Niedoczynność tarczycy

Jeśli wciąż jest ci zimno – niezależnie od temperatury otoczenia, przez cały dzień jesteś senna i apatyczna, szybko przybierasz na wadze, masz kłopoty z pamięcią i wypadają ci włosy – te pozornie bez związku objawy mogą świadczyć o tym, że masz kłopoty z niedoczynnością tarczycy.

Tarczyca to niewielki gruczoł położony w okolicy szyi. Jest niezbędny do życia, bo reguluje przemiany metaboliczne organizmu, temperaturę ciała, pracę serca i wpływa na naszą aktywność życiową. Zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy powodują problemy zdrowotne, gorsze samopoczucie i obniżenie poziomu jakości życia.


Objawy niedoczynności

Hormony tarczycy są odpowiedzialne za aktywność organizmu, więc ich niedobór sprawia, że organizm przechodzi na wolniejsze obroty. Chory staje się apatyczny, brakuje mu energii, proste codzienne czynności zaczynają sprawiać trudność. Obniża się koncentracja uwagi, pojawiają się kłopoty z pamięcią. Pacjent czuje się ogólnie osłabiony, nadmiernie senny. Skarży się na ciągłe uczucie zimna, ubiera się cieplej od innych osób. Na niedoczynność tarczycy może także wskazywać sucha, blada skóra, z tendencją do zrogowaceń (szczególnie na łokciach i kolanach), słabe, łamiące się paznokcie i wypadające włosy. Zdarza się, że chorobie towarzyszą obrzęki podskórne, szczególnie powiek i dłoni (pojawia się trudność w zdejmowaniu pierścionków), także objawy ze strony serca, zwolnione tętno, płytkość oddechów. Charakterystyczne jest występowanie zaparć.

Choroba sprawia też, że pacjent szybko przybiera na wadze i ma trudności z jej zrzuceniem, mimo zmiany diety. Wielu chorych skarży się na stany depresyjne. Bywa, że początkowo leczeni są właśnie w tym kierunku. U kobiet niedoczynność tarczycy może sprzyjać problemom z nieregularnymi miesiączkami, niepłodnością czy trudnościami z utrzymaniem ciąży. U mężczyzn może powodować problemy z potencją, spadek libido.

Niestety, objawy związane z niedoczynnością tarczycy są bardzo niespecyficzne i nie u wszystkich pacjentów manifestują się w jednakowy sposób. Dlatego pacjent często jest leczony z powodu innych dolegliwości i czasem mija wiele czasu, zanim zostaje postawiona właściwa diagnoza. Szczególną rolę we właściwym rozpoznaniu choroby odgrywa więc wnikliwy wywiad lekarski i zważanie na swój stan zdrowia.


Co wywołuje chorobę?

Do niewydolności tarczycy dochodzi najczęściej w wyniku stanu zapalnego gruczołu, a najpowszechniejszą jego postacią (ponad 90%) jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, zwane także chorobą Hashimoto (od nazwiska lekarza japońskiego, który jako pierwszy ją sklasyfikował). Wiąże się ono z wadliwym funkcjonowaniem układu immunologicznego, który oprócz funkcji zwalczania drobnoustrojów chorobotwórczych atakuje także swoje tkanki, w tym przypadku niszczy składniki gruczołu tarczowego. W ten sposób uszkodzona tarczyca nie funkcjonuje prawidłowo.

Podejrzewa się, że część stanów zapalnych ma podłoże psychosomatyczne, czyli związane jest na przykład z silnym, długotrwałym stresem. Występują także zapalenia tarczycy związane z ciążą i porodem, ale u ponad 80 proc. spośród nich mają charakter przejściowy.

Oprócz tego, do niewydolności tarczycy dochodzi wskutek leczenia jej nadczynności (która jest inną groźną postacią choroby tarczycy). Czasem terapia wymaga częściowego zniszczenia jej komórek, by ograniczyć nadmierną (chorobotwórczą) produkcję hormonów. Wskutek tych działań często upośledzeniu ulega cały organ i nadczynność przechodzi w niedoczynność. Takie działanie jest jednak często nieuniknione i jest wyborem mniejszego zła dla pacjenta. Niezwykle rzadko upośledzoną czynność tarczycy można przypisać nieprawidłowemu funkcjonowaniu przysadki lub podwzgórza. Zazwyczaj wiąże się ona jednak z uszkodzeniem samej tkanki gruczołu.


Jak diagnozuje się niedoczynność?

Lekarz, który podejrzewa niedoczynność tarczycy u pacjenta, zleca przede wszystkim zbadanie poziomu hormonów: TSH, FT4 i FT3. Dla wyeliminowania lub potwierdzenia choroby Hashimoto oznacza się także poziom przeciwciał przeciwtarczycowych. Ponieważ normy dotyczące poziomu hormonów tarczycowych są szerokie – to, co dla jednego pacjenta jest wystarczające, dla drugiego może być powodem zaburzeń w organizmie – dlatego ważnym diagnostycznie elementem badania jest wykonanie USG tarczycy. Często dopiero obraz USG pozwala zobaczyć, w jakim stanie znajduje się tarczyca – czy jej wielkość i struktura tkankowa są prawidłowe, a więc, czy jest wydolna produkować odpowiednią ilość hormonów.


Na czym polega leczenie?

Przede wszystkim podawane są hormony tarczycy, które uzupełniają ich brak w organizmie. Dawka ustalana jest indywidualnie dla każdego pacjenta przez lekarza endokrynologa. Czasem leczenie wspomagane jest zażywaniem odpowiednich dawek jodu. Terapia jest długotrwała, zazwyczaj wiąże się z przyjmowaniem hormonów do końca życia. Wymaga od pacjenta okresowych wizyt kontrolnych u lekarza i badania poziomu hormonów.

Przyjmowanie środków hormonalnych jest obarczone złą sławą. Pacjenci obawiają się negatywnych skutków ubocznych. Tymczasem hormony tarczycowe oprócz spełniania swojej naturalnej, pozytywnej funkcji, są całkowicie neutralne dla organizmu i nie wpływają w żaden szkodliwy sposób na zdrowie ani pracę innych narządów. Są łatwe do stosowania i, co najważniejsze, właściwie określony poziom hormonów gwarantuje, że organizm nie jest obciążony objawami niedoczynności. Nie leczy przyczyn schorzenia, ale eliminuje jego skutki. Dlatego wiele osób, których tarczyca uległa zanikowi lub została operacyjnie usunięta, funkcjonuje dzięki nim bez żadnych zakłóceń.

Następstwa nieleczonej niedoczynności mogą być groźne. Zwolnione tempo metaboliczne organizmu skutkuje podwyższonym stężeniem cholesterolu i trójglicerydów we krwi, co stwarza zagrożenie chorobą naczyniowo-sercową. Mogą pojawić się zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość.

Autor: Eliza Koźmińska-Sikora

Komentarze

  • 2017-10-20 Paulina

    chyba lepiej z takim pytaniem to do lekarza sie zgłosić. Ja wiem że znalezienie dobrego endokrynologa nie jest łatwe, ja byłam u wielu zanim w Krakowie trafiłam do CMP. Popytaj na forach albo na grupach na fb, na pewno ktoś da Ci namiary na lekarza z twojej okolicy

  • 2016-03-31 gość

    konkretnie i rzeczowo, dziekuje; a jesli tarczyca w normie ale z guzami, badana usg i biopsja-już niemal 10 lat, to wycinac czy obserwować,co czynie.. Wanda