Łyk zdrowia, czyli wszystko o wodzie

Nie sposób wyobrazić sobie życia bez wody. Ta bezbarwna, pozbawiona smaku i zapachu substancja to nie tylko podstawowy składnik naszej codziennej diety, ale także nas samych.

Woda jest żywiołem od zawsze towarzyszącym ludzkości. Służyła przede wszystkim zaspokajaniu pragnienia, ale przypisywano jej również cudowne właściwości uzdrawiające. Dlatego też jej praktyczne zastosowanie przeplatało się z wierzeniami i czczeniem półbóstw i bóstw (chociażby w mitologii rzymskiej: Juturna, Neptun, Sanacja, Tiberinus). Równie stara jest tradycja wykorzystywania wód podziemnych do celów leczniczych; w Polsce sięga ona

XI wieku, kiedy to żona króla Władysława Hermana leczyła swoje dolegliwości kąpielami w Inowłodzu nad Pilicą.

Obecnie zapotrzebowanie na wodę w wymiarze globalnym ciągle rośnie, co jest związane ze wzrostem liczby ludności. Ponad miliard ludzi nie ma dostępu do czystej wody, a 2,6 miliarda żyje w złych warunkach sanitarnych. Według naukowców do 2030 roku prawie połowa ludności będzie żyła na obszarach z niedoborem wody. WHO informuje, że problemem jest nie sam jej brak, ale jej nierówna dostępność w różnych częściach świata, a nawet w obrębie jednego kraju. Zagadnieniami związanymi z wodą w wymiarze globalnym zajmuje się Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Wody (SIWI). Jest on od 1991 roku organizatorem Światowego Tygodnia Wody, w czasie którego odbywają się warsztaty i seminaria. Tematem przewodnim międzynarodowego zjazdu był „Dostęp do wody dla wspólnego dobra”. W Polsce woda wodociągowa, dostarczana do mieszkań, jest uzdatnianą wodą rzeczną lub z ujęć podziemnych. Wyróżnia się 3 klasy czystości wód powierzchniowych:


Klasa I – wody tej klasy czystości mogą być wykorzystywane jako źródło zaopatrzenia ludności w wodę pitną, jako źródło zaopatrzenia przemysłu spożywczego i innych gałęzi przemysłu wymagających tej klasy czystości wody oraz w hodowli ryb łososiowatych.

Klasa II – wody tej klasy czystości mogą być wykorzystywane jako źródło zaopatrzenia w hodowli zwierząt, do celów rekreacyjnych, uprawiania sportów wodnych i funkcjonowania kąpielisk oraz do hodowli ryb z wyjątkiem łososiowatych.

Klasa III – wody tej klasy czystości mogą być wykorzystywane jako źródło zaopatrzenia zakładów przemysłowych, z wyjątkiem tych, dla których wymagana jest klasa I i II oraz do celów nawodnienia terenów rolnych i ogrodniczych.
Woda jest niezbędnym elementem naszej codziennej diety. Człowiek powinien wypijać jej ok. 2 litrów na dobę. Oczywiście, ilość ta jest niewystarczająca w czasie upałów, mrozów czy zwiększonego wysiłku fizycznego oraz w okresie odchudzania się. Również kobiety w ciąży, karmiące piersią powinny wypijać znacznie więcej wody (ok. 3 litrów).

Niestety, woda płynąca z naszych kranów (głównie w dużych aglomeracjach) ma dosyć dyskusyjne walory smakowe. Natomiast w ostatnich latach na sklepowych półkach pojawiła się ogromna liczba i różnorodność wód mineralnych, źródlanych, stołowych, leczniczych. Nowością do niedawna były wody smakowe (cytrynowe, truskawkowe itp.) i napoje produkowane z użyciem wód źródlanych.Pamiętajmy jednak, że woda wodzie nierówna.


Wody mineralne – to te, które dzięki zawartym w nich składnikom (w odpowiedniej ilości) wykazują działanie profilaktyczno-zdrowotne. Wyróżnia się:

• wody mineralne wysoko zmineralizowane, które uzupełniają niedobory składników w organizmie (mineralizacja powyżej 1500 mg/l, nawet do 4000 mg/l),

• wody mineralne średnio zmineralizowane, przeznaczone do picia w celu gaszenia pragnienia w nieograniczonych ilościach (mineralizacja 500-1500 mg/l).

Czytając etykiety na butelkach z wodami mineralnymi, łatwo zauważyć, że najczęściej wymienianymi w składzie są: magnez, wapń, sód, chlorki, wodorowęglany, siarczany, jod, fluor, żelazo oraz dwutlenek węgla. Co jest bardzo istotne, przy wyborze odpowiedniej dla siebie wody należy brać pod uwagę zawartość poszczególnych składników mineralnych, a nie oznakowanie na butelce – wysoko, średnio czy nisko zmineralizowana. Przykładowo: osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną, uprawiające sport powinny pić wody mineralne o wysokiej zawartości sodu i chlorków – nawet do 1500 mg/l, a chorym z nadkwasotą zaleca się picie wód bogatych w wodorowęglany (nawet do 2000 mg/l).


Woda gazowana - świetnie poprawia samopoczucie i orzeźwia. Zawarty w niej dwutlenek węgla obniża jej pH, dzięki czemu, po otwarciu butelki, bakterie nie namnażają się w niej tak szybko, jak ma to miejsce w przypadku napoju niegazowanego. Należy pamiętać, iż gazowanych płynów nie mogą spożywać osoby ze schorzeniami żołądka i strun głosowych. Wody bogate w sód są przeciwwskazane w przypadku chorych na nadciśnienie, cukrzycę. Produkty z dużą ilością magnezu zalecane są osobom z zaburzeniami układu nerwowego, mającym trudności z zasypianiem.

Natomiast zawarty w wodzie fluor (w odpowiednim stężeniu) zapobiega próchnicy, zaś wapń wzmacnia układ kostny, wpływa korzystnie na procesy krzepnięcia krwi i pracę mięśnia sercowego. Należy zwrócić uwagę na
fakt, iż woda mineralna nie powinna być stosowana w żywieniu niemowląt. Jest ona zbyt dużym obciążeniem dla niedojrzałych jeszcze układów: pokarmowego i moczowego. Dopiero dzieciom powyżej 1 roku życia można, a nawet powinno się ją podawać w celu uzupełnienia diety w składniki odżywcze. Woda oprócz działania profilaktyczno-zdrowotnego powinna także odpowiadać naszym upodobaniom smakowym. Warto pamiętać, że na przykład wody
wysoko zmineralizowane mają bardzo wyrazisty smak (często słonawy lub kwaśnawy).


Wody źródlane – (mineralizacja poniżej 500 mg/l) są alternatywą dla wód wodociągowych i powinny być używane do parzenia herbaty i gotowania potraw, ponieważ nie zmieniają ich smaku i bardzo dobrze rozpuszczają składniki odżywcze. Są niezastąpione w żywieniu niemowląt (zalecane do przygotowywania sztucznych pokarmów). Świetnie nadają się również do celów higienicznych oraz prania. Należy je pić tylko w niewielkich ilościach, gdyż wypłukują z organizmu składniki mineralne.

Wody stołowe – uzyskiwane są poprzez wzbogacanie wód źródlanych różnymi składnikami (najczęściej magnezem i wapniem, ze względu na ich niedobór w pożywieniu). Można je pić bez ograniczeń.

Wody lecznicze – zawierają ponad 4000 mg składników mineralnych (nawet 24 000 mg/l). Absolutnie nie nadają się do gaszenia pragnienia. Systematyczne picie tego rodzaju wód zawsze powinno być skonsultowane z lekarzem. Państwowy Instytut Geologiczny (Zakład Geologii Gospodarczej) podaje następującą definicję wód leczniczych: to wody niezanieczyszczone pod względem chemicznym i mikrobiologicznym, spełniające m.in. następujący warunek: zawartość rozpuszczonych składników mineralnych stałych – nie mniej niż 1000 mg/dm3 oraz, co najmniej, jeden składnik w stężeniu warunkującym działanie lecznicze wody.

Autor: Beata Chudzińska

Komentarze