Pot nie kłopot

Choć nasza kultura nie akceptuje jego widoku, śladów na ubraniu ani też zapachu, pocenie się zabezpiecza organizm przed ekstremalnym zagrożeniem.

Ilość potu zależy od indywidualnych skłonności, stanu organizmu, wieku, poziomu hormonów, schorzeń, a także od płci. W związku z tym osoby młode w okresie pokwitania, jako bardziej wrażliwe emocjonalnie, pocą się intensywniej. Wraz z dojrzałością emocje cichną, nie są już tak ekstremalne, stabilizuje się poziom hormonów, więc łagodnieje problem pocenia się.


Wydzielanie potu

Za wytwarzanie potu odpowiedzialne są gruczoły: ekrynowe, aktywne przez całe nasze istnienie oraz apokrynowe rozpoczynające aktywność w okresie dojrzewania. Działanie gruczołów apokrynowych zależy od poziomu hormonów w organizmie. Gruczoły apokrynowe zlokalizowane są w pobliżu mieszków włosowych w obszarze dołów pachowych, w pachwinach i okolicach narządów płciowych. Reagują na stany emocjonalne, bodźce bólowe i nie są elementem procesu termoregulacji. Mają ujście w kanale włosa, a ich wydzielina wyprowadzana jest przez kanał mieszka włosowego. Z kolei gruczoły ekrynowe są rozmieszczone na całym ciele oprócz ust i mają ujście w naskórku. Ocenia się, że jest ich kilka milionów, najwięcej na spodzie stóp, na dłoniach, czole i w dołach pachowych, najmniej na plecach. Położone są na poziomie skóry właściwej, łączą się z powierzchnią spiralnie skręconym przewodem wyprowadzającym.


Zapach potu

Pot jest słoną cieczą, ma lekko kwaśne pH, a razem z wydzieliną gruczołów łojowych tworzy ochronny płaszcz hydrolipidowy, czyli sebum. Pot ekrynowy jest prawie bezwonny i bezbarwny. To przede wszystkim woda. Dodatek stanowią sole mineralne z domieszką związków organicznych, aminokwasów, mocznika i peptydu przeciwbakteryjnego. Pot apokrynowy jest też bezwonny, nieco żółtawy, zawiera wodę, sole mineralne, lipidy, sterole, białka i cukry. Stanowi niewielka część wydzielanego ogólnie potu. Mimo że oba typy potu nie mają zapachu, narzekamy na nieprzyjemny zapach. Odpowiedzialne są za to drobnoustroje obecne na skórze.


Problem wilgotnych miejsc

W miejscach pocenia i ocierania skóry utrzymuje się nieustannie wilgoć. Skóra jest narażona na otarcia ubraniem, na przykład źle dobranym biustonoszem lub elementami bielizny z gumką, koronką, drażnić może wkładka higieniczna, powierzchnia skóry ma kontakt z drażniącym kosmetykiem, mogą więc powstać wyprzenia. Są to odparzenia grożące stanem zapalnym. Powstają najczęściej w fałdach skórnych pod pachami, pod biustem i pod brzuchem, między pośladkami, w pachwinach, od wewnętrznej strony ud. Dodatkowym czynnikiem ryzyka jest otyłość, nadmierna potliwość, a także cukrzyca. Na skórze tworzą się zaczerwienione obszary, które mogą się rozlewać. Naskórek jest zmacerowany, skłonny do pękania, pojawiają się drobne pęcherzyki, ranki, z których wycieka płyn. Skóra w tym miejscu jest bolesna, szorstka, piecze i swędzi. Zmiany mogą rozprzestrzeniać się. Uszkodzona skóra nie broni się przed inwazją bakterii lub grzybów. Zakażenia i grzybice pogarszają jeszcze stan skóry.

Autor: Barbara Włudyka

Komentarze