Kolor czerwony czy zielony? – daltonizm

Świat odbieramy za pomocą pięciu zmysłów. Spośród nich najwięcej, bo aż 90%  informacji przekazuje nam wzrok. Są jednak ludzie, którzy percepcję świata mają utrudnioną przez daltonizm, chorobę która polega na nierozróżnianiu barw.

Wrodzony czy nabyty

Daltonizm to, najkrócej ujmując, ślepota na barwę czerwono - zieloną. Występuje także ślepota na barwę czerwoną, rzadziej zieloną i bardzo rzadko na fioletową. Ludzie często mieszają pojęcia "niedowidzenia barw" (trichromatyzm, nazywany też daltonizmem częściowym) i "ślepoty barw" (dichromatyzm, nazywanym daltonizmem).

Wrodzona ślepota barw uważana jest za jedną z najczęstszych chorób dziedzicznych na świecie. Daltonizm wrodzony, dziedziczony jest recesywnie na chromosomie X i podobnie jak hemofilia dotyczy przede wszystkim mężczyzn (cierpi na nią około 8% panów i tylko 0,5 % kobiet). Może się zdarzyć jednak również daltonizm nabyty, powstały w skutek choroby siatkówki. Zwykle choroba nie obniża ostrości obrazu. Badanie diagnostyczne przeprowadza się stosując tzw. tablice pseudoizochromatyczne. Daltonizm po raz pierwszy został opisany w 1798 roku przez fizyka i chemika Johna Daltona. Zarówno on, jak i jego brat cierpieli na tę chorobę.


Badania

W większości przypadków osoby źle rozróżniające barwy od urodzenia nie zdają sobie sprawy z wady, gdyż ostrość wzroku jest zwykle u nich prawidłowa. Daltonizm wykrywa się na podstawie specjalistycznych badań przy użyciu tablic barwnych pseudoizochromatycznych. Do dokładniejszych badań wykorzystuje się przyrząd nazywany anomaloskopem.


Praca

Daltoniści nie mogą wykonywać ponad 150 zawodów, w których konieczne jest rozróżnianie barw, nie powinni również prowadzić pojazdów. W ruchu ulicznym daltoniści są niezwykle niebezpieczni tak dla siebie, jak i dla innych. Zdarzają się przypadki, kiedy to ktoś wskutek daltonizmu przejeżdża przez tory kolejowe pomimo świecącej się na czerwono lampy semafora. Zaburzenie to ma wpływ na jakość życia, obniża bezpieczeństwo i skraca czas reakcji w sytuacjach zagrażających życiu.

Małe dziecko cierpiące na daltonizm może się gorzej uczyć i często, jeśli nie jest wystarczająco wspierane przez rodziców i pedagogów, ma niską samoocenę. Ważne jest poinformowanie nauczyciela o zaburzeniu widzenia barw u dziecka, tak by mógł dostosować metody pedagogiczne do danego malucha.


Korekcja niedowidzenia barw

Daltonizmu nie można wyleczyć. Czynione są pewne próby zmniejszenia objawów występujących u osoby cierpiącej na daltonizm poprzez zastosowanie specjalnych soczewek. Procedura doboru takich soczewek jest jednak bardzo skomplikowana, niezbędne są długie badania, no i producent zaznacza, że koszt soczewek jest bardzo wysoki.

Pewne nadzieje na wyleczenie daltonizmu daje terapia genowa, którą przeprowadziło dwoje naukowców ze Stanów Zjednoczonych (doświadczenie zostało opublikowane w magazynie „Nature” w 2009r.). Przeprowadzili oni eksperyment na małpach, którym wstrzyknięto do komórek oka geny odpowiedzialne za produkcję opsyny L (w przypadku ślepoty czerwono-zielonej w siatkówce brakuje właśnie czopków z opsyną L). Po 20 tygodniach od eksperymentu okazało się, że małpy zaczęły rozróżniać 16 odcieni czerwieni i zieleni!


Inne zaburzenia związane z widzeniem barwnym

- deuteranopia - wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barwy zielonej,
- protanopia - wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barwy czerwonej,
- tritanopia - wada wzroku polegająca na nierozpoznawaniu barw żółtej i niebieskiej,
- achromatopsja (całkowita ślepota barwna) - wada wzroku spowodowana chorobą oczu, a konkretnie siatkówki, objawiająca się dużą lub całkowitą niemożnością rozpoznawania barw.

Autor: Daria Kaczmarek

Komentarze