Grzybica lubi wilgoć

Wakacje to czas, kiedy najczęściej korzystamy z publicznych toalet, ogólnodostępnych kabin prysznicowych, basenów czy saun. Niestety, brak ostrożności może sprawić, że z urlopu wrócimy z infekcją grzybiczą.

Szacuje się, że co drugi Polak skarży się na zakażenia grzybicze. Niestety, bardzo często są one bagatelizowane przez osoby chore, co znacznie utrudnia skuteczną walkę z chorobą. Grzybica (mikoza) to zespół dolegliwości wywoływanych przez mikroskopijne chorobotwórcze grzyby. Pasożytniczy grzyb może dotyczyć:

• owłosionej skóry głowy,
• pachwin,
• skóry gładkiej,
• stóp,
• paznokci,
• układu pokarmowego (głównie przełyku, gardła, jamy ustnej czy jelita),
• układu rodnego (grzybica pochwy).


Grzybica stóp i paznokci

Należy do najczęstszych schorzeń, z którymi pacjenci zgłaszają się do lekarza czy apteki. Dane statystyczne potwierdzają, że jest ona najczęstszą postacią infekcji grzybiczej i stanowi prawie 50 proc. wszystkich zakażeń tego typu. Dlatego też uznano ją za chorobę mającą wymiar społeczny. Grzybica stóp to choroba wywoływana przez grzyby z rodzaju dermatofitów. Początkowo atakuje przestrzenie między palcami, gdyż są to miejsca zawsze ciepłe i wilgotne. Zakażona skóra zmienia swój wygląd, staje się popękana, łuszczy się, tworzą się pęcherze i podłużne nadżerki, które często bolą i upośledzają chodzenie nawet w wygodnych butach. Chore miejsce często swędzi i nadaje nieprzyjemny zapach potu. Początkowo zmiany grzybicze pojawiają się między 5 a 4 palcem u stopy. Jeżeli w porę nie zareagujemy, zmiany chorobowe rozszerzą się, atakując kolejne przestrzenie międzypalcowe, grzbiet czy podeszwę stopy. Trzeba pamiętać, że grzybica międzypalcowa jest jednostką chorobową poprzedzającą rozwój grzybicy paznokci.

Do zakażenia dochodzi najczęściej w łaźniach, saunach, basenach, pod prysznicami czy w internatach. Można się jej nabawić przez chodzenie bez obuwia ochronnego po chodniku lub dywanie, z którym miała styczność osoba chora. Przebieg choroby ma charakter przewlekły, typowe są okresowe jej nawroty. Niestety, co piąty pacjent bagatelizuje tę chorobę, nie zdając sobie sprawy, że nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań.


Leczenie

Farmakoterapia grzybicy stóp opiera się na podawaniu środków w postaci kremów, zasypek, aerozoli, maści czy też żelów. Obecnie stosowane są środki, które należą do 5 grup farmakologicznych:

• polieny (nystatyna, natamycyna), które niszczą błonę komórkową;
azole (ketokonazol, flukonazol, klotrimazol, mikonazol) – zaburzają syntezę;
• ergosterol – niezbędne białka do budowy błony komórkowej grzyba;
• alliloaminy, których przedstawicielem jest terbinafina, wykazująca podobny mechanizm działania co azole;
• inhibitory syntezy błony komórkowej grzyba (cyklopiroks);
• gryzeofulwina – lek bezpośrednio oddziałujący na jądro komórkowe.

Konwencjonalne leczenie grzybicy stóp opiera się głównie na stosowaniu preparatów przeznaczonych do użytku zewnętrznego. Leczenie ogólne wprowadza się wówczas, gdy grzybica jest w bardzo zaawansowanym stadium i występuje z nadmiernym rogowaceniem, co prowadzić może do niebezpiecznych powikłań.


Grzybica paznokci

Stanowi około 50 proc. wszystkich zmian i chorób paznokciowych. Zakażony paznokieć zmienia swoje zabarwienie, następuje nietypowe zgrubienie, przebarwienie, paznokcie stają się łamliwe, a ich końce pofałdowane. Płytka paznokciowa zmienia swój kolor, staje się biała, żółta lub szarozielona. Często pojawia się zanokcica podpaznokciowa – zgrubienie paznokcia z uniesieniem płytki paznokciowej do góry, co z czasem może utrudniać chodzenie w obuwiu. Rozpoznanie grzybicy paznokcia opiera się na przedstawionym obrazie klinicznym, jak również przeprowadza się badanie mikologiczne – rozpoznanie grzyba pod mikroskopem.


Leczenie

Terapię miejscową przeprowadza się wówczas, gdy grzybica nie zajęła macierzy paznokcia lub kiedy podanie środków ogólnych jest przeciwwskazane. W tym celu przepisuje się takie preparaty jak:

• Batrafen (8 proc. Cyklopiroks) – preparat działający na większość grzybów chorobotwórczych. Łatwo przenika przez płytkę paznokciową i naskórek do skóry właściwej. Cienką warstwę lakieru nanosi się na wcześniej spiłowaną płytkę paznokciową, w pierwszym miesiącu leczenia co drugi dzień, w drugim miesiącu terapii dwa razy w tygodniu, raz na tydzień w trzecim miesiącu. Preparat można stosować maksymalnie przez okres 6 miesięcy. Terapia ta jest skuteczna, ale dość kosztowna.

• Loceryl (5 proc. Amorolfina) – to preparat o szerokim spektrum działania. Po uprzednim oczyszczeniu i dokładnym spiłowaniu płytki paznokciowej, na chore miejsce nakładamy lakier raz w tygodniu. Kuracja trwa 6-12 miesięcy.

• Mycospor (1 proc. Bionazol) – jest lekiem o szerokim spektrum działania, hamuje on syntezę ergosterolu. Znalazł zastosowanie w leczeniu m.in. grzybicy paznokci.

• Acifungin – to lek starej generacji, który wykazuje działanie przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, ściągające i keratolityczne. Stosowany w leczeniu grzybicy wału okołopaznokciowego i paznokci.

Przełomem w leczeniu grzybicy paznokci było zastosowanie leków ogólnych. W tym celu stosujemy następujące leki:

• Terbinafina (znajdująca się w takich preparatach jak: Lamisil, Afungin, Erfin) – jest inhibitorem przemiany skwalenu, wskutek czego następuje duże nagromadzenie tej substancji w komórce grzyba. W wyniku dużego stężenia skwalenu grzyb obumiera i proces chorobowy zatrzymuje się. Preparat terbinafiny zażywa się w sposób ciągły przez okres 2-8 tygodni.

• Itrakonazol (Orungal, Trioxal) – zaburza syntezę ergosterolu w komórce grzyba, co ostatecznie wywołuje efekt przeciwgrzybiczy. Itrakonazol jest skuteczny w terapii pulsowej, która polega na wybiórczym gromadzeniu się leku w płytce paznokciowej, dlatego też preparat przyjmuje się raz w miesiącu przez 7 dni. Okres leczenia to 2-3 miesiące. Niestety, po zakończeniu farmakoterapii paznokcie nadal mogą wyglądać na chore, nie jest to jednak powód do niepokoju, gdyż płytka paznokciowa rośnie wolno, nowa, zdrowa płytka pojawi się 6-9 miesięcy po zakończeniu leczenia.


Grzybica skóry gładkiej

Jest to jedna z najpowszechniejszych chorób skóry. Wywoływana przez grzyby pasożytujące w zrogowaciałych częściach naskórka i przydatków skóry. Objawia się pojawieniem ogniskowych zmian rumieniowo-łuszczących, które stopniowo się powiększają. Na obwodzie często pojawiają się pęcherzyki lub grudki, które z czasem zamieniają się w strupki.

Charakterystyczny dla zakażeń grzybiczych jest zanik stanu zapalnego w środkowej części zmiany chorobowej i przeniesienie jej na obwód, co daje charakterystyczny obraz obrączkowy. Zmianom towarzyszy uciążliwy świąd. Grzybica atakuje najczęściej miejsca odsłonięte, dotyczy skóry twarzy, szyi, rąk, dłoni.


Leczenie

Leczenie grzybicy skóry polega głównie na podawaniu preparatów do użytku zewnętrznego jak:

• Klotrimazol – lek o szerokim spektrum działania, wywiera wpływ na drożdżaki, dermatofity, wykazuje również słabe działanie przeciwbakteryjne i przeciwrzęsistkowe. Wykazuje działanie grzybobójcze i grzybostatyczne.

• Ketokonazol – lek należący do grupy azoli, którego spektrum działania obejmuje drożdżaki, dermatofity i grzyby polimorficzne. Z powodzeniem stosowany w grzybicach układowych, powierzchniowych, skóry, błon śluzowych, włosów czy paznokci. Dawkowanie leku określa lekarz. Farmaceutyk należy spożywać podczas posiłku. W trakcie trwania kuracji nie należy spożywać alkoholu. Połączenie leku z alkoholem może wywołać reakcję disurfiramową – zaczerwienienie twarzy, ból głowy o charakterze pulsującym, nudności, wymioty, obrzęk kończyn, świąd skóry, zaburzenia oddychania. Podczas terapii mogą wystąpić: zaburzenia żołądkowo- jelitowe, bóle brzucha, nudności, wymioty, biegunka, brak łaknienia i zaparcia.

• Flukonazol (Diflucan, Flucofast, Fluconazin, Fluconazole, Flumycon, Mycosyst) – jest to lek przeciwgrzybiczny należący do grupy triazoli. Stosowany w postaci doustnej lub dożylnej w przypadku grzybicy jamy ustnej, gardła, przełyku, dróg moczowych, grzybicy skóry, kandydozy męskich i żeńskich narządów płciowych. Lek może wywołać nudności, wymioty, biegunkę i inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

• Mikonazol (Daktarin) – jest pochodną imidazolu o szerokim spektrum działania. Mechanizm działania leku polega na inhibicji syntezy ergosterolu, niezbędnego białka do budowy błony komórkowej. Jest to lek, który działa na: dermatofity, drożdżaki, gronkowce i paciorkowce. Wywiera działanie przeciwświądowe. Zalecany sposób użycia – dwa razy dziennie na chorobowo zmienioną skórę. Czas trwania leczenia to 2-6 tygodni. Preparat należy jeszcze stosować przez 10 dni od ustąpienia objawów.


Profilaktyka

Grzybica stanowi plagę XXI wieku. Należy pamiętać, że lepiej zapobiegać chorobie, niż ją leczyć. Przy schorzeniach grzybiczych należy pamiętać o przestrzeganiu zasad higieny, unikać noszenia nieprzewiewnego, sztucznego i zbyt obcisłego obuwia, nie pożyczać rzeczy osobistych (ręcznik, nożyczki czy pilnik do paznokci, buty), zachować szczególną ostrożność w miejscach publicznych – zakładać obuwie ochronne na basenach, w saunach, łaźniach itp. Należy dbać o suchość stóp, po wyjściu z kąpieli dobrze je osuszyć, szczególnie przestrzeń między palcami. Jeżeli mamy problem z nadmiernym poceniem się stóp, pomocne w tym przypadku są dezodoranty, zasypki czy kremy likwidujące nadmierne wydzielanie potu. Jeżeli to możliwe, należy unikać otarć i innych uszkodzeń naskórka.

Autor: Magdalena Lorek

Komentarze