Niezłe ziółko - kminek zwyczajny

Dodawany do pieczywa, kapusty i serów nadaje im niepowtarzalny zapach i smak. Po obfitym obiedzie natomiast wspaniale łagodzi objawy niestrawności w postaci… likieru Kümmel, czyli słynnej kminkówki.

Karolek pospolity, kinin, karulek pospolity, karba – bez względu na to, jak go nazwiemy, kminek zwyczajny (Carum carvi) to jedno z najbardziej popularnych ziół. Ceniony nie tylko ze względu na doskonały smak i zapach, ale także dlatego, że jest świetnym środkiem wspomagającym trawienie. Nasiona kminku dodawane są do serów, chleba i kiszonej kapusty. Piekarze z kolei posypują nimi ciasta, a winiarze używają ich jako bazę do produkcji doskonale znanego likieru poprawiającego trawienie – Kümmel, czyli kminkówki.

O niezwykłych właściwościach kminku wiedziano już w starożytności – wymienia go egipski traktat lekarski, tzw. papirus Ebersa i starotestamentowa „Przypowieść o siewcy”, piszą o nim również Dioskurides i Pliniusz. Stosowano go wówczas przede wszystkim jako środek ułatwiający trawienie potraw z fasoli i grochu. Co ciekawe jednak, wykorzystywano go nie tylko jako środek leczniczy, o czym świadczy przykład Persji, gdzie w V wieku n.e. używano go jako „twardej waluty” i płacono nim podatki. Od czasów panowania Karola Wielkiego kminek na dobre zagościł w przyklasztornych ogrodach.

Kminek zwyczajny znalazł także szerokie zastosowanie w medycynie ludowej. Wierzono, że jest on w stanie zapobiec kradzieży każdego przedmiotu, który go zawiera. Z tego powodu na wsiach karmiono nim ptactwo domowe, a także używano w charakterze… mikstury miłosnej. Odczyniano nim także uroki i traktowano jako afrodyzjak.


Skład

Korzeń:


• kwasy fenolowe,
• furanokumaryny,
• żywice,
• węglowodany,
• witamina C,
• furanochromony,
• związki półacetylenowe,
• olejek eteryczny (linalol, menton i kamfora).

Ziele:

• flawonoidy (kwercetyna, kemferol i izoramnetyna,
• olejek eteryczny (seskwiterpeny: kariofilen, kadinen),
• polisacharydy.

Kwiaty:

• olejek lotny,
• flawonoidy.

Owoce:

• kumaryny,
• flawonoidy,
• garbniki,
• białka,
• olej tłusty


Właściwości

Kminek ma działanie:

• rozkurczowe,
• wiatropędne,
• moczopędne,
• żółciopędne,
• przeciwzapalne,
• napotne,
• przeciwbakteryjne,
• przeciwwirusowe,
• przeciwgrzybicze,
• przeciwmiażdżycowe,
wykrztuśne,
• mlekopędne w okresie karmienia piersią.

Kminek zwyczajny jest nieoceniony, jeśli chodzi o leczenie dolegliwości ze strony układu pokarmowego, a także moczowo-płciowego. Dzięki działaniu rozkurczowemu przynosi ulgę osobom cierpiącym na kolki, skurcze żołądkowo-jelitowe czy wzdęcia, jak również kobietom w czasie menstruacji. Jest doskonały dla ludzi zmagających się z dolegliwościami wątrobowymi (poprzez zwiększanie ilości wydzielanej żółci i ułatwienie jej przepływu do dwunastnicy) lub z zaburzeniami pracy trzustki. Zwiększa ilość wydalanego moczu, przynosi ulgę w czasie biegunki. Działa wykrztuśnie, znajduje też zastosowanie w leczeniu stanów zapalnych gardła, zapaleniu oskrzeli oraz kaszlu (zwłaszcza sporządzona z nasion płukanka jest skuteczna w czasie problemów związanych z infekcjami gardła). Zewnętrznie można stosować rozcieńczony olejek kminku zwyczajnego jako skuteczny środek w przypadku świerzbu.


Zastosowanie w kuchni

Kminek możemy stosować zarówno w postaci świeżych liści – jako dodatek do zup i duszonych mięs oraz sałatek – jak i gotowanych i podawanych jak szpinak, marchewka lub pasternak. Jest doskonałą przyprawą do pieczonych tłustych i ciężkostrawnych mięs: wieprzowiny i baraniny Nasiona kminku są nieocenione jako przyprawa chleba żytniego, ciast, herbatników, serów, omletów, makaronów, ryżu, sosów, a nawet… owoców morza. Niektóre potrawy wręcz wymagają dodania kminku: ziemniaki, zielony groszek, kalafior, ogórki, cebula, marchew, nie mówiąc już o świeżej czy kiszonej kapuście. Olejki eteryczne z nasion kminku stosowane są już na skalę przemysłową do nadania smaku korniszonom, marynatom, a także słodyczom, takim jak cukierki czy lody oraz napojom alkoholowym (Kümmel).


Zbiór i konserwacja


Kminek zbieramy latem: pod koniec czerwca i w pierwszej połowie lipca. Zebrane w pogodne dni dojrzałe owoce suszymy i przechowujemy w papierowych lub płóciennych woreczkach.


Łączenie ziół

Kminek w połączeniu z rumiankiem oraz tatarakiem zwyczajnym przynosi ulgę we wzdęciach oraz w czasie kolki, a w połączeniu z rzepikiem pospolitym i jagodą wawrzynu w biegunce. Z kolei wraz z szantą zwyczajną łagodzi objawy zapalenia oskrzeli.


Przeciwwskazania

Nasiona kminku nie są zalecane kobietom, u których występują obfite menstruacje, a to dlatego, że rozszerza naczynia krwionośne, co może skutkować pobudzeniem krwawienia. Powinny go także unikać przyszłe mamy. Kminek może wywoływać również podrażnienie skóry, a to ze względu na obecność fotouczulającego umbeliferonu.

Autor: Oprac.KB

Komentarze