Nowotwory piersi

Nowotwór piersi to najczęstszy nowotwór u kobiet i zarazem najczęstsza, nowotworowa przyczyna zgonu. Co roku rak wykryty zostaje u kilkunastu tysięcy kobiet.

Trendy zachorowalności i umieralności na nowotwory złośliwe piersi u kobiet wykazują od początku lat 80. odmienne tendencje. Do końca lat 70. utrzymywał się wzrost zachorowalności i umieralności, po czym nastąpiło spłaszczenie krzywej umieralności aż do połowy lat 90. i następnie utrwaliła się tendencja spadkowa. Jednocześnie początek lat 80. przyniósł gwałtowny wzrost zachorowalności na nowotwory złośliwe piersi. Podobne tendencje notuje się wśród kobiet młodych (przed menopauzą 20-49 lat) i w średnim wieku (50-69 lat ). U młodych kobiet szczególnie widoczna jest malejąca tendencja umieralności przy rosnącej zachorowalności. Oznacza to, że nowotwory są szybciej wykrywane i łatwiej je wyleczyć. Wśród kobiet w średnim wieku od początku lat 90. obserwuje się przyspieszenie tempa wzrostu zachorowalności przy stabilizacji umieralności.


Kryzys macierzyństwa a rak piersi

Już w XVI wieku lekarze obserwowali tę chorobę wyjątkowo często u kobiet bezdzietnych. W 1743 roku Rammazzini zaobserwował, że rak piersi występuje szczególnie często u zakonnic. Obserwacja stała się podstawą do coraz solidniej udokumentowanej hipotezy o związku ryzyka raka piersi z zachowaniami reprodukcyjnymi kobiet. Wydaje się, że epidemia raka piersi występująca w XX wieku u kobiet w krajach rozwiniętych jest spowodowana zmianą modelu prokreacji – kobiety rodzą po prostu mniej dzieci, z różnych przyczyn rzadziej decydują się na macierzyństwo.

Rola pozostałych czynników jest znacznie mniejsza (doustne środki antykoncepcyjne, zastępcza terapia hormonalna w okresie menopauzy, promieniowanie jonizujące, alkohol). Szacuje się, że mutacje BRCAl i BRCA2 mogą być przyczyną najwyżej 5-10% wszystkich raków piersi, jednak w przypadku ich zdiagnozowania możliwości interwencji są ciągle znikome. Coraz więcej doniesień naukowych podkreśla rolę potencjalnych czynników ochronnych (duże spożycie warzyw i owoców, wysiłek fizyczny.


Najważniejsza jest diagnostyka

Decydujące znaczenie w walce z rakiem piersi ma wczesna diagnostyka i leczenie, ponieważ możliwości prewencji pierwotnej w przypadku tej choroby są niewielkie. Doświadczenia krajów skandynawskich, a także ostatnie publikacje z Wielkiej Brytanii i USA (IARC 2002) wskazują, że wczesna populacyjna diagnostyka i leczenie raka piersi może zmniejszyć umieralność o 20-30%. Obserwacje w Wielkiej Brytanii i USA wskazują, że wzorowy system edukacji kobiet i ich aktywny udział w programach uwzględniających zasady EBM2 mogą prowadzić do redukcji umieralności w tej chorobie nawet o 40%.

Wydaje się, że obserwowane w Polsce różnice tempa zmian zachorowalności i umieralności wynikają z powoli rosnącej świadomości Polek i są efektem oportunistycznych badań przesiewowych, co o wiele lat wyprzedziło wprowadzenie populacyjnych badań przesiewowych. Należy się spodziewać, że efekty podobne do uzyskanych w Wielkiej Brytanii i USA można byłoby uzyskać również w Polsce, pod warunkiem jednak, że masowe badania przesiewowe i opieka nad pacjentkami z rozpoznaniem raka piersi będą perfekcyjnie zorganizowane i prowadzone, a towarzyszyć im będzie solidna edukacja kobiet oparta na naukowych podstawach.

Bibliografia:
Europejski Kodeks Walki z Rakiem

Autor: Oprac. DK

Komentarze