Siarka bez tajemnic

Dla alchemików była odpowiednikiem żywiołu ognia i symbolizowała energię rzeczy. Próbowano otrzymać z niej złoto, a ze względu na zaobserwowane właściwości lecznicze, także eliksir młodości. W starożytności służyła do bielenia tkanin, a w średniowieczu palono ją i dymem okadzano osoby, które miały kłopoty ze skórą. O czym mowa? O siarce, pierwiastku niezbędnym dla ludzkiego organizmu, którego brak pozbawia nas tak zdrowia, jak i urody.

Siarka wchodzi w skład wszystkich tkanek ludzkiego organizmu, stanowi bazę wielu związków biologicznie czynnych oraz, jako ważny składnik podstawowej dla życia struktury białkowej, jest niezbędna do tworzenia połączeń organicznych. Ponadto siarka wchodzi w skład licznych związków utrzymujących kluczowe funkcje w organizmie. Jest składnikiem podstawowych aminokwasów – cysteiny, cystyny, metioniny, tauryny oraz takich związków jak insulina, glutation (niezbędny do prawidłowej pracy układu nerwowego), kwas liponowy, heparyna (substancja obniżająca ciśnienie krwi), witamina B1, witamina H oraz koenzym A.


Właściwości lecznicze

Wyjątkowa skuteczność siarki w leczeniu schorzeń reumatycznych znana jest od wieków. Siarka, będąca podstawowym budulcem tkanki łącznej i kolagenu, z których zbudowane są stawy, wpływa na prawidłowy rozwój chrząstek stawowych, ułatwia ich regenerację i sprawne funkcjonowanie. Ponadto posiada właściwości przeciwzapalne, dzięki czemu łagodzi dolegliwości narządów ruchu, stanów pourazowych i pooperacyjnych, jak również stanów zapalnych innych narządów oraz zapobiega ponownemu nawrotowi ich dysfunkcji. Obniża poziom kwasu moczowego w surowicy, gdyż jest on wydalany z moczem. Ma to kluczowe znaczenie przy poprawie stanu w przypadku dny moczanowej (podagry).

Lecznicze właściwości siarki w terapii schorzeń skórnych znane są od dawna. Średniowieczni medycy dymem ze spalonej siarki okadzali osoby z problemami skórnymi. Dzisiaj wiadomo dlaczego – to jedyny minerał, który potrafi walczyć z zakażeniami bakteryjnymi i grzybiczymi skóry.

Siarka powszechnie znana jest również ze swoich właściwości odtruwających. Wspomaga wątrobę w wykonywaniu czynności odtruwania, ponieważ związki zawierające siarkę mają wpływ na mechanizmy detoksykacji, a oparta na siarce grupa SH w oddychaniu tkankowym. Związki siarkowe, wchłaniając się, mogą też redukować połączenia organiczne i na tej drodze wywierać działanie odtruwające. Ponadto reszta kwasu siarkowego zobojętnia wiele toksycznych związków, metabolitów, produktów rozkładu białek. Dzieje się tak również dlatego, że prawie 75 proc. siarki zatrzymywanej w organizmie jest utleniane do siarczanów i wydalane przede wszystkim z moczem. Ponadto część siarczanów wchodzi w połączenia ze związkami organicznymi i w ten sposób przyczynia się do detoksykacji ze związków obcych np. siarczanu nikotyny.

Analizując działanie preparatów zawierających siarkę, można stwierdzić, że należy ona do grupy antyoksydantów, gdyż wzrost pod ich wpływem grup SH i glutationu w osoczu wpływa na zmiatanie wolnych rodników, tworząc aktywne centrum oksydoredukcyjne. Siarka ma również dobroczynny wpływ na przemianę białkową. Powoduje zwiększoną produkcję immunoglobulin – przeciwciał biorących udział we wszystkich procesach odpornościowych oraz mobilizuje organizm do walki z chorobami. Zbyt mało mówi się o działaniu ochronnym siarki przed skutkami promieniowania jonizującego. Wspomniane już grupy SH wchodzą w reakcję z wolnymi rodnikami powstającymi w ustroju po napromienieniu. Przeciwdziałają też pozbawianiu enzymów zawartości grup SH oraz dają komórkom ustrojowym szansę przeżycia.

Kolejnym zagadnieniem są właściwości grzybo- i bakteriobójcze siarki. W badaniach po kuracji siarką stwierdzono u pacjentów wyjałowienie z grzybów pleśniowych i chorobotwórczych bakterii, spadek poziomu przeciwciał przeciw tym grzybom i bakteriom oraz korzystny wpływ na odporność komórkową. Właściwości te mają zastosowanie przy zwalczaniu grzybic ogólnoustrojowych i jelitowych spowodowanych przerostem grzybów Candida, jak również przy zwalczaniu zakażeń bakteryjnych często towarzyszących grzybicom. Po kuracji związkami siarki obserwuje się też korzystne efekty przemiany lipidowej, polegające na obniżeniu poziomu cholesterolu, β-lipoproteidów i trójglicerydów, a u chorych z miażdżycą zrostową kończyn dolnych obniżenie poziomu cholesterolu i fibrynogenu.


Objawy niedoboru siarki

Niedobory siarki występują najczęściej przy niedostatecznym spożywaniu białka, a wraz z nim aminokwasów, w których obecne są związki siarki i szczególnie nasilają się wraz z wiekiem. Inne przyczyny niedoborów siarki to niedostateczne jej spożycie związane z przyjmowaniem wysoce schemizowanej żywności pozbawionej składników odżywczych bądź słabe wchłanianie w przewodzie pokarmowym. Niedobór siarki wywołuje różnorodne, niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia. Jeśli w organizmie brakuje siarki, włosy twardnieją i wypadają, skóra traci jędrność i blednie, a paznokcie zaczynają się łamać. Jej brak wpływa również na stany emocjonalne człowieka. Opuszcza nas dobry nastrój, odczuwamy niepokój i zmęczenie, mamy kłopoty ze wzrokiem i dolegliwości stawowe. Objawem niedoboru siarki może też być łuszczyca, trądzik, przetłuszczająca się skóra i włosy oraz łupież i egzemy.

Poziom grup SH złożonych z siarki obniża się w organizmie przy uszkodzeniu toksycznym i wirusowym wątroby, w gorączce reumatycznej i reumatoidalnym zapaleniu stawów, w procesach nowotworowych, przy napromieniowaniu jonizującym oraz w przebiegu choroby wieńcowej i zawale mięśnia sercowego.


Gdzie szukać siarki?

Do pokarmów bogatych w związki siarki należą przede wszystkim produkty białkowe: mięso, drób, podroby, ryby morskie, jaja, mleko i nabiał oraz takie rośliny jak: chrzan, kapusta, kalafior, rzeżucha, seler, kukurydza, sałata, majeranek, pasternak, ziemniaki, rzepa, brokuły groch, fasola, czosnek, cebula, szparagi, soja, pomidory, papryka, niektóre produkty zbożowe, a także awokado, porzeczki (czarne i czerwone), dynia, figi, gruszki, orzechy.

Oczywiście, siarkę najlepiej dostarczyć organizmowi w postaci pożywienia. Jednak obecna żywność jest w znacznym stopniu przetworzona i pozbawiona wartościowych składników odżywczych, co zakłóca wchłanianie potrzebnych związków mineralnych. Ponadto w przypadku ludzi starszych pojawia się zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek i szczególnie często mamy do czynienia z jego niedoborem. To z kolei wywołuje różnorodne, niekiedy bardzo ciężkie zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu.

Jeśli więc podejrzewamy lub stwierdzimy u siebie niedobory siarki, wówczas trzeba włączyć do swojej diety produkty spożywcze zawierające ten pierwiastek. Tyle że ze względu na współczesny tryb życia może to być niewystarczające. W takim przypadku pozostaje uzupełnienie siarki poprzez znane od wieków dobroczynne balneologiczne kąpiele w wodach siarczkowych (uzdrowiska: Busko Zdrój, Solec Zdrój, podkrakowskie Swoszowice) bądź przyjmowanie suplementów diety zawierających biologicznie przyswajalne formy siarki organicznej nieutlenionej, zwanej biosiarką.


Siarka dla urody

Siarka pozwala również zachować piękną cerę, lśniące włosy, a także mocne i zdrowe paznokcie. Jest wyjątkowym panaceum przeciwtrądzikowym i na przetłuszczające się włosy, ponieważ reguluje pracę gruczołów łojowych, oczyszcza skórę i poprawia jej ukrwienie. Pierwiastek ten jest podstawowym składnikiem keratyny – białka skóry, włosów i paznokci oraz kolagenu warunkującego ich prawidłowy stan, wygląd i elastyczność.

Współcześni kosmetolodzy uważają siarkę za minerał leczniczy przede wszystkim dla osób o tłustej skórze. W aptekach i drogeriach dostępne są preparaty, a nawet całe serie kosmetyków z zawartością siarki: antybakteryjne mydła, toniki, serum i matujące kremy, które mają właściwości dezynfekujące i bakteriobójcze. Osobom z przetłuszczającymi się włosami i łupieżem pomocne są szampony z siarką. Siarkę znajdziemy też w specjalnym żelu, który skutecznie wzmacnia łamliwe paznokcie. Duże ilości tego cennego minerału zawierają również glinki kosmetyczne oraz błoto z Morza Martwego, oczyszczające skórę i poprawiające jej ukrwienie. Warto je stosować przynajmniej raz w tygodniu.

Autor: prof. dr n. farm. Wiktor Stelmach

Komentarze

  • 2016-06-10 Agnieszka Poborska

    Witam, bardzo dobry artykuł .
    Interesuje mnie jednak kwestia spożywania siarki razem z lekami zawierającymi heparyne. Wyczytałam gdzieś ze jest to niewskazane . Czy to prawda ?