Mammografia prawdę ci powie

Po 40 latach prowadzenia badań klinicznych zebrano wystarczające dowody potwierdzające skuteczność mammograficznych badań przesiewowych w kierunku raka piersi.

Badania mammograficzne umożliwiają wykrywanie klinicznie niewyczuwalnych guzów piersi. Raport z 7 badań klinicznych, którymi łącznie objęto ponad pół miliona kobiet ( w latach 86-88) wykazał około 25-procentowe zmniejszenie umieralności z powodu raka piersi w grupie kobiet poddanych mammograficznym badaniom przesiewowym. Wśród kobiet obecnie poddawanych mammograficznym badaniom przesiewowym spadek umieralności wynosi około 1/3.

Wiele dowodów potwierdza skuteczność mammografii w zmniejszaniu umieralności z powodu raka piersi. W wyniku łącznej analizy kilku badań klinicznych przeprowadzonych w Szwecji, oszacowano ryzyko względne zgonu z powodu raka piersi u kobiet w wieku 50-59 lat. W grupie kobiet w wieku 60-69 lat uzyskano prawie identyczne wyniki.

W Polsce wprowadzenie populacyjnej oceny przesiewowej raka piersi jest integralną częścią powołanego w 2006 r. Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych. W ramach programu na profilaktykę w 2009 roku przeznaczono 31,7 mln zł - w tym na profilaktykę i wczesne wykrywanie raka piersi - 7,3 mln zł, na profilaktykę i wczesne wykrywanie raka szyjki macicy - 8,4 mln zł.


Mammografia przed pięćdziesiątką

Wartość przesiewowych badań mammograficznych u kobiet przed 50. rokiem życia nie jest udowodniona. Żadne z dotychczas przeprowadzonych badań nie miało wystarczającej mocy statystycznej, aby można było tę grupę wieku poddać odrębnej analizie. Kwestia włączenia do badań przesiewowych kobiet w wieku 40-49 lat pozostaje otwarta. Szacuje się, że ponad 40% lat życia utraconych z powodu raka piersi wykrytego przed 80. rokiem życia dotyczy przypadków, w których choroba ujawniła się w wieku 35-49 lat, czyli w okresie, w którym wiele kobiet pełni ważne role społeczne.

Badacze szwedzcy podsumowali ostatnio wyniki 4 badań i stwierdzili, że zmniejszenie umieralności z powodu raka piersi o 21% w wyniku przesiewowych badań mammograficznych utrzymuje się przez 15,8 roku (mediana). Grupa robocza IARe, złożona z 24 ekspertów z 11 krajów, zebrała się 5-12 marca 2002 roku w Lyonie. Oceniono jakość przeprowadzonych 7 doświadczeń klinicznych i na ich podstawie oszacowano, że dzięki przesiewowemu wykonywaniu mammografii u kobiet w wieku 50-69 lat umieralność z powodu raka piersi zmniejszyła się o 35%. Dane na temat zmniejszenia umieralności kobiet w wieku 40-49 lat były zbyt skąpe, aby można było na ich podstawie wyciągać wnioski. Nie ma także wystarczających danych, aby zalecać samokontrolę piersi jako metodę przesiewową.


Powszechność badań

Upowszechnienie mammografii wśród kobiet o niskim statusie społeczno-ekonomicznym wymaga szczególnych działań. Nie można jednak przeceniać korzyści z badań przesiewowych. pamiętając, że są one tylko jednym z elementów opieki nad chorymi kobietami.

Wieloletnie doświadczenia czerpane z programów funkcjonujących w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Finlandii i Holandii wskazały na znaczenie działań interdyscyplinarnych zespołów specjalistów w ocenie nieprawidłowości ujawnianych w badaniach mammograficznych i doprowadziły do powstania ośrodków leczenia chorób piersi. Ośrodki te zatrudniające wysokiej rangi specjalistów: chirurgów, chemioterapeutów, radioterapeutów. radiologów, patologów oraz wyspecjalizowane pielęgniarki i inny personel pomocniczy, zapewniają należytą opiekę kobietom chorym na raka piersi. Zasady i wymogi funkcjonowania takich ośrodków zostały opracowane przez Europejskie Stowarzyszenie Mastologii (European Society of Mastology - EUSOMA).


Bibliografia:

Europejski kodeks walki z rakiem

Autor: Oprac. DK

Komentarze