Mała bakteria, wielkie konsekwencje - gdy boli brzuch

Do niedawna chorobę wrzodową tłumaczono stresem i złą dietą. Dziś już wiemy, że czynniki te jedynie ją zaostrzają.  Prawdziwym winowajcą jest Helicobacter pylori, która uszkadza błonę śluzową żołądka i dwunastnicy.

Choroba wrzodowa jest przewlekłym schorzeniem polegającym na powstawaniu owrzodzeń żołądka lub dwunastnicy. Niezwykle istotne jest odróżnienie wrzodu od choroby wrzodowej. W pierwszym przypadku, dzięki zdolnościom regenerującym błony śluzowej, uszkodzenie szybko goi się. W chorobie wrzodowej nadżerki są liczne i się nie zabliźniają. Choroba ta charakteryzuje się bólem w nadbrzuszu, trwającym kilka tygodni i pojawiającym się okresowo (głównie wiosną i jesienią). Nasila się on w pół godziny po posiłku (wrzód żołądka) lub 2-3 godziny po posiłku (wrzód dwunastnicy).


Niebezpieczna Helicobacter pylori

Według WHO 70 proc. ludzi w krajach rozwijających się i ok. 30 proc. w krajach rozwiniętych jest zainfekowanych Helicobacter pylori. Wiadomo, że bakteria ta jest odpowiedzialna za 80 proc. przypadków choroby wrzodowej żołądka i 90 proc. przypadków choroby wrzodowej dwunastnicy. Jak wiemy, u większości osób zakażonych nie dochodzi do rozwoju choroby. Bakteria przedostaje się do organizmu drogą pokarmową a także przez seks oralny. Kontakt z małą ilością śliny, jaki ma miejsce np. przy pocałunku, nie powoduje infekcji. Ryzyko zarażenia wzrasta przy piciu ze wspólnych butelek i jedzeniu z jednego talerza.Helicobacter pylori bytuje głównie w odźwierniku, czyli końcowej części żołądka. Jest to podłużna bakteria, zwykle skręcająca się w spiralę, świetnie przystosowana do bytowania w trudnych warunkach.


Sposoby leczenia

Odkrycie ponad 20 lat temu Helicobacter pylori diametralnie zmieniło sposób leczenia zapalenia błony śluzowej żołądka, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz raka żołądka. Podstawą terapii jest wygojenie wrzodu i zapobieganie jego nawrotom. Powszechnie dostępne i szeroko reklamowane leki zobojętniające powinny być stosowane jedynie jako środki pomocnicze, zmniejszające objawy choroby. Nadużywane mogą prowadzić do np. zespołu mleczno-alkalicznego (w przypadku leków zawierających wapń) czy demineralizacji kości (w wyniku przewlekłego stosowania związków glinu).

Częste przyjmowanie preparatów na bazie magnezu może być przyczyną biegunek. Leki zobojętniające są niezwykle pomocne w czasie dużego stresu, a także w sytuacjach, kiedy niemożliwe jest zjedzenie posiłku o odpowiedniej porze. Wtedy preparaty te są swoistym balsamem na owrzodzoną dwunastnicę czy żołądek. Należy pamiętać, że są to substancje mogące wpływać także na wchłanianie innych leków. Aby uniknąć interakcji, należy je zażywać z minimum godzinną przerwą.


Dieta

Dieta w leczeniu choroby wrzodowej powinna dostarczać właściwą ilość węglowodanów, tłuszczów, białek, soli mineralnych i witamin. Należy jednocześnie wyeliminować z jadłospisu te potrawy, które powodują odbijanie, zgagę, wzdęcia, ból brzucha. W okresie zaostrzenia choroby koniecznie wykluczyć trzeba dania ciężkostrawne, powodujące wzdęcia. Owoce i warzywa należy spożywać w postaci rozcieńczonych soków i gotowanych przecierów. W czasie remisji choroby można je jeść surowe, ale w postaci rozdrobnionej.Częste i obfite posiłki, z dużą ilością błonnika wzmagają wydzielanie żołądkowe. Dlatego zaleca się spożywanie pokarmów co 3 – 4 godziny. Ważne jest, aby zjeść lekkostrawną kolację przed snem, w celu uniknięcia bólów nocnych. Istotne jest także spożywanie posiłków o stałych porach i unikanie pośpiechu i zdenerwowania w czasie ich trwania.


Odkrycie warte Nobla

Bakteria Helicobacter pylori została odkryta przez 2 australijskich naukowców. Robin Warren wykazał obecność bakterii w wycinkach tkanek pobranych z przedodźwiernikowej części żołądka u ok. 50 proc. pacjentów poddanych biopsji tego narządu. Barry Marshall, zainteresowany pracami Warrena, po kilku nieudanych próbach wyhodował z kilkunastu wycinków nieznany wcześniej gatunek bakterii (później nazwany Helicobacter pylori). Obaj uczeni wspólnie wykryli je u prawie wszystkich pacjentów cierpiących na zapalenie żołądka lub chorobę wrzodową. To skłoniło ich do wysunięcia przypuszczenia o związku H.pylori z etiologią tych chorób, a całość ich pracy została uhonorowana Nagrodą Nobla w dziedzinie medycyny w 2005r.

Autor: Beata Chudzińska

Komentarze