Ogień w przełyku - zgaga

Nieprzyjemne uczucie pieczenia w przełyku albo żołądku, pojawiające się na ogół po tłustym, ostro doprawionych obiedzie lub zbyt długim przebywaniu w pochylonej pozycji to znak, że mamy do czynienia ze zgagą. Ta z kolei jest sygnałem problemów z układem pokarmowym.

Zgaga opisywana jest jako ostry, palący i uciskający ból oraz uczucie pieczenia w przełyku. Ból może czasami promieniować w kierunku żuchwy, barków lub bocznej części klatki piersiowej, a w ustach może pojawić się kwaśny lub gorzki posmak. Dolegliwość ta spowodowana jest cofaniem się treści żołądkowej do przełyku, a nawet do gardła lub ust (fachowo zjawisko to nazywa się refluksem żołądkowo-przełykowym).

Oprócz papki pokarmowej do przełyku trafia produkowany w żołądku kwas chlorowodorowy (solny) oraz enzymy trawienne (pepsyna, lipaza żołądkowa), które odpowiedzialne są za pojawianie się nieprzyjemnego odczucia zgagi. Kwaśne odbijania pojawiają się najczęściej tuż po obfitym, ciężkostrawnym posiłku, a ból im towarzyszący może wzmagać się przy intensywnym wysiłku fizycznym, pochylaniu lub w pozycji leżącej (pojawia się często w nocy, budząc chorego ze snu).

Sporadyczna zgaga, która dotyczy prawie każdego człowieka, nie jest groźna dla zdrowia, wiąże się raczej z pogorszeniem komfortu oraz samopoczucia. Jednak nasilona i nawracająca może prowadzić do groźnych powikłań – spadku wagi ciała, anemii, astmy, chronicznego kaszlu, uszkodzenia szkliwa zębów, zapalenia błony śluzowej przełyku (krwawienia, problemy w połykaniu zwłaszcza pokarmów stałych), jej nadżerek lub wrzodów, co może nawet skutkować nowotworami przełyku.

Codzienna zgaga dotyczy około 7 proc. ludzi dorosłych, zwłaszcza między 50. a 70. rokiem życia.


Przyczyny

Główną przyczyną występowania zgagi jest rozluźnienie dolnego zwieracza przełyku – mięśnia oddzielającego przełyk od żołądka. Prawidłowo funkcjonujący zwieracz kurczy się po przejściu połkniętego pokarmu przez przełyk i w ten sposób odcina pożywieniu drogę powrotną. W przypadku braku jego napięcia może dojść do refluksu. Rozluźnienie zwieracza przełyku może nastąpić wskutek palenia papierosów lub przyjmowania niektórych pokarmów oraz leków (doustnych środków antykoncepcyjnych, blokerów kanału wapniowego, nitratów, leków uspokajających czy nasercowych).

Zjawisko to często występuje również u ciężarnych w pierwszym trymestrze ciąży. Organizm przyszłej matki intensywnie wydziela bowiem progesteron – hormon działający rozluźniająco na mięśnie układu pokarmowego. W późniejszych miesiącach ciąży pojawiająca się zgaga jest spowodowana z kolei naciskiem powiększonej macicy na żołądek. Ciśnienie w jamie brzusznej wzrasta, co skutkuje wypychaniem z żołądka treści pokarmowej. Z tego samego powodu na zgagę mogą cierpieć osoby z nadwagą oraz noszące za ciasną odzież.

Zgaga może towarzyszyć podrażnieniu lub zapaleniu przełyku, wzmożonemu wydzielaniu w żołądku kwasu solnego oraz przepuklinie rozworu przełykowego przepony (wówczas część żołądka zostaje przemieszczona ponad przeponę do klatki piersiowej). Niedobór wydzielania śliny jest także istotnym, na szczęście stosunkowo rzadkim czynnikiem mogącym nasilać kwaśne odbijania. Ślina, mająca lekko zasadowy odczyn, neutralizuje bowiem zalegający w przełyku kwas solny oraz jego nadmiar w żołądku.


Zapobieganie i leczenie

Osoby cierpiące na zgagę przede wszystkim powinny zadbać o racjonalną dietę oraz odpowiednią higienę żywienia. Posiłki powinny być częste (do 5 razy dziennie), ale nie obfite oraz spożywane w pozycji wyprostowanej. Pożywienie należy dokładnie rozgryzać, połykać w małych porcjach i niczym nie popijać. Na czczo oraz między posiłkami można przyjmować płyny obojętne – letnią przegotowaną wodę, mleko lub ziołowe herbaty (np. z żywokostu). Ostatni posiłek zaleca się spożyć przynajmniej 3 godziny przed snem. Poza tym należy wykluczyć ze swojego jadłospisu niektóre składniki diety, takie jak:

• alkohol, napoje zawierające kofeinę (kawa, cola), soki pomidorowe oraz z owoców cytrusowych, a także potrawy ostro doprawione, tłuste i nadmiernie bogate w węglowodany, które podrażniają przełyk oraz zwiększają wydzielanie kwasu żołądkowego,

• napoje gazowane, gdyż zawarty w nich dwutlenek węgla rozdyma żołądek,

• czekoladę oraz cebulę, ponieważ rozluźniają zwieracz przełyku.

Pomocne będzie także rzucenie palenia, pozbycie się nadwagi, unikanie prac związanych ze schylaniem się, a także spanie w pozycji uniesionej głowy lub tułowia (użycie drugiej poduszki nie da zadowalającego efektu, należy bowiem unieść całe wezgłowie łóżka o około 15-20 centymetrów lub podłożyć pod barki i górną część pleców podgłówek w kształcie klina). Ulgę mogą wreszcie przynieść leczenie farmakologiczne.

Możliwe jest zastosowanie leków o różnym działaniu, a więc:

• leków alkalizujących kwaśność w żołądku w postaci tabletek lub płynów,

• leków zmniejszających wydzielanie kwasu w żołądku działających na zasadzie hamowania receptorów histaminowych typu 2 – H2 (ranitydyna, cymetydyna, famotydyna) lub blokowania aktywności enzymu pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka (omeprazol),

• leków prokinetycznych o działaniu zwiększającym napięcie dolnego zwieracza przełyku, pobudzającym perystaltykę przełyku oraz opróżnianie żołądka (cyzapryd, metoklopramid).

W przypadku wystąpienia powikłań, zwłaszcza podczas utrzymującego się pomimo przyjmowania leków zapalenia błony śluzowej przełyku, jedynym rozwiązaniem może stać się leczenie chirurgiczne.

Zobacz także: Dieta 3D Chili

Autor: Natalia Zachwieja

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    Gość: skad tachoroba sie wziela iczy jest mozliwosc jej calkowitego wyleczenia