Niebezpieczne pajęczaki

Miesiącami czekają na ofiarę. Usadowione na trawach i krzakach, tam gdzie bardziej wilgotno niż sucho atakują zwierzęta i ludzi spadając na nich znienacka. Tak polują kleszcze.

Samice kleszczy, by złożyć jajeczka, muszą napić się krwi zwierzęcia lub człowieka. Nie czujemy ich ugryzienia, znieczulają bowiem miejsce ukłucia. Zauważamy je dopiero po 2-3 dniach, gdy zaczyna swędzić i boleć, a w miejscu ugryzienia widzimy powiększonego kleszcza. Jedyną formą zabezpieczenia przed kleszczowym zapaleniem opon, mózgu i boreliozą, którą roznoszą te pajęczaki, jest profilaktyka.

- Powinniśmy ubierać się w odzież zakrywającą głowę, kark, ramiona aż po nadgarstki oraz wkładać wysokie obuwie i długie spodnie. Należy pryskać się środkami odstraszającymi owady. Po wycieczce do lasu czy na łąki trzeba dokładnie obejrzeć skórę swoją i dzieci. Ewentualne kleszcze trzeba usunąć, wykręcając je palcami szybkim ruchem, przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. I zdezynfekować rankę - radzi Stanisław Gazda, rzecznik Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Bydgoszczy.


Niebezpieczna ślina

Aktywny wirus znajduje się w ślinie zakażonego kleszcza. Po wbiciu się w skórę pajęczak zaczyna ssać krew dopiero po ok. 12 godzinach, dlatego tak ważne jest jak najszybsze jego usunięcie. Jeżeli nie uda nam się usunąć kleszcza lub usuniemy tylko jego część, powinniśmy zgłosić się do chirurga, który we właściwy sposób pozbędzie się go z naszego ciała.


Zaszczep się

Możemy również ochronić się przed zachorowaniem stosując szczepionkę przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu. Pierwszą dawkę najlepiej przyjąć na przełomie zimy i wiosny lub wczesną wiosną. Drugą otrzymamy 1-3 miesiące później, a trzecią dawkę 9-12 miesięcy po dawce drugiej. Dawkę przypominającą należy brać co trzy lata. U dzieci, zwłaszcza po pierwszej dawce, może wystąpić gorączka powyżej 38 stopni C i wówczas natychmiast należy zgłosić się do lekarza.

Stanisław Gazda tłumaczy: - Zaszczepić się powinni zbieracze grzybów i jagód, ludzie spacerujący na obszarach łąk i lasów, a przede wszystkim dzieci przebywające na obozach i koloniach w miejscach zalesionych.


Uważaj w lesie

Kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu zwane inaczej wczesnoletnim zapaleniem opon i mózgu jest wirusową chorobą centralnego układu nerwowego wywołaną przez wirusa z rodziny Toga. Bardzo często zapadają na nią dzieci. Właśnie wtedy zaczyna się sezon wakacyjny. Dzieci wyjeżdżają nad obozy, młodzież chodzi się kąpać nad jeziora położone w lasach.

Wirus łatwo ginie w warunkach suszy lub przez poddanie go działaniu środków dezynfekcyjnych, ale może przetrwać wiele miesięcy np. w mleku i maśle lub w wilgotnym środowisku. Opisano również zakażenie drogą pokarmową przez spożycie surowego mleka od chorej kozy.

Kleszcze stają się aktywne od marca do listopada. Rozprzestrzenianiu się kleszczy sprzyja wilgotne lato i łagodna zima. Tego roku zima była sroga, więc większość kleszczy mogła wyginąć. Stanisław Gazda ostrzega: - Typowymi miejscami bytowania kleszczy są brzegi lasów z graniczącymi łąkami, polany, miejsca nad rzekami i stawami, zagajniki z zaroślami, obszary, gdzie łączy się las liściasty z iglastym lub wysoki z niskim, obszary zarośnięte paprociami, jeżynami, leszczyną. Wystrzegajmy się tych miejsc...


Borelioza z powikłaniami

- Drugą groźną chorobą wywołaną przez ugryzienie kleszcza jest borelioza, którą zalicza się do najczęstszych chorób zakaźnych w Polsce. Znana jest też pod nazwą krętkowica kleszczowa. Wywołują ją bakterie - tzw. krętki (Borrelia burgdorferi) przenoszone przez wszystkie postacie kleszczy. Co roku zapada na nią kilkadziesiąt tysięcy Polaków. Boreliozy nie można lekceważyć - ostrzega Stanisław Gazda. - Nierozpoznana i nieleczona zagraża licznymi niebezpiecznymi powikłaniami. Kobietom w ciąży grozi nawet poronieniem i uszkodzeniem płodu.

Mój rozmówca uczula rodziców małych dzieci na ukąszenia kleszczy. Objawy są bowiem inne niż u dorosłych. - U dzieci czerwone plamy czy grudki pojawiają się na głowie, twarzy i szyi, natomiast u dorosłych na pośladkach, zgięciu pod kolanami lub pod pachami, czyli tam, gdzie najczęściej przyczepiają się kleszcze. Zarażonych boreliozą leczy się antybiotykami, ta choroba bowiem grozi zapaleniem stawów, zapaleniem mięśnia sercowego czy ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Nieodpowiednie leczenie może doprowadzić do postępu choroby, trwałych zmian w stawach i kalectwa. Neuroborelioza u dzieci może objawiać się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych lub porażeniem nerwów twarzy.


Objawy kleszczowego zapalenia mózgu

Okres wylęgania choroby trwa od 2 do 28 dni od momentu ukąszenia. Najczęściej zakażenie jest bezobjawowe, ale u około 30 proc. osób choroba rozwija się w trzech fazach. Pierwsza trwa od 1 do 28 dni. Wówczas objawy są grypopodobne: występuje gorączka, bóle głowy, mięśni, brak łaknienia, zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Druga faza trwa od 1 do 20 dni i jest to okres wolny od objawów, a trzecia faza to już okres choroby ośrodkowego układu nerwowego pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu. Chory cierpi z powodu wysokiej gorączki, nudności, razi go światło, ma sztywność karku, zaburzenia świadomości, porażenie nerwów czaszkowych i rdzeniowych, drżenia mięśniowe, zaburzenia mowy, zaburzenia snu. U dzieci przebieg choroby jest łagodniejszy niż u dorosłych, ale i tu zdarzają się przypadki śmiertelne. Brak jest leczenia przyczynowego, pozostaje jedynie leczenie objawowe.


Objawy boreliozy

Typowe są czerwone plamy w miejscu ukąszenia, gorączka, osłabienie, bóle mięśni i stawów. Występują one po upływie 3-30 dni po ukąszeniu kleszcza, choć rumień alergiczny lub fizjologiczny widzimy od razu! Następnie czerwone plamy powiększają się obwodowo, stopniowo blednąc od środka, do miejsca ukłucia. Zmiany skórne występują u 80-90 proc. osób zarażonych już na I etapie choroby, chociaż występują również później wtórnie. U reszty - dopiero po kilku miesiącach od zainfekowania - pojawiają się od razu objawy charakterystyczne dla drugiego etapu choroby. Wtedy to następuje rozsiew krętków do innych narządów - zaatakowane są stawy, układ nerwowy lub krążenia.

Jeśli chory zgłasza się do lekarza w drugim etapie choroby leczenie jest już długotrwałe, bardzo kosztowne. Trwa około sześciu do ośmiu tygodni i nie zawsze jest skuteczne. Trzeci etap może wystąpić do 15 lat od momentu zakażenia. Na tym etapie mogą występować zmiany zanikowe skóry, zaawansowane zwyrodnienie stawów, postępujące zmiany ośrodkowego układu nerwowego prowadzące do demencji, których nie kojarzy się z krętkami ani tym bardziej z kleszczami.

Autor: Bożenna Szymańska

Komentarze