Poznaj swój układ nerwowy

Zastanawiasz się, jak to się dzieje, że możesz myśleć, mówić, ruszać się, a kiedy dotkniesz czegoś gorącego, zabierasz rękę, zanim się nad tym zastanowisz? To wszystko dzięki skomplikowanemu systemowi połączeń, który każda z nas ma w sobie.

Twoje ciało kontaktuje się z otoczeniem za pośrednictwem układu nerwowego. Dzięki niemu możesz poznawać świat wszystkimi zmysłami. Działa niczym najdoskonalszy komputer, który odbiera bodźce zarówno z otoczenia, jak i z wnętrza ciała, przekształca je w impulsy nerwowe i tak przetworzone informacje przesyła do odpowiednich narządów.
Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową i obwodową. Ośrodkowy układ nerwowy, czyli mózgowie wraz z rdzeniem kręgowym, jest swoistym centrum dowodzenia – to właśnie ta część odpowiada za gromadzenie i przetwarzanie informacji otrzymanych z całego ciała oraz za właściwą reakcję na bodźce.


Sekrety mózgu

Mózgowie składa się z różnych części: półkul mózgowych, móżdżka i pnia mózgu. Każda z nich pełni inne funkcje. Dwie półkule oddzielone są od siebie głęboką szczeliną i tworzą mózg. Jego powierzchnia jest mocno pofałdowana. Natomiast kolejne fałdy są oddzielone od siebie bruzdami i dzielą powierzchnię mózgu na ważne obszary, tzw. płaty.
W płacie czołowym znajdują się struktury, dzięki którym możemy myśleć, wyrażać swoją wolę, zapamiętywać czy kontrolować swoje zachowanie. To tu kształtuje się nasza psychika i tworzy się osobowość. Tutaj również są zlokalizowane obszary, które odpowiadają za koordynowanie ruchów, dlatego jeśli ta część mózgu zostanie uszkodzona, może dojść np. do paraliżu kończyn.
Warto również wiedzieć, że ośrodki czuciowe zlokalizowane są w płacie ciemieniowym, ośrodek wzroku z tyłu głowy w płacie potylicznym, a ośrodek słuchu w płatach skroniowych.
Natomiast w pniu mózgu znajdują się ośrodki, bez których nie mogłabyś żyć. Dzięki nim oddychasz, twoje serce pracuje równomiernie, a organizm ma stałą temperaturę. Pracę mięśni koordynuje móżdżek. Sprawia, że potrafisz utrzymać równowagę i prawidłową postawę ciała. Ten element pozwala jeździć na rowerze i kurczyć mięśnie z dokładnie taką siłą, jaka jest potrzebna, aby coś złapać, ale tego nie zniszczyć.
Częścią ośrodkowego układu nerwowego jest też rdzeń kręgowy. Znajduje się on w kanale kręgowym kręgosłupa. W rdzeniu kręgowym są zlokalizowane ośrodki większości odruchów, jest on również miejscem przewodzenia impulsów nerwowych z mózgu i do mózgu. Na pewno zdarzyło ci się usłyszeć o konsekwencjach uszkodzenia rdzenia kręgowego, do którego często dochodzi w wypadkach drogowych. Najgroźniejszą z nich jest śmierć, ale może też dojść do porażenia nóg, a nawet wszystkich kończyn.


Łańcuch powiązań

Obwodowy układ nerwowy przypomina system kabli. Człowiek ma dwa rodzaje nerwów: czaszkowe i rdzeniowe. Przenoszą one informacje między narządami a ośrodkowym układem nerwowym, umożliwiając odbiór bodźców z otoczenia oraz przekazanie odpowiedzi. Nerwy są więc łącznikami, które wiążą ośrodkowy układ nerwowy z całym ciałem i umożliwiają sprawną komunikację. Sieć nerwów, która rozciąga się w całym ciele, sprawia, że możesz czuć zapachy, widzieć, słyszeć i nie przewracasz się.


Twój organizm na codzień

Układ nerwowy można podzielić też na część somatyczną i autonomiczną (czyli wegetatywną). Dzięki sprawnemu działaniu układu somatycznego możesz szybko zareagować na to, co się dzieje poza twoim organizmem. W dodatku to właśnie on kieruje pracą mięśni szkieletowych. Układ somatyczny w dużej mierze działa zgodnie z naszą wolą.
Gdyby ludzie mieli zastanawiać się nad każdym oddechem albo pilnować bicia serca, nie mogliby żyć. Na szczęście natura wyposażyła nas w autonomiczny układ nerwowy, który robi to wszystko za nas. Reguluje pracę serca, mięśni gładkich, jelit, poza tym to dzięki niemu twoje źrenice rozszerzają się, gdy jest ciemno, i zwężają, gdy wychodzisz na słońce. Jeśli pocą ci się ręce, gdy jesteś zdenerwowana, to niestety nie możesz tego powstrzymać, gdyż na pracę układu autonomicznego nie masz żadnego wpływu.


Tajemnice półkul

Czemu niektórzy ludzie piszą prawą ręką, a inni lewą? Dzieje się tak, dlatego że półkule mózgu nie są identyczne. W lewej półkuli znajdują się ośrodki związane z mówieniem, pisaniem i czytaniem, a z kolei prawa odpowiada za wyobraźnię przestrzenną. U większości ludzi lewa półkula dominuje nad prawą i właśnie te osoby piszą prawą ręką. Natomiast u leworęcznych dominująca jest półkula prawa. Z tego powodu ludzie prawo- i leworęczni bardzo się od siebie różnią. Ci pierwsi to często umysły ścisłe, a leworęczni są zwykle uzdolnieni artystycznie.

Autor: Anna Piecuch

Komentarze

  • 2016-03-30 gość

    podobają mi się w tym artykule zastosowane porównania i zabiegi w celu dotarcia do przeciętnego czytelnika

  • 2016-03-30 gość

    A odnośnie do drugiego pytania: pewnie gdyby osoba leworęczna nauczona pisać prawą, spróbowała nauczyć się pisać lewą ręką, to z czasem pewnie by jej się udało. Chyba nikt nie umie od razu pisać obiema rękami.