Na szlaku pielgrzymów

Ludzie od zawsze pragnęli kontaktu z tym, co ma wyjątkową moc i przybliża do Boga. Najpierw były to źródła i góry, z czasem pojawiły się miejsca kultów religijnych i relikwie świętych.

Starożytni Egipcjanie pielgrzymowali do grobu Ozyrysa w Abydos na misteria ukazujące śmierć i zmartwychwstanie boga, Grecy wędrowali do „pępka ziemi" w Delfach po słowa wyroczni, Hindusi do Waranasi, by umrzeć i odrodzić się w lepszym wcieleniu. Skryte w chmurach i nawiedzane przez burze szczyty gór uważano za środek świata, kosmiczną oś łączącą niebo i ziemię, siedzibę bogów. Na ziemiach polskich taką świętą górą pogańskich plemion była Ślęża, zwana Słowiańskim Olimpem. Na jej otoczonym kamiennym kręgiem szczycie archeolodzy znaleźli wota ofiarne z brązu i ceramikę złożone około 1000 r. p.n.e. Czas pogańskich pielgrzymek skończył się w XII w., gdy na Ślężę przybyli kanonicy reguły św. Augusta i założyli opactwo.


Pielgrzymki chrześcijańskie

Celem pielgrzymek chrześcijańskich są miejsca wydarzeń z historii Kościoła, obiekty kultu, gdzie przechowywane są cenne relikwie świętych, święte obrazy, wreszcie miejsca objawień. Pielgrzymowanie chrześcijańskie rozpoczęła cesarzowa Helena, matka Konstantyna, pierwszego chrześcijańskiego władcy cesarstwa rzymskiego. Kierując się widzeniem sennym, ruszyła do Ziemi Świętej, gdzie odnalazła grób Jezusa, a w nim trzy krzyże, Jezusa i dwóch łotrów.

W zamian za cenne relikwie przywiezione do Konstantynopola ufundowała wspaniałe świątynie wzniesione nad Grotą Narodzenia w Betlejem i nad Grobem Pańskim w Jerozolimie. Pielgrzymki do Ziemi Świętej stały się bardzo popularne. Odwiedzano jednak nie tylko Jerozolimę, wzrastało też zainteresowanie innymi ośrodkami. Często odwiedzano na przykład bazyliki nad grobem św. Piotra Apostoła w Rzymie i nad grobem św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela w Hiszpanii.


Święci pośrednicy

Różne były powody pielgrzymowania. W obliczu Dnia Sądu Ostatecznego chrześcijanie szukali orędowników, którzy wstawiliby się za nimi do Boga, gdy przyjdzie czas rozliczania się ze swojego życia. Święci byli bowiem bliżsi pielgrzymom od niepojętego Absolutu. Mogli nie tylko pomagać ludziom osiągnąć zbawienie, lecz także wspierać ich w życiu doczesnym. Często wędrowcy nie mieli żadnej wiedzy ani o kierunku drogi, ani o trudach, jakie ich czekają. Informacje zdobywali od podróżnych. Ubierali się w ciepłe płaszcze, które nocą służyły za kołdry, i kapelusze z szerokim rondem, które chroniły przed słońcem i deszczem. Z różańcem w jednej ręce, a z kijem do obrony przed zwierzętami i rabusiami w drugiej, wyruszali w drogę.


U celu pielgrzymki

Po wielu miesiącach ci z pielgrzymów, którzy przetrwali, docierali do celu. Każdy z wiernych marzył, by być jak najbliżej świętej relikwii. Koczowali przy świątyni po kilka tygodni. Wśród migotliwych świeczek, w dusznych pomieszczeniach słychać było niekończące się modlitwy, płacze, jęki. Pełno było wotów zostawionych przez poprzednich pielgrzymów. Wierzono, że będą one przypominały świętemu o problemach wiernego.

W czasach nowożytnych rozpowszechniły się pielgrzymki do lokalnych miejsc kultu. Zdarzało się też, że wygoda brała górę nad potrzebami duchowymi. Za czasów Augusta III podkomorzyna poznańska Czartoryska ślubowała pielgrzymować do Jerozolimy. Później jednak zmieniła plany i za radą jezuitów ciężką, niebezpieczną wyprawę zamieniła na spacer po pokoju, którego długość miała odpowiadać odległości z Poznania do Ziemi Świętej.
W XIX w. pojawiły się w miejscach objawień nowe ośrodki pielgrzymkowe przyciągające wielkie rzesze pątników. Najgłośniejszym z nich poza Rzymem jest Lourdes we Francji, gdzie w 1858 r. 14-letniej Bernadetcie Soubirous objawiła się Matka Boska. Lourdes odwiedza corocznie około sześciu milionów pielgrzymów.

Drugim wielkim centrum pielgrzymkowym jest portugalska Fatima, gdzie w 1917 r. pastuszkom objawiła się Matka Boska. Tajemnice fatimskie do dziś fascynują chrześcijan, a do wspaniałej świątyni Matki Boskiej Różańcowej wzniesionej w latach 1928-1953 przybywa rocznie ponad pięć milionów pątników z całego świata. Szczególnym wielbicielem Matki Boskiej Fatimskiej był Jan Paweł II, który jej cudownej interwencji przypisywał ocalenie od kuli Ali Agcy.

Współcześnie dawne trakty wiodące przez dzikie puszcze zastąpiły autostrady, ale potrzeba bezpośredniego kontaktu z boską mocą pozostała taka sama. Ludzie ruszają w drogę, aby być bliżej Boga, odbyć wyciszającą podróż w głąb siebie. Asfaltowymi drogami co roku jadą tysiące autokarów, a w nich wierni zmierzający do tych samych świętych miejsc. Tylko podróż skróciła się z kilku lat do kilku dni.


Jasna Góra

Jednym z największych ośrodków kultu religijnego na świecie jest Jasna Góra. To drugie co do wielkości centrum kultu maryjnego jest najważniejszym miejscem pielgrzymkowym w Europie Środkowej. Klasztor Jasna Góra został założony w 1382 r. przez zakon paulinów i od początku był związany z cudownym obrazem Matki Boskiej przywiezionym z Rusi. Matka Boska Jasnogórska odegrała istotną rolę w historii narodu polskiego, zwłaszcza w okresach niewoli. Znaczenie Jasnej Góry uświetniła obrona przed Szwedami w 1655 r.

W czasie rozbiorów ośrodek umacniał więzi narodowe, a pielgrzymki były wówczas formą manifestacji religijnych i patriotycznych. Mimo niebezpieczeństw ruch pielgrzymkowy przetrwał zabory, a nawet czas okupacji niemieckiej. Organizowane od 1711 r. pielgrzymki warszawskie przybywały do Częstochowy również w czasie okupacji, a nawet w okresie Powstania Warszawskiego. Dziś Jasną Górę odwiedza co roku około pięciu milionów ludzi.

Autor: Zofia Stopa

Komentarze