Kłopoty w stawach

Najczęstszym schorzeniem ortopedycznym są zmiany zwyrodnieniowe stawów, głównie biodrowego i kolanowego. Ich leczenie jest skomplikowane i często kończy się wstawianiem endoprotezy.

Implanty są coraz lepiej przystosowane do konkretnego pacjenta, wygodne i trwałe. – Ale żaden nawet najlepszy zamiennik nie jest tak dobry jak własny sprawny staw – mówi prof. Wojciech Marczyński, kierownik Kliniki Ortopedii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Szpitalu Klinicznym w Otwocku, zastępca dyrektora szpitala ds. nauki i szkolenia. I dodaje, że wielu schorzeniom można skutecznie zapobiegać.


Dla maluchów, rodziców i dziadków

Większość pacjentów, którym konieczna jest endoproteza, stanowią osoby dojrzałe lub starsze. Jako przyczynę wskazuje się naturalne zużycie stawów, związane z wiekiem. Jednak bardzo często nie tylko upływ czasu spowodował kłopoty, lecz także zlekceważenie nieprawidłowości w budowie, pierwszych objawów schorzenia, niewłaściwy tryb życia. Według specjalistów wielu problemów i poważnych zabiegów można uniknąć, jeśli nieprawidłowości w porę zostaną zauważone i wyleczone. Dotyczy to głównie dzieci. Przykład klasyczny – dość częsta u maluchów dysplazja biodrowa, nawet niewielka, w latach późniejszych grozi poważnymi schorzeniami stawu biodrowego i koniecznością wszczepienia endoprotezy. Natomiast w porę zauważona i właściwie leczona bardzo mocno redukuje to zagrożenie. Obecnie są takie możliwości. Warto z nich korzystać.

* Każde dziecko zaraz po urodzeniu jest badane, a stan jego zdrowia i rozwoju oceniany w specjalnej skali Agpara. Gdy stwierdzi się jakieś kłopoty, także ortopedyczne, rodzice są o nich od razu informowani i mogą skorzystać z leczenia.

* Niezależnie od opieki pediatry, warto, by ortopeda zbadał dziecko w pierwszym miesiącu życia. Bo już wtedy można stwierdzić ewentualną dysplazję biodrową i rozpocząć odpowiednią terapię.

*Kolejne badanie ortopedyczne dobrze jest powtórzyć w 4 miesiącu życia. Następne jest wskazane, gdy dziecko już samo chodzi. Potem zależnie od opinii lekarza warto powtarzać badanie co rok lub co 2 lata.

* Bardzo ważne jest badanie ortopedyczne w okresie skokowego rozwoju dziecka (najczęściej w wieku lat dwunastu). Wówczas można wychwycić ewentualne nieprawidłowości i im przeciwdziałać. Ale też ustalić np., jaki rodzaj sportu czy ruchu jest korzystny dla młodego człowieka. I wyperswadować ten, który przy jego warunkach fizycznych jest szkodliwy, a wskazać najbardziej odpowiedni.

* Właściwy rodzaj ruchu jest wskazany nie tylko dla młodzieży. W umiarkowanej stałej dawce jest potrzebny dla zachowania ogólnego stanu zdrowia i sprawności stawów w każdym wieku. Także przy zaczynających się kłopotach ortopedycznych, choć wówczas o najbardziej odpowiedni należy zapytać lekarza.

* Wrogiem zdrowia stawów jest otyłość, a nawet nadwaga. By zapobiec kłopotom lub je zmniejszyć, warto przejść na rozsądną dietę.

* Kłopoty ze stawami nierzadko ujawniają się po wyczynach „niedzielnych sportowców”. W każdym takim przypadku należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

* Wbrew pozorom stawom szkodzi także siedzący tryb życia. Negatywnie odczuwają to głównie kolana i ich delikatne chrząstki.

* Do ortopedów coraz częściej trafiają kobiety ze złamaniami spowodowanymi osteoporozą. W tym kręgów kręgosłupa. Leczenie takich przypadków jest skomplikowane. Po to, by takich problemów uniknąć, kobiety, zwłaszcza w okresie menopauzy, powinny regularnie badać stan kości. Stosować się do zaleceń lekarza, zażywać leki, jeśli je przepisze, odpowiednio odżywiać, nie stronić od ruchu i ćwiczeń.


Gdy konieczna jest endoproteza

Bywa jednak, że na profilaktykę już za późno. Wówczas warto zdać się na opinię lekarza i nie protestować, gdy zaleci leczenie, także operacyjne, np. wszczepienie endoprotezy. Po dobrze i w porę przeprowadzonej operacji pacjent żegna się z bólem, może normalnie żyć, bo endoproteza zastępuje normalny, zdrowy staw.


Dla każdego coś innego

Bywa, że pacjenci, którzy gdzieś coś przeczytali lub usłyszeli na temat różnych endoprotez, uważają, że będą sobie mogli coś wybrać według własnego uznania. Tak nie jest. Obecnie w czołowych klinikach ortopedycznych stosuje się specjalny system planowania operacyjnego, w tym dobór implantu. Nie ma tu miejsca na subiektywne oceny czy odczucia, gdyż specjalny program komputerowy, sprawdzony i stosowany w najlepszych światowych klinikach, analizuje m.in. wyniki badania rentgenowskiego, ocenia stan stawu, ogólne warunki anatomiczne pacjenta, jego stan ogólny i na podstawie wielu danych wskazuje typ protezy optymalny w konkretnym przypadku.

Bez względu na obecną różnorodność, generalnie wśród endoprotez rozróżnia się dwie podstawowe grupy: cementowane i bezcementowe. Program wskazuje, jaki typ będzie odpowiedni dla pacjenta. Tu trzeba dodać, że ten ortopedyczny cement nie ma nic wspólnego z materiałem budowlanym. Jest to produkt akrylowy nazwany cementem ze względu na właściwości wiążące i idealne przyleganie do powierzchni protezy oraz kości.


Uważaj na kolana i stopy

Wszczepianie implantów w staw kolanowy jest na ogół trudniejsze niż operacje stawu biodrowego. Dlatego zanim zapadnie decyzja o endoprotezie, stosuje się wszystkie inne sposoby terapii, w tym rehabilitację. Bywa to niełatwe dla obolałego pacjenta, ale nierzadko daje dobre wyniki i pozwala zrezygnować z leczenia operacyjnego. Warto wiedzieć, że bóle kolan nie zawsze dowodzą ich uszkodzenia. Zdarza się, że wywołują je zmiany w stopach, w biodrze czy kręgosłupie, i to one wymagają leczenia. Wniosek: przy pobolewaniu kolan nie należy czekać, że samo minie. Lepiej szybko zgłosić się do specjalisty.


Głównie, ale nie tylko dla kobiet

Liczną grupę wśród pacjentów ze schorzeniem ortopedycznym stanowią osoby narzekające na bóle w kręgosłupie. Są to na ogół ludzie starsi. Przyczyną ich dolegliwości nie zawsze jest sam kręgosłup. Podstawowa jest więc diagnoza, a leczenie najczęściej oznacza rehabilitację, ewentualnie także środki farmakologiczne. Często poważne problemy z kręgosłupem mają kobiety, u których osteoporoza zniszczyła kręgi. Skutki to ból, kłopoty z poruszaniem się. Leczenie polega na różnych sposobach stabilizacji kręgosłupa, także zabiegach operacyjnych.

Od pewnego czasu popularna stała się tzw. wertebroplastyka, czyli odtwarzanie zniszczonych kręgów. Brzmi to zachęcająco, jednak nie zawsze warto decydować się na ten zabieg. Zniszczony bowiem przez osteoporozę kręg przypomina pustą makówkę. Gdy się złamie, jest spłaszczony, jeśli zostanie wypełniony cementem, wszystko wydaje się w porządku, a pacjentka odczuwa ulgę. Jednak z czasem tkanka kostna się zmienia. A cement, który wypełnia kręg i jest od niej twardszy, powoli zaczyna wciskać się w następny i może powodować dalsze niekorzystne zmiany. Dlatego zabieg ten należy stosować z dużą ostrożnością. Często zamiast operacji lepiej się sprawdza dobrze dobrany tradycyjny gorset ortopedyczny.

Autor: Ewa Łuszczuk

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    Ważne jest, by skontaktować się szybko z lekarzem, moja ciocia miała podobne problemy, ale nikt nie był w stanie jej pomóc, dopiero w Centrum Medycyny Sportowej w Warszawie jej pomogli.PozdrawiamKatarzyna