Grypowe abc

Obiegowe opinie o grypie głoszą, że jest ona zaraźliwa, zaczyna się nagle gorączką powyżej 39°C, towarzyszą jej bóle mięśni oraz stawów i często wywołuje epidemie. Tymczasem grypa ma różne oblicza, a to dlatego, że za każdy z jej rodzajów odpowiada inny wirus: A, B lub C.

Grypa jest ostrą, zakaźną chorobą dotykającą co roku około 20 proc. ludności. Powodują ją trzy odmiany wirusa: A, B oraz C. Wirus A mutuje przeważnie raz na 10 lat, przez co zyskuje odporność na szczepionki i może powodować epidemię na skalę światową –pandemię. Wywołuje on infekcje u ludzi i niektórych zwierząt: m.in. świń oraz ptaków. Wirus B jest mniej zmienny i dotyczy wyłącznie ludzi. Wywołuje on epidemie na ograniczonych obszarach zwykle co 5 lat. Najbardziej łagodnym typem wirusa jest wirus grypy typu C, który praktycznie nie powoduje epidemii, a jedynie epizodyczne zachorowania pojawiające się najczęściej między grudniem a marcem. Wirus ten występuje u ludzi i świń.


Grypa sezonowa

Do zakażenia grypą sezonową dochodzi drogą kropelkową, najczęściej podczas kichania, kaszlu lub rozmowy z zarażoną osobą. Okres jej wylęgania wynosi zwykle od jednego do trzech dni, po czym następuje nagły i szybkie rozwój choroby. Grypa objawia się przede wszystkim wysoką gorączką (powyżej 38°C), dreszczami, bólami mięśni i stawów, jadłowstrętem oraz ogólnym zmęczeniem. Później może pojawić się katar, ból gardła, kaszel i biegunka, a przy ostrej grypie – światłowstręt. W czasie choroby należy odpoczywać w ciepłym miejscu, pić dużą ilość płynów (najlepiej ciepłą wodę, słabą herbatę lub soki owocowe) i stosować lekkostrawną dietę. W celu obniżenia gorączki można przyjmować leki przeciwgorączkowe: paracetamol, pyralginę, aspirynę (bezwzględnie przeciwwskazana u dzieci) lub stosować okłady na czoło i skronie. W razie konieczności można również sięgnąć po środki przeciwbólowe lub przeciwzapalne. Dostępne jedynie na receptę leki przeciwwirusowe (oseltamiwir, zanamiwir, amantadyna, rimantadyna) podawane są jedynie osobom starszym, kobietom ciężarnym i z upośledzonym układem odpornościowym.

Zwykle po tygodniu spędzonym w łóżku można wrócić do normalnych czynności, choć jeszcze przez dwa tygodnie można odczuwać osłabienie. Gdy grypa nie przechodzi w ciągu tygodnia lub w przypadku wystąpienia kłopotów z oddychaniem, bólu w klatce piersiowej lub okolicy oczu, należy skonsultować się z lekarzem. W niektórych przypadkach może bowiem dojść do groźnych powikłań, do których należą głównie: zapalenie płuc, oskrzeli, ucha środkowego, mięśnia sercowego, nerwów oraz opon mózgowo-rdzeniowych. W ich wyniku umiera od 250 do 500 tys. osób rocznie. Na powikłania pogrypowe szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci, kobiety ciężarne, cukrzycy oraz osoby o obniżonej odporności.

Najlepszą metodą zapobiegania grypie są szczepionki ochronne. Ze względu na zmienność budowy wirusa grypy szczepienia należy powtarzać co roku, najlepiej jesienią. Szczepionki osiągają 90 proc. skuteczności w przypadku dorosłych, zdrowych osób.


Grypa A/H1N1

Niektóre podtypy wirusa A/H1N1 odpowiedzialne są za pandemie grypy z lat 1918-1919 (hiszpanka) oraz 2009-2010 (grypa meksykańska, potocznie nazywana świńską). Hiszpanka pochłonęła około 50 mln ofiar śmiertelnych na całym świecie, co wielokrotnie przewyższyło liczbę ofiar I wojny światowej (ponad 8 mln). Wywoływała krwotoki z nosa, żołądka, jelit, obrzęki płuc, a w konsekwencji śmiertelne krwotoczne zapalenie płuc. Z kolei na grypę meksykańską zachorowało ponad 850 tysięcy osób, z czego zmarło ok. 12 tys. W chwili obecnej śmiercionośność grypy A/H1N1 wynosi od 0,1 do 0,2 proc., co jest porównywalne z liczbą zgonów wywołanych grypą sezonową.

Pierwsze przypadki zakażeń wirusem A/H1N1 spowodowane były bezpośrednim kontaktem z zarażonymi świniami (u których śmiertelność jest niska). Wirus ten może jednak przenosić się między ludźmi. W większości przypadków choroba ta przebiega łagodnie, a jej objawy ustępują samoistnie po około tygodniu.

Objawy grypy meksykańskiej podobne są do tych spowodowanych grypą sezonową, choć chorzy częściej skarżą się na dolegliwości ze strony układu pokarmowego – bóle brzucha, biegunkę i wymioty. Jak przy zwykłej grypie mogą pojawić się powikłania (najczęściej ciężkie zapalenie płuc z niewydolnością oddechową), które są główną przyczyną zgonów. W przeciwieństwie do tradycyjnej grypy najczęściej zapadają na nią dzieci i ludzie do 30 roku życia (stanowią aż 80 proc. wszystkich zarażonych), którzy nie zetknęli się wcześniej z wirusem, więc w ich organizmie brakuje odpowiednich przeciwciał. Odporność można zwiększyć, poddając się szczepieniom ochronnym, dopuszczonym do obrotu w Unii Europejskiej od października 2009 roku. Wiele kontrowersji budzi potoczna nazwa tej grypy, która wzięła się z faktu pierwszego wykrycia wirusa A/H1N1 właśnie u świń. Sugeruje bowiem możliwość zarażenia się świńską grypą na skutek spożywania wieprzowiny, choć obróbka termiczna zabija wirusa A/H1N1.


Ptasia grypa

Wywoływana jest przez ponad 140 szczepów wirusa typu A. Najgroźniejszym z nich jest wirus H5N1, powodujący dochodzącą do 100 proc. śmiertelność wśród ptactwa. Po raz pierwszy wirus ten został stwierdzony w 1997 roku na fermach drobiu w Hongkongu. Epidemia ptasiej grypy wybuchła w 2003 roku w Azji i w szybkim tempie zaczęła się rozprzestrzeniać. W 2006 roku stwierdzono ogniska ptasiej grypy także w Polsce. Choroba ta oprócz dzikiego i hodowlanego ptactwa dotyka także świnie, koty, psy i człowieka. Zarażenie wirusem H5N1 u ludzi następuje na skutek dotykania chorych ptaków lub ich odchodów. Wywołuje podobne objawy oraz powikłania jak grypa sezonowa. Choroba ta pomimo nagłośnienia i medialnej paniki nie jest poważnym zagrożeniem dla ludzi. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia w latach 2003-2009 zachorowało na nią 440 osób, z czego zmarło 262.


Grypa jelitowa (żołądkowa)

Jest to potoczne określenie wirusowych zakażeń przewodu pokarmowego. Szczyt zachorowań na grypę jelitową przypada w okresie jesienno-zimowym, a najczęściej chorują na nią dzieci w wieku do 3 lat. Wywołują ją rotawirusy, norowirusy i rzadziej adenowirusy. Zarażenie wirusem następuje drogą fekalno-oralną (brudne ręce) i kropelkową. Po okresie wylęgania, trwającym zwykle 2 dni, wirusy zaczynają mnożyć się w przewodzie pokarmowym prowadząc do uszkodzeń błon śluzowych, obfitych biegunek, nudności i wymiotów, bólów brzucha zwłaszcza w okolicy pępka, gorączki i osłabienia. Silne biegunki doprowadzają do groźnego dla zdrowia i życia odwodnienia organizmu, stąd tak ważne jest w tym czasie uzupełnianie przez chorego płynów oraz elektrolitów.

Leczenie farmakologiczne grypy żołądkowej jest leczeniem objawowym i sprowadza się do stosowania leków przeciwbiegunkowych (węgiel leczniczy, difenoksylat, loperamid), przeciwwymiotnych (zawierających imbir lekarski) oraz rozkurczowych (mebeweryna, drotaweryna).

Autor: Justyna Siemińska

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    W tym roku szczepiłem się i jestem chory jak nigdy dotąd. A tak ogolnie szczepienia zawsze coś dawały, łagodziły przebieg albo wcale nie chorowałem.