Krew pod lupą

Metoda oparta na badaniu żywej, nieutrwalonej próbki krwi ma już długą historię. Od 1901 roku metodą tą diagnozowano kiłę (syfilis) poprzez stwierdzenie obecności krętków bladych we krwi poddanej analizie.

Ogromny postęp rozwoju techniki, jaki obserwujemy w ostatnich kilkudziesięciu latach, m.in. w konstrukcjach nowoczesnej aparatury analityczno-diagnostycznej, spowodował wzrost zainteresowania opisywaną metodą diagnozowania w aspekcie oceny stanu odżywienia i równowagi metabolicznej organizmu. W Polsce, mikroskopowe badanie żywej kropli krwi, niezmienionej odczynnikami chemicznymi, jest nowością. Na świecie: w USA, Niemczech, Anglii, a także innych krajach metoda ta jest dobrze znana i od dawna stosowana do oceny stanu homeostazy naszego organizmu. Na ten temat istnieje już wiele publikacji.

Badanie polega na mikroskopowym obrazowaniu kropli krwi pobranej z opuszki palca w sposób praktycznie bezbolesny, przy wykorzystaniu nakłuwacza używanego do pomiarów glukozy we krwi. Następnie pobrana kropla krwi oceniana jest pod mikroskopem. W badaniu tym wykorzystujemy fakt, że przez około 20 minut po pobraniu krew jest jeszcze żywą tkanką. Nie jest ona zmieniona przez barwienie lub jakiekolwiek utrwalanie środkami chemicznymi, lecz w stanie naturalnym poddana oględzinom. Możemy więc, używając mikroskopu o zaawansowanej technologii, dającego bardzo duże powiększenie oraz znakomity kontrast obrazu w technice ciemnego tła, oglądać obraz żywej kropli krwi. Preparat jest jedynie zabezpieczony przed wysychaniem, toteż przez pewien czas możemy obserwować żywe komórki oraz inne struktury, niewidoczne w tradycyjnych metodach analitycznych.

Utrzymanie stanu homeostazy jest warunkiem zachowania zdrowia, natomiast długotrwałe wyjście poza stan równowagi nieuchronnie prowadzi do powstawania chorób. Dlatego też badanie żywej kropli krwi, która jest swoistym „zwierciadłem” organizmu, może dostarczyć niezwykle istotnych informacji o aktualnym stanie naszego zdrowia, a także o możliwych jego zagrożeniach w przyszłości.


Krew i jej znaczenie w organizmie

O tym, że kolor krwi jest czerwony, niezależnie od koloru skóry czy miejsca urodzenia, wie każde dziecko. Przez całe życie nie zdajemy sobie jednak sprawy, że krąży nieustannie w naszym organizmie. Nie myślimy o tym, odbywa się to bowiem poza naszą świadomością, co jest oczywiste i naturalne. Krew jest płynną tkanką krążącą w układzie naczyń krwionośnych i spełnia rolę uniwersalnego łącznika pomiędzy wszystkimi komórkami organizmu. W organizmie dorosłego człowieka o wadze 60 kg znajduje się około 5 litrów krwi. Co prawda jest to tylko 7 proc. masy ciała, ale... bez krwi nie ma życia. Jej zadanie sprowadza się do trzech zasadniczych funkcji: transportowej, obronnej i homeostatycznej, tj. zapewniającej stałość parametrów biochemicznych i biofizycznych organizmu.

Badanie żywej kropli krwi w kolorowym polu widzenia służy do oceny homeostazy organizmu oraz jego zdolności adaptacyjnych do zmieniających się warunków środowiska. Krew dostarcza do komórek tlen pobrany z płuc, a także składniki energetyczne, sole mineralne i witaminy pobrane z przewodu pokarmowego. Przejmuje z tkanek i przenosi do narządów wydalniczych oraz płuc zbędne produkty przemiany materii. Bierze udział w termoregulacji, odbierając ciepło stamtąd, gdzie produkowane jest ono w nadmiarze (np. z mięśni czy wątroby) i przenosi w rejony chłodniejsze. Transportuje też hormony, a za pośrednictwem tych aktywnych biologicznie substancji reguluje wiele ustrojowych reakcji biochemicznych. Przenosi przeciwciała i komórki odpornościowe, które zwalczają zagrożenia zewnętrzne i wewnętrzne. Dzięki unikalnej właściwości krzepnięcia krwi po uszkodzeniu tkanek tworzy się skrzeplina czopująca otwór w naczyniu.

W składzie krwi wyróżniamy krwinki czerwone i białe, płytki krwi oraz płynne osocze. Przenośniki tlenu, czyli erytrocyty (krwinki czerwone, inaczej czerwone ciałka krwi) mają barwę czerwoną uzależnioną od zawartej w nich hemoglobiny – substancji, która potrafi wiązać i oddawać tlen w odpowiednim momencie. Ponieważ jest ich najwięcej, stąd krew przyjmuje barwę czerwoną – jest to kolor krwi utlenionej (tętniczej). Po oddaniu tlenu kolor krwi zmienia się na ciemnoczerwony (taką krew nazywamy żylną).

Drugim ważnym elementem krwi są leukocyty (krwinki białe, inaczej białe ciałka krwi). Służą one obronie przed bakteriami, wirusami, pierwotniakami itp. Składają się z kilku podgrup – granulocytów, limfocytów i monocytów. Trzecią ważną grupą są płytki krwi (trombocyty). Są to wyspecjalizowane komórki, które potrafią w odpowiednim momencie łączyć się ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia. Reszta to słomkowożółte osocze, zasadniczy składnik krwi. W nim zawieszone są komórki – czerwone i białe krwinki oraz płytki.


Przebieg badania

Transmisja obrazu przekazywanego przez mikrokamerę z mikroskopu na ekran monitora umożliwia równoczesną obserwację obrazu krwi przez osobę poddaną badaniu. Jest to niezwykła i unikalna możliwość obejrzenia tego, co znajduje się w naszym organizmie i z czego na co dzień nie zdajemy sobie sprawy. Sugestywność obrazu jest o wiele większa niż wiele słów czy suchy wydruk cyfr.

O wiele łatwiej zacząć rozmowę o zdrowiu, o profilaktyce chorób poprzez zmianę sposobu odżywiania i stylu życia wówczas, kiedy możemy posłużyć się analizą obrazu krwi osoby, której porada dotyczy. Przy zastosowaniu bardzo dużego powiększenia 1600 razy widoczne są we krwi wszystkie jej składniki. Obserwujemy obraz krwinek, ich aktywność i ułożenie względem siebie. Krew zdrową odzwierciedlają jednakowej wielkości koła (czerwone krwinki) na szarym tle swobodnie pływające w przestrzeni, delikatnie odbijające się od siebie. Białe ciałka krwi są dwa razy większe i poruszają w specyficzny dla nich sposób.

W badaniu żywej kropli krwi oceniamy zniekształcenia krwinek czerwonych (erytrocytów), które odzwierciedlają stan odżywienia, a szczególnie niski poziom żelaza, kwasu foliowego, witamin z grupy B, a także białek i kwasów tłuszczowych. Agregacja erytrocytów może poprzedzać zawał serca lub udar mózgowy. Również obecność licznych włókien fibryny, białka biorącego udział w tworzeniu skrzepów, często towarzyszy zawałom i udarom.

Oprócz elementów, które są składnikami krwi, można stwierdzić również m.in. obecność pewnych struktur patogennych, różnego rodzaju mikroorganizmów, takich jak: bakterie, grzyby oraz inne pasożyty pochodzące z pożywienia, wody i środowiska, w którym żyjemy. Każda z tych struktur oraz każda zaobserwowana zmiana widoczna w mikroskopie stanowi dla lekarza cenną informację o stanie zdrowia pacjenta. Wczesne wykrycie oznak odbiegających od normy umożliwia doprowadzenie naszego organizmu do równowagi poprzez wprowadzenie zmian w dotychczasowym stylu życia oraz nowych nawyków żywieniowych i uzupełnienie niedoborów przez zastosowanie odpowiedniej suplementacji. Dostatecznie szybka reakcja może znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia zagrażających nam stanów chorobowych, a także spowodować cofnięcie niekorzystnych symptomów powstałych na skutek uszkodzeń.

Autor: prof. dr n. farm. Wiktor Stelmach

Komentarze