Magnez – król wśród pierwiastków

Wzmacnia mięśnie, koi nerwy, razem z wapniem i witaminą D buduje zęby i kości – to tylko niektóre z licznych zadań magnezu, który nie bez przyczyny określany jest pierwiastkiem życia. Nazwa ta wiele mówi o ważnej roli, jaką pełni on w naszym organizmie.

W ludzkim organizmie znajduje się około 25 g magnezu, z tego ponad połowa w kościach w połączeniach z wapniem i fosforem. Reszta ulokowana jest w mięśniach, płynach ustrojowych, wątrobie, trzustce, nerkach i sercu. Dzienne zapotrzebowanie na magnez waha się od 150 mg (dzieci poniżej pierwszego roku życia) do 600 mg (kobiety karmiące). Zdrowe dorosłe osoby powinny przyjmować dziennie około 350 mg tego pierwiastka, jednakże w stanach niedoboru (napięcie nerwowe, wysiłek psychiczny i fizyczny, przesilenie wiosenne) można zwiększyć jego dawkę do 500 mg.

Magnez znajduje się w wielu produktach spożywczych, takich jak: kasze gruboziarniste (gryczana, jęczmienna), ciemne pieczywo, orzechy, kakao i czekolada, banany, rośliny strączkowe (soja). Pomimo dostępności tych produktów wiele osób cierpi z powodu niedoborów tego ważnego makroelementu. Jest to spowodowane znikającymi zasobami magnezu w glebie, wymywanego na skutek kwaśnych deszczów, spożywaniem wysoko przetworzonej żywności, życiem w stresie i pośpiechu. Nadużywanie alkoholu, gwałtowne odchudzanie, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, a nawet korzystanie z sauny to również czynniki przyczyniające się do utraty magnezu.

Niektóre choroby (cukrzyca, choroby nerek, biegunka) także mogą prowadzić do niedoborów tego makroelementu. Problemy z koncentracją, bóle i zawroty głowy, zmęczenie, bezsenność, kołatanie serca, omdlenia oraz skurcze mięśni lub drganie powieki są sygnałem zbyt małej ilości tego pierwiastka w organizmie. Magnez jest bardzo istotny dla naszego zdrowia, a określenie go pierwiastkiem życia słusznie oddaje szereg jego ról w ludzkim organizmie.


Układ nerwowy

Magnez to główny regulator układu nerwowego. Bierze udział w przesyłaniu impulsów nerwowych, dzięki czemu poprawia koncentrację, pamięć i myślenie. Poza tym pierwiastek ten zmniejsza nadpobudliwość, działa uspokajająco oraz pomaga w zasypianiu. Po magnez warto jest więc sięgnąć w chwilach intensywnej nauki, stresu, czy też przesilenia wiosennego.


Układ pokarmowy

Pierwiastek ten, biorąc udział w przemianie białek, tłuszczów oraz węglowodanów, dostarcza energię do tkanek i komórek organizmu, w tym do wrażliwych na jej braki komórek nerwowych mózgu. Kontroluje poziom cukru we krwi, dzięki czemu jest pomocny w leczeniu cukrzycy. Magnez wspomaga również proces wytwarzania żółci w wątrobie oraz trawienie soli mineralnych i witamin.


Układ krążenia

Reguluje proces krzepnięcia krwi oraz prawidłową pracę serca, chroniąc je przed arytmią oraz skrzepami. Zmniejsza poziom cholesterolu we krwi, przez co przeciwdziała rozwojowi miażdżycy oraz chorób układu sercowo-naczyniowego (zawał serca, choroba wieńcowa, udar mózgu). Ponadto obniża ciśnienie krwi, gdyż zapobiega obkurczaniu ścian naczyń krwionośnych.


Układ kostno-mięśniowy

Magnez wraz z wapniem i witaminą D jest bardzo ważnym materiałem budulcowym zębów i kości. Niezmiernie potrzebny jest w okresie wzrostu oraz w stanach zagrożenia osteoporozą. Należy jednak pamiętać, iż magnez wraz w wapniem trzeba przyjmować w odpowiedniej proporcji, tj. magnezu dostarczać dwa razy mniej niż wapnia. Będąc antagonistą wapnia, magnez reguluje rozkurcze mięśniowe, zapobiega fibromialgii oraz pomaga w leczeniu kontuzji. Brak tego pierwiastka w organizmie prowadzi do skurczu mięśni gładkich, co może skutkować migrenowym bólom głowy.


Układ odpornościowy

Ten ważny makroelement pomaga w mechanizmach obronnych organizmu. Zwalcza uczulenia, podatność na zachorowanie na raka oraz spowalnia procesy starzenia. Ponadto chroni organizm przed zatruciem toksynami, takimi jak metale ciężkie, fluorki, amoniak czy arszenik.


Układ hormonalny

Magnez jest regulatorem pracy gruczołów wydzielania wewnętrznego, w tym trzustki i tarczycy.


Układ oddechowy

Konieczny jest dla prawidłowego funkcjonowania płuc. Rozszerza drogi oddechowe, dzięki czemu pomaga leczyć astmę i zapalenie oskrzeli.


Układ moczowo-płciowy

Pierwiastek ten, będąc blokerem wapnia, zapobiega tworzeniu się kamieni dróg moczowych oraz pęcherzyka żółciowego. Ponadto chroni organizm przed schorzeniami pęcherza moczowego oraz zapaleniem i przerostem prostaty. Reguluje syntezę estrogenów oraz przeciwdziała napięciu przedmiesiączkowemu, zwłaszcza tkliwości piersi oraz rozdrażnieniu.


Dobre rady i ciekawostki

• Najwięcej magnezu w przeciętnej diecie przyjmuje się wraz z produktami zbożowymi (ok. 45 proc.).

• Z jedzenia przyswaja się 30-40 proc. magnezu, z czego podczas gotowania ubywa 30-75 proc.

• Przyswajalność magnezu jest najwyższa w małych, ale częstych dawkach (100 mg na posiłek) i w środowisku kwaśnym. Utrudnia ją z kolei środowisko zasadowe, alkohol, kofeina, cukier, nasycone kwasy tłuszczowe oraz błonnik roślinny.

• Napięcia nerwowe oraz wysiłek fizyczny to najważniejsze czynniki obniżające stężenie magnezu w ludzkim organizmie. Piętnastominutowy stres obniża poziom magnezu aż o 50 procent! Współcześni badacze sądzą, iż grecki posłaniec Filippides zmarł na mecie prawie 40-kilometrowego dystansu z Maratonu do Aten na atak serca spowodowany hipomagnezemią.

• Antagonistą wapnia jest również kobalt. Jeszcze do niedawna w jednym z angielskich pubów dodawano tego pierwiastka do piwa, aby zwiększyć ilość i jakość piany. Doprowadziło to do wzrostu zachorowań piwoszy na choroby serca, co, jak później dowiedziono, spowodowane było niedoborem magnezu. Obecnie kobaltu nie wolno dodawać do produktów spożywczych.

• W przypadku sięgania po suplementy magnezu warto pamiętać, iż nie powinno przyjmować się ich bezpośrednio po posiłku. Magnez ma bowiem właściwości alkalizujące kwasową treść żołądka. Decydując się na takie środki, najlepiej wybrać najłatwiej przyswajalne, a więc: asparaginian, cytrynian lub glicynian magnezu, unikać z kolei należy źle tolerowanego tlenku magnezu. Suplementów magnezu nie powinny przyjmować osoby chorujące na nerki oraz na niewydolność krążenia.

• Mieszkańcy rejonów, gdzie występuje twarda woda, zawierająca spore ilości magnezu, znacznie rzadziej umierają na zawał serca niż osoby spożywające wodę miękką. Naukowcy sądzą, iż gdyby wszyscy pili wodę twardą, wskaźnik zgonów spowodowanych atakiem serca zmniejszyłby się o 19 proc.

• Nadmiar magnezu, określany jako hipermagnezemia, jest równie groźny jak jego niedomiar. Może powodować nudności, biegunkę, osłabienie, zaburzenia snu i oddychania, zawroty głowy, a nawet śpiączkę. Najczęściej jednak nadmiar magnezu jest skutecznie wydalany wraz z moczem, więc hipermagnezemia występuje bardzo rzadko.

Autor: Natalia Zachwieja

Komentarze