Mikroby czają się wszędzie

Nasz organizm zasiedlają miliardy mikroorganizmów, drugie tyle czyha na zewnątrz. I nawet naskórek, który chroni organizm przed wnikaniem drobnoustrojów, nie zawsze jest dobrą barierą. Tym bardziej że w ostatnim czasie wzrosła liczba antybiotykoopornych wirusów i bakterii.

W pewnych warunkach (na skutek zaburzeń mechanizmów odpornościowych) mikroorganizmy zasiedlające nasz organizm - dotąd niepatogenne - mogą stać się szkodliwe. Czynnikiem chorobotwórczym bywają także drobnoustroje, pochodzące ze środowiska zewnętrznego, jak również mikroorganizmy przebywające w ludzkim ciele w stanie utajonym.


Zakażenia bakteryjne

Z poznanych kilkunastu tysięcy gatunków i odmian bakterii tylko ok. 7 proc. (czyli kilkaset) ma związek z organizmem człowieka, w tym połowę z nich stanowią gatunki i odmiany chorobotwórcze. W leczeniu zakażeń wywołanych drobnoustrojami stosowane są chemioterapeutyki - antybiotyki oraz związki pochodzenia syntetycznego, przy czym zasadnicze znaczenie ma pierwsza grupa związków. Z jednej strony rozwój antybiotykoterapii przyczynił się do zmniejszenia śmiertelności spowodowanej ciężkimi zakażeniami bakteryjnymi oraz do opanowania bardzo groźnych chorób, m.in. kiły i gruźlicy. Z drugiej strony stosowanie antybiotyków bez właściwych wskazań, w zbyt małych dawkach i przez zbyt krótki okres prowadzi do stopniowo narastającej oporności szczepów bakteryjnych na te substancje.


Infekcje wirusowe

Wirusy są pasożytami bezwzględnymi - niszczą komórki gospodarzy, do których są przystosowane ewolucyjnie. Dotychczas wykryto około 600 gatunków chorobotwórczych dla ludzi i dość często równocześnie dla zwierząt (wirusowe choroby odzwierzęce). Leki stosowane w zakażeniach wirusami w zdecydowanej większości hamują replikację drobnoustroju, hamując także funkcje komórek gospodarza (poważne działanie niepożądane). Do tej pory zsyntetyzowano kilka skutecznych leków przeciwwirusowych. Chociaż ich zastosowanie jest ograniczone, to jednak ułatwiają one leczenie, np. zakażeń wywołanych przez wirusy Herpes. Główną metodą zapobiegania zakażeniom wirusowym nadal są szczepienia.


Zakażenia grzybicze skóry i paznokci

Niektóre gatunki grzybów są w pełni, a niektóre warunkowo, chorobotwórcze dla człowieka. Ponadto nie atakują skóry czy paznokci zdrowego organizmu, jeśli nie występują elementy predysponujące do rozwoju zakażenia. Mogą to być następujące czynniki:


• wrodzone - atopia, zaburzenia rogowacenia, endokrynopatie (cukrzyca), zaburzenia mechanizmów odporności immunologicznej,

• nabyte - nowotwory, zakażenia wirusem HIV, leki stosowane ogólnie (antybiotyki o szerokim spektrum działania, kortykosteroidy, immunosupresyjne), choroby naczyń obwodowych (miażdżyca, choroba Raynauda), stosowanie opatrunków okluzyjnych, używanie odzieży i obuwia z mało przewiewnych materiałów syntetycznych,

• środowiskowe: określone grupy zawodowe (sportowcy, górnicy, rolnicy, hutnicy, rybacy), duże aglomeracje, korzystanie z publicznych kąpielisk, stan sanitarno-higieniczny otoczenia, nawyki higieniczne


Schorzeniami występującymi niezwykle często są grzybice rąk i stóp. Decydują o tym bardzo liczne rezerwuary patogenów: pływalnie, sale gimnastyczne, łaźnie, sauny, drewniane podesty pod prysznicami. Za powstanie schorzenia odpowiedzialne są: Epidermophyton floccosum i różne gatunki z rodzaju Trichophyton. Leczenie polega przede wszystkim na zapobieganiu nadmiernemu poceniu się stóp i stosowaniu miejscowo preparatów przeciwgrzybiczych. W celu uniknięcia ponownego zakażenia należy dezynfekować skarpety oraz buty. Kolejnym popularnym schorzeniem jest grzybica paznokci. Za jej powstanie odpowiedzialne są różne gatunki dermatofitów, drożdżaki, rzadziej grzyby pleśniowe. W terapii ogólnej dobre efekty przynosi zastosowanie kuracji pulsowej itrakonazolem (każdy puls trwa 7 dni przez kolejne 2-3 miesiące) lub podawanie terbinafiny przez minimum 6 tygodni (nawet do 6 miesięcy).

Leki do użytku miejscowego znajdują zastosowanie w sytuacjach, gdy leczenie ogólne jest przeciwwskazane i gdy macierz paznokcia nie jest zajęta chorobą. Są to: 8-proc. cyklopiroks lub 5-proc. amorolfina w formie lakierów do paznokci oraz 1-proc. bifonazol w postaci kremu lub plastrów. U kobiet w ciąży czy z obniżoną odpornością (po przebytej antybiotykoterapii, długotrwałym leczeniu kortykosteroidami, cytostatykami) może wystąpić grzybica pochwy i sromu. Za jej powstanie odpowiedzialne są grzyby z rodzaju Candida, głównie Candida albicans. Leczenie polega na stosowaniu globulek dopochwowych oraz kremów przeciwgrzybiczych. Ze względu na częste współistnienie drożdżakowatego zapalenia przewodu pokarmowego, korzystne jest doustne leczenie ketokonazolem.

Autor: mgr farm. Beata Chudzińska

Komentarze