Maleństwo, co u ciebie słychać?

Od zawsze ludzi ciekawiło, co dzieje się z dzieckiem w brzuchu mamy. Co czuje, słyszy, o czym myśli? Czy śni tylko długi, dziewięciomiesięczny sen, a może ma całkiem bogate życie?

To niemalże magia. Z dwóch ziarenek zaczyna kiełkować człowiek, wzrasta bezpiecznie w brzuchu matki, a potem się rodzi. Jego rozwój po urodzeniu jest zbadany i opisany prawie dzień po dniu. Ale całe długie dziewięć miesięcy jest owiane sporą tajemnicą.


Co dziecko słyszy?

Dziś już nikt nie ma wątpliwości, że nienarodzone dziecko słyszy. Dlatego namawia się matki, by słuchały w ciąży muzyki Mozarta. Dowiedziono, że jej częstotliwości działają stymulująco na rozwój komórek nerwowych płodu. Ale jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku ten pogląd nie był powszechny. Podręczniki pediatrii podawały, że płód ani noworodek niczego nie słyszą. Także obecnie na pytanie, co słyszy dziecko w łonie matki, wielu położników odpowie, że najwyżej odgłosy trawienia i bicie serca matki. Ale to nieprawda.

Dziecko przebywające w macicy zaczyna słyszeć około 12 tygodnia ciąży. Ulubionym jego dźwiękiem jest rzeczywiście odgłos uderzeń serca matki. Potwierdza to fakt, że niemowlęta uwielbiają przytulać się do jej piersi, bo znów są blisko „głośnika z ulubioną muzyką”.

Reakcją na dźwięki jest przyspieszenie lub zwolnienie akcji serca dziecka oraz zmiana częstotliwości mrugania powiekami (głośne dźwięki przyspieszają tętno, a łagodne spowolniają). Wyraźną zmianę w zachowaniu można obserwować już po 16 tygodniu ciąży, kiedy dziecko na niektóre dźwięki reaguje zmianą położenia ciała.


Mów mamo

Najlepiej dziecko słyszy matkę, bo jednocześnie odbiera ją poprzez jej ciało, jak przez pudło rezonansowe. Ale docierają do niego także dźwięki spoza brzucha. Można założyć, że powłoki brzuszne matki oraz wody płodowe wyciszają dźwięki o połowę. To, co zastanowiło naukowców, to fakt, że ucho dziecka wykształca się dopiero w 24 tygodniu ciąży. Jak więc maluch może słyszeć cokolwiek wcześniej? Okazuje się, że dziecko w okresie płodowym wiele bodźców (nie tylko słuchowych) odbiera poprzez skórę, w której znajdują się odpowiednie receptory.
Niezależnie od narządów zmysłów, wielu badaczy zastanawia się nad fenomenem porozumienia między matką a dzieckiem w okresie ciąży i stwierdza, że duży udział w tej komunikacji mają elementy pozawerbalne, z telepatią włącznie. Jak inaczej wytłumaczyć fakt, że wiele matek karmiących dziecko piersią budzi się tuż przed tym, gdy zaczyna ono głośno płakać?


Czy odczuwa emocje?

Matki intuicyjnie wyczuwają, że będąc w stanie błogosławionym nie powinny narażać siebie (tym samym dziecka) na stresy. Unikają oglądania brutalnych scen w filmach, przygnębiających wiadomości. Ma to głęboki sens. Badania potwierdziły, że płody kobiet, które oglądały takie sceny, po 20 minutach zaczynały intensywnie kopać, a ich tętno gwałtownie rosło.

Najprawdopodobniej na dziecko oddziałują hormony przenikające przez łożysko. I to głównie hormony stresu. Matki poddawane silnemu stresowi są bardziej zagrożone urodzeniem dziecka z mniejszymi wymiarami głowy, gorszym rozwojem mózgu, wadami rozwojowymi. Ich dzieci są nerwowe, źle sypiają, często płaczą, słabiej reagują na próby uspokajania. Dlaczego? Ich układ nerwowy i wydzielania wewnętrznego był ustawiony na warunki „walki”, co uległo niejako utrwaleniu.

Czy to oznacza, że kobieta w ciąży powinna zaszyć się w klasztorze? Niekoniecznie. Dobrze jednak by pamiętała o chwilach wyciszenia, relaksu. Na szczęście dziecko odczuwa także pozytywne emocje matki.


Co czuje dziecko, gdy rodzice uprawiają seks?

Rodziców mającego się narodzić dziecka często nurtuje niepokój, czy współżycie seksualne nie wyrządzi mu krzywdy. Takie obawy są całkowicie bezpodstawne. Nawet w zaawansowanej ciąży nie ma ryzyka, że dziecku może się cokolwiek stać. Czasami mówi się, że seks może przyspieszyć akcję porodową, jednak i w tym przypadku fachowcy mówią raczej o zbiegu okoliczności niż wpływie miłosnych igraszek. Zabezpiecza je silnie umięśniona macica i pęcherz płodowy wypełniony wodami.

Bardzo prawdopodobne natomiast, że dziecko w jakiś sposób odczuwa fakt, że rodzice uprawiają miłość. Gdy matka przeżywa orgazm, dziecko może odczuwać naturalny w tej sytuacji skurcz macicy. W żaden sposób jednak nie wpływa to negatywnie na stan czy samopoczucie maluszka. Wręcz przeciwnie. Okazuje się, że płód podczas przeżywania orgazmu któregokolwiek z rodziców wykazuje znaczne podwyższenie aktywności.


Czy dzieci w brzuchu śnią?

Wiele kobiet w ciąży śni więcej i intensywniej niż zwykle. Ich nienarodzone dzieci również śnią i to przez większą część ciąży. Już około 23 tygodnia zaobserwowano u dzieci występowanie fazy REM, która świadczy o pojawianiu się marzeń sennych. Faza REM stymuluje mózg do intensywnego rozwoju, być może dlatego aż ponad 60 proc. czasu w trzech ostatnich miesiącach ciąży dziecko spędza na spaniu.

O czym może ono śnić, skoro w jego życiu płodowym tak niewiele (według nas) się dzieje? Naukowcy sądzą, że dziecko-płód śni o tym, co robi: ruszaniu rączkami, nóżkami, ssaniu palca, bawieniu się pępowiną, o tym, co słyszy i o emocjach, które dzieli z mamą. Przeżywa w snach smutek, strach, radość.

Od autorki: Pisząc artykuł korzystałam m.in. z książki „Niezwykły świat w łonie matki” Nikki Bradford, Wyd. Elipsa, 1998.

Autor: Eliza Koźmińska-Sikora

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    To niesamowite! Mam lzy w oczach jak to czytam. Jestem w 8 tygodniu ciazy i juz nie moge sie doczekac kiedy dzidzius zacznie mnie slyszec!!