabnie akcja serca. Zazwyczaj podanie tlenu pozwala na szybkie wyrównanie tych zaburzeń. Jeśli tak się nie dzieje, to może oznaczać, że maluch ma wrodzoną wadę układu krążenia i konieczne będą dalsze badania.

U noworodka zdrowego serce bije miarowo, w rytmie około 140 uderzeń na minutę. Jeżeli tętno przekracza 100 na minutę, dziecko otrzymuje 2 punkty w skali Apgar, poniżej 100 - tylko 1 punkt. Gdy dziecko rodzi się bez wyczuwalnego tętna, trzeba natychmiast przeprowadzić masaż serca i sztuczne oddychanie. Maluch nie otrzymuje wtedy punktów aż do momentu, gdy serce podejmie pracę.


Skóra

Jeśli ciało maluszka jest różowe, noworodek otrzymuje 2 punkty. 1 punkt, jeżeli nóżki lub ręce są sine, brak punktów, jeżeli sine jest całe ciałko. Nieprawidłowe zabarwienie jest najczęściej skutkiem trudności z oddychaniem i z reguły mija po podaniu tlenu. Może też być objawem wady serca, czy nieprawidłowej budowy układu oddechowego, także zbyt niskiego poziomu cukru we krwi, a nawet zakażenia.


Napięcie mięśni

Zdrowy noworodek układa się po porodzie tak jak w brzuchu mamy - ma zgięte w stawach ręce i nogi, a mięśnie kończyn stawiają opór przy próbie prostowania. Oznacza to, że w chwili narodzin dobrze pracuje centralny układ nerwowy, który odpowiada za napięcie mięśni. Jeśli mięśnie są odpowiednio napięte i maluszek wykazuje prawidłowe ruchy kończyn, to otrzymuje 2 punkty. Nie ma punktów, gdy mięśnie są wiotkie. Przyczyną może być niedotlenienie układu nerwowego.


Odruchy

Noworodkowi wprowadza się cewnik do nosa, jeśli kicha i kaszle oznacza to, że odruch obronny jest prawidłowy, a dziecko dostaje 2 punkty. W ten sposób bada się dojrzałość układu nerwowego. Jeżeli odpowiedzią na cewnik jest grymas, dostaje 1 punkt; za brak reakcji nie przyznaje się punktów.


Od 1 do 10

Uzyskanie przez dziecko najwyższej oceny (10 punktów) oznacza, że jest ono w stanie samodzielnie podjąć wszystkie podstawowe funkcje życiowe, m.in. utrzymać właściwą temperaturę ciała i prawidłowo ssać. Dzieci z liczbą punktów 8 lub więcej są zdrowe i najczęściej nie wymagają innej pomocy niż odessanie śluzu z ich dróg oddechowych. Natomiast dzieci z mniej niż 3 punktami w skali Apgar w pierwszej minucie życia wymagają natychmiastowej pomocy.

Zawsze jednak powinno się pamiętać o tym, że skala Apgar nie jest w stanie ocenić przyszłego zdrowia dziecka, jego rozwoju fizycznego czy psychicznego. Wynik badania w skali Apgar odnotowywany jest w książeczce zdrowia dziecka wraz z innymi informacjami na temat noworodka, m.in. jego wagą urodzeniową czy długością ciała.


Ocena dziecka w/g skali Apgar

8-10 punktów - stan noworodka dobry
4-7 punktów - stan noworodka średnio-ciężki
0-3 punkty - stan noworodka bardzo ciężki

Autor: Oprac. DK

Komentarze