Gdy włos się głowy nie trzyma

Wypadanie włosów, choć brzmi groźnie, jest zjawiskiem naturalnym. Każdego dnia tracimy od 50-100 włosów, czym nie trzeba się martwić. Szczególną uwagę trzeba zwrócić dopiero wtedy, kiedy zaczynamy tracić ich znacznie więcej niż dotychczas, i to w bardzo krótkim czasie.

Łysienie (łac. alopecia) to nadmierne lub nieprawidłowe wypadanie włosów, które może mieć charakter przejściowy lub, niestety, nieodwracalny. Przyczyn łysienia może być bardzo wiele:


• wysoka gorączka, ostra choroba infekcyjna,
• zaniedbania dietetyczne, brak odpowiedniej podaży witamin w spożywanych produktach,
• nadczynność lub niedoczynność tarczycy,
• niedobór żelaza,
• chemioterapia,
• stres,
• infekcje grzybicze,
• różnego rodzaju uszkodzenia mechaniczne skóry głowy,
• nadmierna stylizacja włosów, zbyt częste farbowanie, wykonywanie trwałej ondulacji.


Najczęściej lekarze endokrynolodzy stykają się z łysieniem androgenowym. Występuje ono zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet i polega na nadmiernej wrażliwości mieszków włosowych na działanie androgenów, w szczególności dihydrotestosteronu, który negatywnie wpływa na wspomniane mieszki. Stają się one znacznie mniejsze, jednocześnie dochodzi do znacznego osłabienia włosów, przestają one rosnąć i w konsekwencji wypadać.

Łysienie androgenowe u mężczyzn zaczyna się od powstania tzw. zakoli i znacznego przerzedzenia ku czubkowi. Natomiast u kobiet ten typ łysienia polega na równomiernym wypadaniu włosów na powierzchni całej głowy, szczególnie dotyczy to okolic skroni i przedziałka. U kobiet łysienie androgenowe ma dużo bardziej ostry przebieg niż u mężczyzn, niestety, często kończy się całkowitą utratą włosów. Kuracja w przypadku łysienia androgenowego powinna (według najnowszych założeń) opierać się na:

• inhibitorach dihydrotestosteronu zarówno w podaniu wewnętrznym, jak i do stosowania zewnętrznego,
• antagonistach receptorów androgenowych,
• stymulatorach wzrostu włosów.


Leczenie

Łysienie androgenowe ma podłoże genetyczne, a u kobiet dodatkową przyczyną są zaburzenia hormonalne występujące podczas ciąży i menopauzy. W leczeniu tego typu łysienia dobre referencje mają dwa leki: finasteryd i minoksydil. Ten pierwszy zalecamy jest w przeroście gruczołu krokowego w dawce 5 mg, przy leczeniu łysienia optymalna dawka to 1 mg. Lek ten zaleca się wyłącznie mężczyznom. Mechanizm działania polega na hamowaniu 5-alfa-reduktazy. Jest on preparatem dobrze tolerowanym, kuracja trwa z reguły od 12 do 24 miesięcy, niestety, podczas farmakoterapii może dojść do zmniejszenia popędu płciowego, impotencji, zaburzeń ejakulacji.

Drugim lekiem o udowodnionym działaniu, jednak znacznie słabszym, jest minoksydil. Stosowany jest w postaci toniku 2-proc. lub 5-proc., a jego podstawowe działanie polega na rozszerzeniu naczyń krwionośnych, stymulacji mieszków włosowych i odwróceniu procesu miniaturyzacji. Pierwsze efekty można zauważyć już po 4 miesiącach stosowania. Lek ten nie powoduje żadnych skutków ubocznych, bardzo rzadko może dojść do występowania zaczerwienienia i podrażnienia skóry w miejscu aplikacji.

Łysienie plackowate charakteryzuje się nagłą utratą włosów o charakterze ogniskowym. Włosy nagle wypadają, często w ciągu kilku godzin, pozostawiając okrągły placek, przy czym skóra nie wykazuje żadnych zmian chorobowych. Może dotyczyć osób dorosłych i dzieci (bardzo często występuje u dzieci z zespołem Downa). Przyczyna choroby nie jest jeszcze znana. Przyjmuje się, że jest ona wynikiem zaburzeń immunologicznych organizmu. Specjaliści twierdzą, że choroba ma podłoże genetyczne, a na rozwój jej wpływa stres długotrwały o dużym nasileniu. Może dotyczyć nie tylko skóry głowy, ale również rzęs czy brwi. Na szczęście utrata włosów w łysieniu plackowatym jest odwracalna, aż w 60 proc. dochodzi do samoistnego odrośnięcia utraconych włosów.

Niestety, choroba ta może mieć charakter nawrotowy. Leczenie jej polega głównie na stosowaniu środków miejscowych, które mają za zadanie przyspieszyć odrost włosa. Należą do nich substancje miejscowo drażniące, kortykosteroidy w postaci kremów lub maści i minoksidil.


Inne typy łysienia

Innym typem łysienia, dotyczącym szczególnie kobiet, jest łysienie telogenowe polegające na równomiernej utracie włosów na całej powierzchni głowy. Jest to forma łysienia niebliznowaciejącego. Jest to odpowiedź organizmu na zmiany hormonalne czy napięcie metaboliczne, dlatego też kobiety po porodzie, drastycznie odchudzające się, po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych, przewlekle przyjmujące retinoidy, beta-blokery, po operacji czy intensywnym stresie mogą zauważyć nadmierną utratę włosów. Zwykle włosy samoistnie odrastają po upływie 3-6 miesięcy, terapia farmakologiczna polega głównie na usunięciu przyczyny łysienie, uregulowania gospodarki hormonalnej. Pomocniczo zaleca się włączyć minoksidil.

Najczęściej stosowaną metodą diagnostyczną jest trichogram, jest to mikroskopowe badanie mające na celu ocenić 100 opuszek włosów pobranych z dwóch różnych miejsc głowy. Badanie to pozwala stwierdzić, w jakiej fazie są wyrwane włosy. Pomocna w ocenie jakości włosów jest mikroskopia świetlna, w której ogląda się łodygi włosów i ocenia ich „jakość”. Metoda ta jest szczególnie pomocna w diagnozowaniu łysienia o podłożu genetycznym. Najbardziej selektywną metodą jest badanie histopatologiczne mieszków włosowych, dzięki któremu możemy jednoznacznie określić rodzaj występującego łysienia. Badanie polega na pobraniu wycinków skóry z miejsc objętych chorobą i ocenie liczby mieszków włosowych prawidłowych i zmienionych chorobowo.

Lekarze i pacjenci wolą jednak nieinwazyjne metody diagnozowania choroby, dlatego w tym celu używany jest najczęściej fototrichogram. Polega to na wykonaniu dwóch fotografii tego samego miejsca w odstępie 72 godzin, dokładniejszą komputerową modyfikacją tego badania jest trichoscan. Obydwa badania mają na celu określić liczbę włosów w fazie wzrostu (anagenu) i fazie spoczynku (telogenu) oraz dobrać odpowiednią metodę leczenia.

Autor: mgr farmacji Magdalena Lorek

Komentarze