Łyżka płynnego zdrowia

Tran to tłuszcz z wątroby ryb zimnych wód morskich, takich jak dorsz, łosoś, rekin. Kiedyś postrach dzieci, dziś wraca do łask.

Już w XVIII wieku tran stosowano w Anglii, jako lek przeciwdziałający krzywicy. Podawano go także chorym na artretyzm. W tamtych czasach był on wmuszany pacjentom przez personel szpitali, gdyż miał smak o wiele gorszy niż ten, który znamy – produkowano go ze zgniłych rybich wątróbek.

W okresie niedożywienia wywołanego II wojną światową obowiązkowe stało się codzienne pojenie dzieci tranem, by zapobiegać krzywicy i dostarczyć organizmowi coś „na wzmocnienie”. Kiedy w latach 60. ubiegłego wieku wynaleziono syntetyczne witaminy, specyfik ten szybko został usunięty z jadłospisu młodych ludzi. Jednak od jakiegoś czasu, na fali powrotu do naturalnych źródeł minerałów i witamin, tran ponownie zaczyna wracać do łask.


Żebyś urósł duży i silny

Tran zawiera dużo witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego wchłaniania przez organizm wapnia i fosforu. Jej brak, który uniemożliwia wykształcenie struktury zębów oraz kości, jest przyczyną krzywicy, a także sprzyja osteoporozie. Niedobór witaminy D przejawia się także drętwieniem mięśni, kurczami, bólem w kościach, napięciem nerwowym oraz biegunkami.

Dziś wiadomo, że poza witaminą D tran zawiera jeszcze wiele innych składników niezbędnych dla zdrowia – w wyciągu z rybiej wątroby znajduje się witamina A i E oraz kwasy tłuszczowe znane pod nazwą Omega 3.

Kwasy nienasycone (w tym Omega 3) robią w ostatnich czasach zawrotną karierę. Bogatym ich źródłem są oleje roślinne, które zdecydowanie powinny znaleźć się w każdej zdrowej kuchni.

Okazuje się, że kwasy te są bardzo ważnym czynnikiem wspomagającym utrzymanie sprawności umysłowej i fizycznej organizmu, a lista efektów ich pozytywnego działania jest imponująca.


Do rodziny Omega 3 należą zawarte w tranie kwasy:

- EPA (eikozapenaenowy) – chroni przed chorobami sercowo-naczyniowymi, miażdżycą, łagodzi stany zapalne,
- DHA (dekozakeksaenowy, zwany „pożywieniem dla mózgu”) – odgrywa dużą rolę w kształtowaniu mózgu i systemu nerwowego dzieci, wpływa na sprawność intelektualną.


Kwasy Omega 3:

- podnoszą poziom „dobrego cholesterolu” (HLD), obniżając jednocześnie poziom „złego” (LDL),
- regulują pracę białek odpowiedzialnych za działanie systemu immunologicznego,
- przeciwdziałają stanom zapalnym w organizmie, arteriosklerozie i powstawaniu nowotworów,
- hamują przejawy autoagresji systemu immunologicznego, stąd są wskazane dla osób chorujących na RZS (reumatoidalne zapalenie stawów),
- przyczyniają się do likwidacji stanów zapalnych oraz bólów z nimi związanych, także bólów reumatoidalnych,
- dobrze wpływają na krążenie krwi, poprawiają ukrwienie mózgu,
- wpływają na poprawę samopoczucia, gdyż podnoszą poziom serotoniny (tzw. „hormonu szczęścia”) w organizmie, przez co zmniejszają objawy stresu,
- zmniejszają krzepliwość krwi,
- obniżają nadciśnienie i stabilizują ciśnienie tętnicze,
- przeciwdziałają chorobom serca: zmniejszają ryzyko arytmii i zawału serca,
- zmniejszają ryzyko pojawienia się wrzodów żołądka i dwunastnicy.

Tran może spożywać każdy, kto chce uzupełnić braki witamin oraz wspomóc system odpornościowy. W szczególności jest on jednak wskazany dla dzieci i młodzieży w okresie wzrostu oraz dla ludzi starszych. U dzieci ma głównie działanie przeciwkrzywicze oraz wspierające prawidłowy wzrost, budowę kości i zębów. Na tym nie kończy się jednak dobroczynny wpływ tranu na nasze pociechy. Badania wykazały, że tran wspomaga leczenie ADHD oraz dysleksji i autyzmu.

Dzieci zażywające regularnie tran lepiej się uczą i są wyraźnie spokojniejsze. U młodzieży dodatkowo korzystnie wpływa na przebieg trądziku, a u młodych dziewcząt zmniejsza dolegliwości związane z bólami miesiączkowymi. Osobom starszym natomiast pomaga utrzymać sprawność umysłową i fizyczną. Koniecznie powinni po niego sięgnąć także rekonwalescenci, osłabieni po chorobach, narażeni na duży stres i wysiłek fizyczny.
Tran można też stosować z powodzeniem, jako lek zewnętrzny: dobrze sprawdza się przy leczeniu odleżyn, odmrożeń, odparzeń, oparzeń oraz wszelkich stanów zapalnych skóry.


Dzieci go nie cierpią?

Czasy, kiedy mamy kazały zatykać nos i otwierać buzię podczas łykania tranu, minęły bezpowrotnie. Naturalny, odstręczający rybi zapach i smak nie jest już problemem. Na rynku dostępny jest tran w żelowych kapsułkach, które ułatwiają jego zażywanie, a tran płynny dostępny jest w wielu smakach. Wielu lekarzy uważa jednak, że tran należy przyjmować w postaci naturalnej, gdyż procesy, które usuwają smak i zapach, sprawiają, że staje się źródłem jedynie witaminy A i D. Wniosek? W tranie trzeba „poczuć rybę”.

Poza tradycyjnym tranem w aptekach jest dostępny także wyciąg z wątroby rekina arktycznego. Ma on skład zbliżony do tego z dorsza, ale jest bogatszy w inne substancje:

- alkiloglicerole – wpływają na prawidłowe krzepnięcie krwi, funkcjonowanie szpiku kostnego, wspierają tworzenie białych i czerwonych ciałek krwi, sprawdzają się przy terapiach białaczkowych,

- skwalen – wspiera działanie systemu odpornościowego oraz właściwości regeneracyjne komórek (przyspiesza gojenie się ran), niedobór sprzyja rozwijaniu się miażdżycy.


Przeciwwskazania

Trzeba pamiętać, że nie wolno przekraczać dawek zaleconych w ulotkach i nie łączyć tranu z innymi preparatami zawierającymi witaminę A i D (ich nadmiar jest szkodliwy). Powinno się go też zażywać w okresach mniejszego nasłonecznienia, gdyż ze względu na zawartość witaminy A istnieje możliwość pojawienia się przebarwień na skórze.

Autor: Joanna Wereszczyńska

Komentarze