Nie tylko dla nastolatków

Mimo że trądzik to jedno z najczęściej występujących schorzeń dermatologicznych, występujących u osób w różnym wieku, to jednak najczęściej jest on problemem niemal każdego nastolatka. Statystyki alarmują: problem trądziku występuje u ponad 80 proc. pacjentów w wieku od 12 do 24 lat. Niejednokrotnie stanowi on bardzo wstydliwy aspekt kosmetyczny.

Trądzik – przyczyny, leczenie

Jest wiele przyczyn, które wywołują lub zaostrzają proces chorobowy. Ogólnie można je podzielić na:


• Czynniki egzogenne (zewnętrzne), do których zaliczamy: stres, nadmierny wysiłek fizyczny, nadmierną ekspozycję na słońce, nadmiar witaminy B12; zażywanie niektórych leków (kortykosteroidów, leków przeciwpadaczkowych, doustnej antykoncepcji) może doprowadzić do powstania tzw. trądziku polekowego; źle dobrane, zatykające pory kosmetyki przyczyniają się do powstawania zaskórników.

• Do czynników endogennych (wewnętrznych) należą przede wszystkim zmiany hormonalne, które obserwujemy w czasie pokwitania (w tym okresie obserwuje się największy „wysyp” zmian trądzikowych), podczas ciąży i karmienia, u kobiet mających problem trądzikowy obserwuje się zaostrzenie zmian zapalnych przed wystąpieniem miesiączki.
Należy przypominać pacjentom, że każdą postać trądziku należy leczyć, gdyż nieleczony może przejść w formę przewlekłą, pozostawiając po sobie liczne przebarwienia i blizny. Terapia przeciwtrądzikowa trwa około roku, w szczególnych przypadkach czas leczenia może znacznie się wydłużyć. Każda próba walki z trądzikiem wymaga od pacjenta regularnej, długotrwałej terapii i cierpliwości. W przypadku drobnych zmian trądzikowych świetnie sprawdzają się domowe sposoby i leki miejscowo działające.

Przy terapii przeciwtrądzikowej należy pamiętać, że najbardziej zadowalające skutki terapii osiągamy przy kompleksowym podejściu do zmian skórnych. Optymalny preparat powinien hamować nadmierne wydzielanie sebum, skutecznie ograniczać nadmierne rogowacenie naskórka, działać bakteriobójczo na propionibacterium acnes odpowiedzialne za rozkładanie łoju, skutecznie zmniejszać stan zapalny. Proces terapii przeciwtrądzikowej zależy od rodzaju i przyczyn powstawania omawianej choroby. Łagodne postacie trądziku wymagają z reguły leczenia miejscowego, natomiast w przypadku ciężkich postaci choroby zazwyczaj stosuje się leczenie skojarzone, polegające na podawaniu preparatów o działaniu ogólnym i miejscowym.


Leczenie

Jednym z najczęściej proponowanych preparatów na trądzik jest nadtlenek benzoilu, który wykazuje działanie przeciwbakteryjne, złuszczające naskórek i odblokowuje pory. Jest to jeden z nielicznych preparatów ograniczających powstawanie zaskórników otwartych i zamkniętych. Niestety, w szczególnych przypadkach może on wywołać silne podrażnienie i przesuszenie skóry. Preparat może odbarwiać kolorowe tkaniny, pościel, ubrania itp. i nie można go stosować dłużej niż 3 miesiące (pierwsze efekty leczenia widać już po kilku tygodniach). Innym bardzo popularnym preparatem stosowanym w miejscowym leczeniu trądziku jest kwas azelainowy.

Liczne badania dermatologiczne wykazały, że związek ten charakteryzuje się wielokierunkowym działaniem. Zabija bakterie tlenowe i beztlenowe, normalizuje procesy keratynizacji, co jednocześnie zmniejsza ilość mikrozaskórników. Wykazuje działanie przeciwzapalne przez zmniejszenie ilości wolnych rodników i wybielające. Środki zawierające kwas azelainowy powinny być stosowane miejscowo przez okres co najmniej 4 tygodni. Przy pierwszej aplikacji kosmetyku może dojść do zaczerwienienia i podrażnienia skóry.

Antybiotyki stosowane w leczeniu trądziku są dostępne w postaci ogólnej i miejscowej. Erytromycyna działa bakteriostatycznie, dopiero w wyższych dawkach wykazuje działanie bakteriobójcze. Innym lekiem stosowanym w terapii trądziku, szczególnie typu grudkowo-krostkowego jest klindamycyna. Jest to silny antybiotyk wykazujący działanie bakteriobójcze na paciorkowce i gronkowce. Stosuje się go miejscowo na obszary chorobowo zmienione.

Przy stosowaniu tego preparatu należy pamiętać, że, ze względu na możliwość występowania reakcji fotoalergicznych, nie należy się opalać. Przy terapii klindamycyną w przypadku miesięcy letnich należy stosować kremy z wysokim filtrem w celu uniknięcia powstania przebarwień. W nielicznych przypadkach po zastosowaniu preparatu obserwowano kontaktowe zapalenie skóry, nadmierną suchość lub przetłuszczanie się skóry.

Lekarze dermatolodzy w terapii trądziku o ostrym nasileniu zalecają często antybiotyki z grupy tetracyklin. Są to leki o szerokim spektrum działania na bakterie Gram-ujemne i Gram- dodatnie. Głównym przedstawicielem tej grupy jest tetracyklina, która w walce z trądzikiem znana jest od wielu lat. Przy terapii tetracykliną należy ostrzec pacjenta przed wystawianiem się na promienie słoneczne, podczas leczenia kategorycznie zabrania się korzystania z solarium, lek należy brać nawet do 6 miesięcy, gdyż pierwsze efekty zwykle pojawiają się po 3 miesiącach terapii.

Przy stosowaniu tej grupy leków mogą pojawić się zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nudności, biegunki, stany zapalne błon śluzowych żołądka i języka, nadważenia drożdżakami. Należy pamiętać, iż długotrwałe stosowanie tetracyklin negatywnie wpływa na zawiązki zębów, a u osób dorosłych może nawet dojść do ich zżółknięcia. Innowacyjnym lekiem stosowanym w terapii trądziku jest tetralysal zawierający w swoim składzie limecyklinę. Preparat ten stosowany jest w trądziku pospolitym ze zmianami zapalnymi w postaci grudek, krost i w trądziku naciekowym. Leku nie powinny przyjmować kobiety w ciąży i karmiące oraz dzieci poniżej 12 roku życia, w przypadku nadwrażliwości na tetracykliny. Terapii tym antybiotykiem nie wolno łączyć z terapią retinoidami. Coraz częściej, aby skutecznie zlikwidować problemy trądzikowe, dermatolodzy przepisują pochodne witaminy A zwane inaczej retinoidami o bardzo silnych właściwościach keratolitycznych i przeciwłojotokowych.


Wyróżniamy trzy generacje tych leków:

• I generacja: retinol, tretinoina, izotretinoina,
• II generacja – etretinat, acitretin,
• III generacja – adapalen, tazaroten.


Najczęściej stosowane to: tretinoina i izotretinoina. Leki z tej grupy wykazują dużą skuteczność w leczeniu ciężkiego i opornego na leczenie innymi lekami trądziku pospolitego, zwłaszcza trądziku ropowiczego, guzkowo-torbielowatego, skupionego z tendencją do bliznowacenia. Pierwsze zastosowanie retinoidów wiąże się z silnym wysuszeniem skóry, zwłaszcza okolic ust, występuje suchość błon śluzowych i spojówek. Są to bardzo silne leki, które negatywnie wpływają na funkcjonowanie wątroby. Podczas trwania leczenia pacjent powinien być pod stałą kontrolą lekarską, z comiesięcznym monitorowaniem poziomu aminotransferaz, lipidów w surowicy. Retinoidy negatywnie wpływają na płód, należą do leków kategorii X – bezwzględnie zakazanych podczas ciąży ze względu na właściwości teratogenne, dlatego też nie zaleca się ich stosować u kobiet w wieku rozrodczym. Jeżeli zastosowanie pochodnych witaminy A u tych kobiet jest niezbędne, powinny one używać skutecznej antykoncepcji podczas kuracji i do 6 miesięcy po jej zakończeniu.

Trądzik dla wielu pacjentów to nie tylko defekt kosmetyczny, ale wielki problem w ich życiu, dlatego należy pamiętać, że przy pomocy specjalisty i odpowiednio dobranych leków da się tę walkę skutecznie wygrać.

Autor: mgr farmacji Magdalena Lorek

Komentarze