Kobiece oblicze raka

Choroby kobiece - to wciąż temat tabu. O tym lepiej nie mówić, by „nie wywołać wilka z lasu". My o nich mówimy i namawiamy do profilaktyki.


Choroby kobiece - to wciąż temat tabu. O tym lepiej nie mówić, by „nie wywołać wilka z lasu". My o nich mówimy i namawiamy do profilaktyki.


Właśnie z powodu niewiedzy, nadmiernej tolerancji dla własnych słabostek, niekorzystania z dostępnych badań profilaktycznych, rak piersi, szyjki macicy czy jajników nadal mogą zbierać żniwo.


Rak piersi

Rak piersi to wciąż najczęściej występujący nowotwór u kobiet. Pamiętać o tym powinna każda kobieta, zwłaszcza jeśli ma predyspozycje genetyczne.

Na piersi patrz!

Według części ginekologów samobadanie to najlepszy sposób na wykrycie zmian. Kontrolę piersi można wykonać: przed lustrem, w czasie kąpieli czy biorąc prysznic.


Lustro

Najlepiej stanąć nago przed lustrem w dobrze oświetlonym miejscu i położyć ręce na biodrach. W takiej pozycji przyjrzeć się swoim piersiom, zwracając uwagę na guzki, nierówności, nietypowe zabarwienia na skórze, ewentualne wycieki i inne nietypowe objawy.

Obserwację tę powtórzyć po spleceniu rąk z tyłu głowy.

Następnie prawą ręką (lewą wciąż trzymając za głową) zbadać dokładnie lewą pierś, tzn.
uciskać ją ruchem spiralnym, zgodnym z ruchem wskazówek zegara od brodawki do zewnętrznej strony piersi. Równie dokładnie sprawdzić należy pachowe węzły chłonne, zwracając uwagę czy nie są powiększone. Potem, postępując w podobny sposób, zbadać prawą pierś.


Prysznic

Stojąc pod prysznicem prawą rękę należy założyć za głowę, lewą kładąc na prawej piersi. Badanie polega na uciskaniu jej trzema środkowymi palcami. Przesuwając je wzdłuż piersi, na dół i do góry można wyczuć ewentualne stwardnienia i guzki. Potem trzeba zbadać lewą pierś.


Wanna

Leżąc w wannie na plecach, trzeba wsunąć ręcznik pod prawy bark, a prawą rękę pod głowę. Potem trzema środkowymi palcami lewej ręki, zataczając małe kółka wzdłuż piersi, zbadać prawą pierś. Następnie zmienić pozycję i zbadać lewą pierś.


Byle tylko chcieć...

- Problem w tym, by kobiety chciały brać udział w badaniach przesiewowych - mówi dr n. med. Tomasz Mierzwa, kierownik Zakładu Profilaktyki i Promocji Zdrowia Regionalnego Centrum Onkologicznego w Bydgoszczy. - Tak jednak nie jest. Tylko 40 procent robi mammografię raz na dwa lata, czyli wówczas, gdy dostaną zaproszenie. To zbyt mało, by mówić o sukcesie Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, którego integralną częścią jest program badań przesiewowych raka piersi.
By móc taki sukces ogłosić, badaniami tymi objąć powinniśmy aż 70 procent kobiet.


- Badaj swoje piersi co miesiąc. Jeśli miesiączkujesz, zrób to 7-10 dnia każdego cyklu, licząc od pierwszego dnia miesiączki. Jeśli jesteś w ciąży lub nie miesiączkujesz z innego powodu, wybierz inny stały termin - na przykład pierwszy dzień miesiąca - by udało się systematyczność badania utrzymać.


- USG piersi wykonuje się u kobiet do 49 roku życia, po 50 lepszym badaniem jest mammografia. Oba badania możesz wykonać bezpłatnie, gdy będziesz w odpowiednim wieku, na mammografię dostaniesz zaproszenie z NFZ. I na jedno, i na drugie badanie możesz też zgłosić się z własnej inicjatywy.


Co to jest biopsja?

W diagnostyce zmian w piersiach stosuje się i inne badania. Jednym z nich jest biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, umożliwiająca weryfikację mikroskopową zmiany, dzięki pobraniu z niej komórek. Biopsja gruboigłowa pozwala nawet na usunięcie zmiany w całości. Oba badania są mało inwazyjne i nie wymagają szczególnych przygotowań, biopsję cienkoigłową przeprowadza się nawet bez znieczulenia. Osoba przeprowadzająca zabieg monitoruje jego przebieg dzięki USG. Próbka pobrana z piersi trafia do analizy i w większości przypadków dostarcza jednoznacznej wiedzy na temat charakteru zmian.


Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy potrzebuje zwykle wielu lat, by się rozwinąć. Podstawą profilaktyki jest cytologia, bo dzięki niej można ujawnić zmiany we wczesnym stadium. Dorosłym Polkom zaleca się wykonywanie tego badania raz na dwa lata, na badania przesiewowe zapraszane są kobiety po 25 roku życia. - Wysyłamy je w tysiącach, do pań w wieku od 25 do 59 lat, a przychodzi dosłownie garstka. W tym roku trafiło do mnie kilka kobiet z takim zaproszeniem. Podobnie jest z dostępnymi dla pań od 50 roku życia przesiewowymi badaniami mammograficznymi. Korzysta z nich może jedna na 10 zaproszonych kobiet. Pacjentki, które ukończyły 80 lat mogę zliczyć na palcach jednej ręki - wymienia dr Iwona Skonieczna-Makarewicz, specjalista ginekologii i położnictwa z Bydgoszczy.

Tymczasem, by skutecznie bronić się przed rakiem szyjki macicy, wystarczyłaby wizyta co 3-5 lat.

Aby cytologia była wiarygodna, trzeba ją wykonać w 10-18 dniu cyklu. Nie powinno się jej robić wcześniej niż 4 dnia po ustaniu krwawienia i nie później niż 4 dni przed kolejną miesiączką.

Cytologia - trwające chwilę bezbolesne badanie wykonywane przez ginekologa. Polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy. Zebrany materiał komórkowy trafia do analizy, która jest w stanie wychwycić nie tylko raka, ale i zmiany przedrakowe.
Idąc na cytologię zwróć więc uwagę, czy lekarz ma specjalne szczoteczki do pobrania wymazu. Pamiętaj, między innymi od tego zależy wiarygodność badania.


Nie chciały badań, mają szczepionkę

Za raka szyjki macicy w większości przypadków odpowiada wirus brodawczaka ludzkiego HPV, stworzono więc szczepionkę, która jest już od kilku lat dostępna i na naszym rynku. - To fakt, szczepienie nie jest refundowane, choć we wszystkich innych europejskich krajach, nawet w Rumunii, wpisane zostało do kalendarza szczepień i jest bezpłatne - dodaje dr Iwona Skonieczna-Makarewicz. - Jest drogie, ale i tak odzew naszego społeczeństwa na tę możliwość ocenić należy jako żenujący. Tylko w niektórych gminach i powiatach przeprowadzono akcje szczepień, ale obejmowały one wyłącznie dziewczynki 13-letnie, bo podanie szczepionki w tym wieku zapewnia pełną odpowiedź immunologiczną organizmu. Mało kto wie jednak, że szczepionkę zastosować można przez większość dorosłego życia kobiety.


Rak jajników

Medycyna dziś jeszcze nie potrafi odpowiedzieć na pytanie, dlaczego komórki nowotworowe zaczynają się namnażać w jajnikach. Badacze typują dwóch głównych „podejrzanych": geny i bezdzietność, bo przypadki tego samego raka w rodzinie oraz brak potomstwa podnoszą znacząco ryzyko zachorowania, z drugiej strony - im więcej dzieci rodzi kobieta, tym bardziej to ryzyko maleje. Podobny, pozytywny efekt przypisuje się stosowaniu doustnej antykoncepcji.

Przeszkodą w diagnozowaniu raka jajników we wczesnym stadium jest to, że w standardowym badaniu ginekologicznym jest on wykrywany zbyt późno. Nie ujawni go też cytologia, potrzebne jest tu USG. Inaczej kobieta dowiaduje się o nim dopiero wówczas, gdy jest to już prawdziwa bomba z opóźnionym zapłonem, bo mogąca „siać" nowotwór do innych narządów.

W praktyce oznacza to, że o jak najwcześniejsze wykrycie choroby powinnyśmy zadbać same. Pomoże nam w tym znajomość własnego ciała i... upór.


Podejrzane jajniki

Podstępność raka jajników polega na tym, że długo nie daje objawów, które można skojarzyć z tym narządem. Nie znaczy to jednak, że nie daje żadnych symptomów. Jest ich wiele, ale często źle je interpretujemy. Są nimi: wzdęcia, niestrawność, zaparcia, odbijanie, czkawka, poczucie ciężkości w jamie brzusznej, przelewanie w brzuchu, niesprecyzowane, przewlekłe dolegliwości żołądka lub jelit, utrata apetytu, postępujące osłabienie...
Niestety, rak jajników to przede wszystkim choroba kobiet po pięćdziesiątce, które łatwo takie objawy tłumaczą sobie starzeniem, spowolnieniem pracy układu trawiennego.


Uprzedzając atak

Tymczasem to właśnie właściwe odczytanie tych pierwszych objawów, pozornie zupełnie z „innej bajki', może przyczynić się do wczesnego wykrycia raka jajników, który powoduje najwięcej zgonów spośród nowotworów złośliwych narządów płciowych - tylko 30 proc. chorych z rakiem wykrytym w zaawansowanym stadium przeżywa 5 lat od chwili rozpoznania.

Skutecznie z rakiem jajników walczyć można chirurgicznie. I nie chodzi tu o usuwanie guza, ale o tzw. operacje uprzedzające, czyli profilaktyczne wycięcie przydatków (jajników i jajowodów) lub nawet macicy wraz z przydatkami, którego dokonuje się w razie potrzeby u kobiet po menopauzie lub młodszych, jeśli mają już dzieci.

Autor: Małgorzata Grosman

Komentarze