Rak płuc – cichy zabójca

Jak bardzo groźny jest rak płuc? Czy diagnoza oznacza wyrok? A może jest na odwrót – leczenie tego nowotworu w dzisiejszych czasach wcale nie jest trudne?

I czy to prawda, że rak płuc to choroba mężczyzn? A jeśli tak, to czy kobiety mogą palić bezkarnie? A może palenie papierosów w ogóle nie jest rakotwórcze?

Odpowiedzi na te i inne pytania poniżej, w tekście, w którym rozwiewamy wątpliwości, obalamy mity i potwierdzamy fakty na temat raka płuca.

Rak atakował płuca zawsze i zawsze był dla lekarzy takim samym problemem.

MIT

Sto lat temu rak płuca nie był w ogóle problemem. Lekarze uważali, że nie ma sensu się nim zajmować, bo był tak rzadki. Dzisiaj sytuacja przedstawia się zgoła inaczej. Według Światowej Organizacji Zdrowia rak płuca jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym na świecie. Co roku stwierdza się około 1,3 mln nowych zachorowań.

Najnowsze statystyki dotyczące zachorowalności na raka płuca w naszym kraju są alarmujące.

FAKT

Rak płuca jest najczęściej diagnozowanym w Polsce nowotworem złośliwym, jednym z najgorzej rokujących i stanowiącym najczęstszą przyczynę śmierci z powodu chorób onkologicznych. Raka płuca rocznie wykrywa się w naszym kraju u ok. 23 tys. osób i każdego roku niemal tyle samo pacjentów z powodu tego nowotworu umiera, co oznacza, że choroba ta zabija więcej osób niż rak piersi, prostaty, jelita, wątroby, nerek i czerniak razem wzięte. Dlaczego tak się dzieje? Bez dwóch zdań, winna jest mała skuteczność leczenia.

Mała skuteczność leczenia raka płuc jest m.in. efektem zbyt późnego wykrywania tego nowotworu.

FAKT

U ponad 80 proc. Polaków mających raka płuc nowotwór rozpoznaje się dopiero w stanie zaawansowanym, a to oznacza, że jedynie 20 proc. przypadków najczęściej występującego niedrobnokomórkowego raka płuca diagnozowanych jest w I i II stadium, czyli wtedy, gdy guz może być jeszcze operowany! Pozostałe przypadki można leczyć jedynie lekami lub radioterapią. Zdaniem onkologów byłoby inaczej, gdybyśmy nie lekceważyli pierwszych objawów oraz przykładali większą wagę do profilaktyki i wykonywania badań RTG z częstotliwością odpowiednią do wieku oraz stopnia zagrożenia.

Rak płuc to zawsze śmiertelna choroba.

MIT

Z amerykańskich danych wynika, że wykrycie zmiany wielkości 1 cm i wdrożenie terapii w ciągu miesiąca skutkuje wyleczeniem u 93 proc. pacjentów. W Polsce wskaźnik całkowitej uleczalności jest co prawda niższy niż 15 proc., co w porównaniu z danymi amerykańskimi nie robi dobrego wrażenia, ale w ogóle jest, co oznacza, że rak płuc jest chorobą uleczalną, a jego pojawienie się nie oznacza wyroku śmierci.

Amerykanin z rakiem płuca ma większe szanse na przeżycie niż Polak z tym samym nowotworem.

FAKT

W Polsce odsetek pięcioletnich przeżyć wśród chorych na raka płuca jest dużo mniejszy w porównaniu z pacjentami cierpiącymi z powodu innych nowotworów i wynosi 13 proc. W USA to porównanie wypada podobnie, ale już sam odsetek jest wyższy, ponieważ wynosi 18 proc.

Kobiety mogą spać spokojnie, ponieważ rak płuc dopada przede wszystkim mężczyzn.

MIT

Kobiety nie mogą wychodzić z założenia, że rak płuc – podobnie jak rak prostaty – to typowo męska choroba i że w związku z tym nie muszą myśleć np. o profilaktyce. Według raportu „Obraz raka płuca w Polsce" z kwietnia 2016 r., opracowanego przez HealthQuest, w ostatniej dekadzie wśród mężczyzn spadła zachorowalność na ten nowotwór (z 15,2 tys. do 14,3 tys.), a u kobiet w analogicznym okresie – dramatycznie wzrosła (z 4,8 tys. do aż 7,6 tys.). Jak będzie za kolejne dziesięć lat? Nie wiadomo. Wiadomo za to, że kobiety i mężczyźni powinni w równym stopniu zachować czujność i pamiętać o profilaktyce.

Rak płuc jest groźniejszy dla Polek niż rak piersi.

FAKT

Rak płuc zdeklasował raka piersi, który do tej pory był pierwszym zabójcą Polek. Według Krajowego Rejestru Nowotworów kobiety w Polsce umierają już częściej na raka płuca niż na raka piersi, chociaż ten drugi diagnozowany jest ponad dwa razy częściej.

Palenie papierosów jest główną przyczyną raka płuca.

FAKT

Palenie jest przyczyną raka płuca w 90 proc. przypadków. I nic dziwnego, dym papierosowy to trująca mieszanka ponad 4 tys. substancji chemicznych, z których zdecydowana większość jest toksyczna, uzależniająca, natomiast aż kilkadziesiąt rakotwórcza. Wśród tych ostatnich wymienia się m.in. pierwiastki promieniotwórcze (np. kadm, polon), węglowodory aromatyczne (np. benzopiren), nitrozaminy (np. N-nitrozonornikotyna), estry kwasów tłuszczowych czy chlorek winylu. Poza tym papieros zawiera aceton (trujący rozpuszczalnik), arsen (trutka na szczury), metanol (trujący alkohol powodujący ślepotę), cyjanowodór, formaldehyd i butan.

Przekonywanie o szkodliwości palenia ma sens tylko wtedy, gdy ktoś jeszcze nie zaczął palić. Mówienie tego palaczowi nie ma sensu, bo nawet jeśli rzuci palenie, to i tak to mu w niczym nie pomoże.

MIT

Brytyjskie badania dowodzą, że rzucenie palenia 7-krotnie zmniejsza ryzyko zgonu z powodu wszystkich nowotworów złośliwych i aż 30-krotnie z powodu raka płuc. Oczywiście nie od razu. Pierwsze poważne zmniejszenie ryzyka następuje po 5 latach od wypalenia ostatniego papierosa. Wtedy to ryzyko zachorowania na raka płuc zmniejsza się o połowę. Jeszcze lepiej sytuacja wygląda po 10-15 latach, kiedy to ryzyko jest tak niskie, jak u osób, które nigdy nie paliły.

Rak atakuje tylko płuca palaczy.

MIT

Około 10 proc. przypadków raka płuc występuje u osób, które nigdy nie paliły, w tym głównie u kobiet, u których dominuje gruczołowy rak płuc. Zachorowania takie mają m.in. związek z narażeniem na palenie bierne. Warto więc unikać miejsc, w których pali się papierosy, warto mieć odwagę zwrócić komuś uwagę, gdy pali przy nas (ryzyko zachorowania na raka płuc wzrasta o ok. 17 proc. u osób, które są narażone na przebywanie w dymie tytoniowym w pracy), a jeżeli robi to któryś z domowników, warto namówić go na zerwanie z nałogiem, jeśli nawet nie dla siebie, to przynajmniej dla innych członków rodziny (u współmałżonków osób palących ryzyko zachorowania raka płuca wzrasta o 25 proc.).

Raka płuca powodują substancje znajdujące się w zanieczyszczonym powietrzu.

FAKT

Istnieją dowody, że substancje chemiczne obecne w środowisku mogą powodować raka płuca. Należą do nich m.in. azbest i benzen, a także spaliny z silników. W okolicy terenów przemysłowych, a także w rejonach o intensywnym ruchu drogowym oraz tam, gdzie pali się w piecach nieodpowiednimi materiałami, zanieczyszczenie substancjami szkodliwymi może czasami wzrastać ponad obowiązujące normy.

Rak płuca rozpoznawany jest zbyt późno, ponieważ przez długi czas nie daje żadnych objawów.

FAKT

Przebieg raka płuca jest niezwykle podstępny i nierzadko bezobjawowy, dlatego stosunkowo częste jest wykrycie tej choroby przez przypadek, np. dzięki zdjęciom rentgenowskim klatki piersiowej wykonywanych przy okazji badań okresowych u osoby bez żadnych objawów (spośród 20 tys. rozpoznawanych rocznie przypadków aż trzy czwarte wykrywane jest przypadkowo). Z drugiej strony, jeśli już jakieś objawy się pojawią, często są lekceważone nie tylko przez chorych, ale i przez lekarzy.

Kaszel to jeden z objawów raka płuc.

FAKT

Kaszel to jeden z objawów raka płuc. Do innych objawów, które powinny zwrócić naszą uwagę, należą: nawracające zapalenie płuc, duszności, krwioplucie i bóle w klatce piersiowej. Rakowi płuc często towarzyszą też, podobnie jak innym nowotworom złośliwym, utrata masy ciała, brak apetytu, osłabienie, stany podgorączkowe, nadmierna potliwość.

Zmiany skórne mogą być objawem czerniaka, ale nie raka płuca.

MIT

Zdarza się, że pierwszą manifestacją raka płuca są objawy tzw. zespołu paranowotworowego. Występują one w miejscu odległym od guza i są spowodowane wydzielaniem przez komórki nowotworowe substancji biologicznie czynnych. Takim zespołem paranowotworowym mogą być zmiany dermatologiczne, w tym zmiany brodawkowe z zaburzeniem pigmentacji skóry (lokalizują się one głównie na karku, twarzy i rękach oraz w okolicy pach; towarzyszy im świąd). Wystąpić mogą też inne zmiany na skórze, np. nadmierne rogowacenia w różnych częściach ciała.

Chirurgia, radio- i chemioterapia to jedyne metody leczenia raka płuca.

MIT

W terapii raka płuca oprócz leczenia chirurgicznego, a więc operacyjnego, radioterapii i chemioterapii stosuje się leczenie ukierunkowane molekularnie i immunoterapię. Zwłaszcza ta ostatnia wydaje się być przełomem (Amerykańskie Towarzystwa Badań Klinicznych uznało, że immunoterapia stosowana w leczeniu chorób nowotworowych jest największym osiągnięciem 2015 r.), ponieważ leki stosowane w immunoterapii powodują, że układ obronny człowieka „odblokowuje się”, widzi wroga i skutecznie podejmuje z nim walkę (normalnie komórki nowotworowe są niewidoczne dla układu odpornościowego, co powoduje, że ten nawet nie próbuje z nimi walczyć). Niestety, do takich metod leczenia Polacy nie mają raczej dostępu, ale... Kto wie, może to się zmieni szybciej niż przewidujemy?

Autor: Joanna Grzegorzewska

Komentarze