Płacz dla oka

Pieczenie, „piasek pod powiekami", swędzenie, a nawet ból - to objawy niewłaściwego nawilżenia gałki ocznej. Takie dolegliwości mogą dopaść każdego.

Pacjenci cierpiący na zespół suchego oka mają przekrwione spojówki , a niektórzy także obrzęki powiek. Pojawia się u nich wrażliwość na światło, czasem także problemy z widzeniem. Oko próbuje samo się ratować - wbrew nazwie schorzenia - nadmiernie łzawiąc. Podobną reakcją na problem jest wymuszone mruganie.

Wszystkie te dolegliwości są efektem zaburzenia ilości lub jakości filmu łzowego, czyli cienkiej, płynnej, stale uzupełnianej powłoki bezpośrednio okalającej gałkę oczną. Łzy odpowiadają nie tylko za nawilżanie, zapewniają też wymianę tlenu i metabolitów, zabijają bakterie, zapobiegają zapaleniom, chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi. W istotny sposób uczestniczą w regulacji ostrości widzenia.

Nieleczony zespół suchego oka, prócz istotnego pogorszenia ogólnego samopoczucia pacjenta, grozi poważnymi komplikacjami aż po upośledzenie wzroku.


Łzy są potrzebne

Kiedy wszystko przebiega prawidłowo, film łzowy uwalniany jest automatycznie co kilka, kilkanaście sekund. Poszczególne jego składowe produkowane są w kilku miejscach: warstwa śluzowa przez komórki kubkowe spojówki, warstwa wodna przez gruczoł łzowy ulokowany w górnej części oczodołu, warstwa tłuszczowa przez gruczoł Meiboma obecny wewnątrz powieki. Płyn rozprowadzany jest po gałce ocznej za pomocą powiek, a jego nadmiar spływa specjalnymi kanalikami ulokowanymi w kącikach oczu u nasady nosa.


To problem wielu z nas

Problem pojawia się, gdy dochodzi do zaburzeń produkcji łez lub zbyt szybkiego ich wysychania. Naturalny, stopniowy zanik gruczołu łzowego postępuje wraz z wiekiem. Wydzielanie mniejszej ilości łez towarzyszy też zmianom hormonalnym wywołanym np. ciążą lub menopauzą oraz niektórym chorobom, m.in. zapaleniu stawów czy białaczce. Może być również efektem zażywania leków znieczulających, antykoncepcyjnych, przeciwalergicznych, a także popularnie stosowanej w leczeniu trądziku izotretynoiny.

Z powodu niedoboru witaminy A ubożeje warstwa śluzowa filmu. Z kolei warstwa tłuszczowa może się zmniejszyć w efekcie zapalenia brzegów powiek wywołanego dysfunkcją gruczołów Meiboma. To zmodyfikowane gruczoły łojowe, stąd nieprawidłowości w ich działaniu towarzyszą często chorobom dermatologicznym takim jak trądzik lub łojotokowe zapalenia skóry.

Uciążliwe objawy dodatkowo nasilają się przy nadmiernej pracy oka. Rzadziej wtedy mrugamy, więc film łzowy nie jest właściwie rozprowadzany po powierzchni gałki. Narażone na to są nie tylko osoby pracujące długo przy komputerach, ale także na przykład kierowcy i miłośnicy czytania.

Z kolei nadmierne wysychanie łez może być spowodowane niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi, jak choćby przegrzanie pomieszczeń, klimatyzacja oraz zanieczyszczenia powietrza takie jak kurz czy dym papierosowy. Z zespołem suchego oka często muszą się też zmagać osoby używające soczewek kontaktowych.


Jak pomóc?

Leczenie prowadzi się przede wszystkim objawowo. Pacjenci zmuszeni są wtedy regularnie uzupełniać niedobory filmu łzowego. Możliwość taką dają tzw. sztuczne łzy. Do wyboru mamy środki o różnej lepkości: krople oraz żele. Część preparatów pozbawionych jest środków konserwujących, na co szczególną uwagę powinni zwrócić pacjenci używający soczewek oraz alergicy.

By wyeliminować odprowadzanie łez czasem stosuje się chirurgiczny zabieg zamknięcia kanalików łzowych. Przy dysfunkcji gruczołów Meiboma, prócz leczenia farmakologicznego, kluczowa jest właściwa higiena powiek.

Autor: Marlena Przybył

Komentarze

  • 2017-09-21 Katarzyna Dynek

    skladniki filmu lzowego sa zawarte rowniez w kroplach Starazolin ;) uzywam ich kiedy czuje, ze oczy sa przemeczone