Nieproszeni goście - owsica

Owsiki, zaraz po lambliach, są najczęstszą przyczyną zarażeń. Pasożyty te występują u ludzi na całym świecie, szacuje się, że w Polsce owsicą zarażonych jest 17 proc. dorosłych i aż 38 proc. dzieci w wieku od 7 do 14 lat.

Owsiki należą do robaków obłych, które pasożytują w jelicie. Dorosłe samice – najczęściej podczas snu – wydostają się z jelita na zewnątrz, aby złożyć w fałdach skórnych jaja, co skutkuje podrażnieniem tej okolicy, silnym świądem i zaczerwienieniem. Do zakażenia owsicą dochodzi bardzo łatwo, gdyż rezerwuarem pasożyta jest bielizna, pościel, rzeczy codziennego użytku: myjki, gąbki, ręczniki, zabawki, gdzie jaja robaka mogą przetrwać do 3 tygodni. Dla owsika są trzy wrota zakażenia:

• do organizmu może się on dostać wraz z zakażonym pokarmem, w licznych przypadkach (szczególnie u małych dzieci) dochodzi do tzw. autoinwazji, kiedy dziecko, drapiąc się, przenosi pod paznokciami do ust jajeczka pasożyta;
• czasami może dojść do tzw. retroinwazji, kiedy owsiki wracają z powrotem do jelita grubego;
• należy pamiętać, że owsicą można zarazić się bardzo łatwo – pasożyt może rozprzestrzeniać się drogą wziewną, a do zakażenia dochodzi podczas inhalacji jajeczkami pasożyta.

Choroba może przebiegać bezobjawowo, ale szczególną uwagę należy zwrócić w momencie, kiedy dziecko zaczyna się skarżyć na ból brzucha bez wyraźnej przyczyny. Także utrata apetytu i bladość powinny zaalarmować rodziców. Dzieci zarażone owsikami są kapryśne, rozdrażnione, nie mogą się skoncentrować, nie przybywają na wadze, mają trudności ze spaniem, zdarza im się nie trzymać moczu w nocy, skarżą się na uporczywy świąd. Ponadto można zaobserwować zmiany wypryskowe w okolicach odbytu. Do najczęstszych powikłań owsicy należą:

• zapalenie wyrostka robaczkowego,
• u dziewczynek przewlekłe stany zapalne okolic sromu i pochwy,
• zmiany skórne w okolicy odbytu.


Profilaktyka

Jak wiadomo, lepiej zapobiegać, niż leczyć, dlatego też warto przestrzegać kilku zasad: przede wszystkim dbać o higienę osobistą, myć ręce przed każdym posiłkiem, po wyjściu z ubikacji, dokładnie myć warzywa i owoce, często należy zmieniać bielizną osobistą i nocną. Jeżeli chodzi o dzieci, to należy unikać zabawy w brudnej piaskownicy, krótko obcinać paznokcie dziecka.

Sprawa wygląda inaczej, jeżeli dziecko już jest zarażone. Nie należy wpadać w panikę, terapią przeciwpasożytniczą powinni być objęci wszyscy domownicy. Należy wtedy często myć zabawki, pluszowe maskotki, na okres choroby należy zlikwidować wszystkie dywany w domu, aby nie były one rezerwuarem pasożyta i często zmieniać pościel, wszystkie rzeczy osobiste (bielizna, pościel, ręczniki) należy prać w bardzo wysokiej temperaturze i prasować, ponieważ wysoka temperatura skutecznie zabija jaja robaka. Dziecko po każdej defekacji powinno być starannie umyte.

Owsicę łatwo zdiagnozować; podstawowym badaniem jest pobranie kału wraz z wymazem okołoodbytniczym. Stolec oddaje się w trzech próbkach przez kolejne trzy dni do laboratorium, gdzie są przeprowadzane badania na obecność pasożytów. Wymaz okołoodbytniczy należy wykonać w godzinach porannych.


Farmakoterapia

Do leczenia owsicy należy przystąpić jak najszybciej i objąć nim wszystkich domowników. W leczeniu choroby wykorzystywany jest głównie:

Pyrantel – lek z wyboru stosowany w terapii owsicy i glistnicy. Poraża on mięśnie pasożytów przez wywołanie bloku depolaryzacyjnego, dzięki czemu owsiki samoczynnie wydalane zostają wraz z kałem. Leku nie należy podawać kobietom w ciąży i niemowlętom. Zalecaną dawkę ustala lekarz; jest to z reguły jednorazowe przyjęcie leku i wykonanie badań kontrolnych po 14 dniach od zakończenia terapii.

Zentel – preparat uniemożliwia przyswajanie cukrów przez pasożyty, co w konsekwencji doprowadza do ich obumarcia. Jest to lek skuteczny zarówno na larwy, jak i formy dorosłe pasożyta. Po 14 dniach od zakończenia należy wykonać badania kontrolne.

Autor: mgr farmacji Magdalena Lorek

Komentarze