Dziewięć miesięcy z życia kobiety

Ciąży z reguły towarzyszą różne dolegliwości, które u niedoświadczonej kobiety mogą budzić lęk. Powinna ona wiedzieć, które z nich są „naturalne”, a kiedy niezbędna  jest interwencja lekarza. Przypomnijmy więc najważniejsze zmiany zachodzące u ciężarnych kobiet w poszczególnych okresach.

Pierwszy trymestr ciąży

Przez wielu położników uważany za najważniejszy dla prawidłowego rozwoju płodu. W tym okresie odbywa się organogeneza - formowanie najważniejszych układów i narządów dziecka: mózgu, serca, płuc, nerek i naczyń krwionośnych. Dwukomórkowy płód przybiera kształt „ludzki”, rozrasta się do wielkości fasolki o długości 8 cm i wagi 45g. W organizmie kobiety następuje wiele zmian - przede wszystkim w układzie hormonalnym Zwykle przebiegają one „dynamicznie”, co daje wiele typowych objawów.

Najbardziej dokuczliwe są nudności. Aż 80 proc. kobiet cierpi na nie między 7 a 8 tygodniem ciąży. Wbrew powszechnej opinii wymioty dokuczają kobietom nie tylko rano. Większość ciężarnych kobiet cierpi na nie przez cały dzień. Dolegliwości w większości przypadków ustępują pod koniec 3 miesiąca ciąży. Przyczyną nudności jest burza hormonalna dokonująca się u przyszłej matki. Zmienia się ilość progesteronu i gonadotropin kosmkowych, co powoduje spowolnienie trawienia i prowokuje odruchy wymiotne. Dużym błędem jest lekceważenie tych dolegliwości, traktowanie nudności jako przejściowe niedogodności.

Częste wymioty mogą spowodować groźne w skutkach niedobory pokarmowe. Udowodniono, że dzieci matek, które w pierwszych miesiącach ciąży stosowały ubogą dietę (z powodu utraty apetytu lub częstych wymiotów) jako dorośli ludzie chorowali aż 6 razy częściej na nadciśnienie i cukrzycę. Poza tym większość z nich w dorosłym życiu cierpiała z powodu otyłości. Prawdopodobnie z powodu braku składników pokarmowych w okresie kształtowania się mózgu dochodzi do zmian w rejonach kory mózgowej, objawiających się zaburzeniami poczucia głodu i sytości, a w konsekwencji - nadmiernym rozbudzeniem apetytu. Sprawdzonym środkiem łagodzącym przebieg nudności jest imbir w każdej postaci (w potrawach lub preparatach).

Szybki wzrost płodu jest możliwy dzięki pełnej mobilizacji organizmu. Powiększająca się macica będzie potrzebowała dobrego ukrwienie. W pierwszym trymestrze zwiększa się objętość krwi w macicy nawet o 10 proc. (do końca ciąży krwi będzie nawet o 40 proc więcej!).W tym okresie szczególnie ważne jest dostarczenie organizmowi dużych ilości żelaza, kwasu foliowego. O ilości przyjmowania tych pierwiastków powinien decydować lekarz. Warto jednak uzmysławiać ciężarnej kobiecie, jak ważną rolę w tym okresie pełnią obydwa związki. Badania przeprowadzone wśród 5 tys. polskich kobiet wykazały, że aż 80 proc. z nich wiedziało o konieczności przyjmowania kwasu foliowego, ale jedynie 20 proc. miało świadomość znaczenia żelaza w pierwszym trymestrze ciąży.

W pierwszych tygodniach ciąży wiele kobiet uskarża się na tzw. tkliwość piersi. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest przygotowanie się gruczołów mlecznych do intensywnego funkcjonowania po porodzie. Objawy te ustępują w 4 miesiącu ciąży i nie wymagają farmakologicznej interwencji.


Drugi trymestr ciąży

To najlepszy okres dla ciężarnej kobiety. Na ogół jej samopoczucie wyraźnie się poprawia - ustępuje większość dolegliwości dokuczających w pierwszych miesiącach ciąży. Nasze babki czwarty miesiąc ciąży nazywały „królewskim”. Ciężarna czuje się jak władczyni – wszyscy jej sprzyjają: najbliżsi oswoili się z myślą o powiększeniu rodziny i noszą przyszłą mamę na rękach. Również jej organizm przestroił się na przyjęcie małego lokatora i zaczyna działać z taką precyzją i siłą, jak nigdy dotąd.

Nudności w większości przypadków ustępują. Zmniejsz się też tkliwość piersi.W drugim trymestrze ciąży zmniejsza się ciśnienie krwi, co często może powodować nieprzyjemne bóle głowy. Winowajcą jest progesteron, który zmniejsza napięcie ścianek naczyń krwionośnych. Ciśnienie krwi wróci do normy w 3 trymestrze ciąży. Jeśli bóle głowy są dokuczliwe, można podnieść ciśnienie wykonując lekkie ćwiczenia gimnastyczne lub stosując szybki marsz. Niewskazane są środki przeciwbólowe.

U niektórych kobiet w tym czasie ujawniają się zmiany skórne. W centralnej części twarzy może pojawić się przebarwienie, popularnie nazywane maską ciążową, znikająca po porodzie. Zmiany hormonalne powodują także suchość i nieprzyjemny świąd skóry. Ulgę przynoszą wtedy balsamy i kremy nawilżające.

Większość kobiet w tym okresie uskarża się na zgagę i zaparcia, powodowane przez powiększoną macicę, która zajmując dużo miejsca, zwiększa ciśnienie w jamie brzusznej. Łagodne preparaty, przepisane przez lekarza, szybko i skutecznie rozwiązują te problemy.

Hormony ciążowe wpływają także na psychikę kobiety. Często dokucza jej zmienność nastrojów oraz napięcie nerwowe bez określonej przyczyn. Ulgę przynoszą preparaty z kwasem omega 3.

Dziecko rośnie jak na drożdżach. Ma ono duże potrzeby pokarmowe, co objawia się u ciężarnej zwiększonym apetytem. Właśnie w 6 miesiącu ciąży sporo kobiet nadmiernie tyje, a nadprogramowe kilogramy pozostają na biodrach i udach przez wiele miesięcy. Dietetycy twierdzą, że dla wielu kobiet 6 miesiąc ciąży jest decydujący o późniejszym utrzymaniu nienagannej linii. Statystyki nie pozostawiają złudzeń: aż 80 proc. kobiet, które nadmiernie przybrały na wadze w 2 trymestrze, po roku od urodzenia dziecka ma znaczącą nadwagę! W drugim trymestrze ciąży powinno się zjadać jedynie o 300 kcal więcej niż przed ciążą. Tak więc średnio aktywne ciężarne kobiety mogą zadowolić się 2200 kcal, rozłożonymi na 5 posiłków. Jeśli kobieta cierpi na nadmierny apatyt, warto namówić ją do zażywania dodatkowej porcji błonnika, który znacząco zmniejsza apetyt.

W drugim trymestrze ciąży mogą ujawnić się też kłopoty z metabolizmem cukru. Kobieta odczuwa wówczas pierwsze objawy cukrzycy ciążowej. W znaczącej większości przypadków choroba ustępuje w kilka tygodni po porodzie. Jednak niekontrolowana cukrzyca jest wyjątkowo groźna dla maleństwa. Dlatego konieczne są okresowe badania poziomu glukozy we krwi, a w przypadku nieprawidłowych wyników – natychmiastowa pomoc lekarza.


Trzeci trymestr ciąży

W ostatnich trzech miesiącach ciąży dominuje uczucie zmęczenia. Organizm kobiety przygotowuje się do porodu. Nie dokuczają jej już tak bardzo zmiany hormonalne, ale maksymalnie powiększona macica powoduje duży dyskomfort.

Dziecko bardzo szybko rośnie i pod koniec ciąży zwykle waży już ponad 3 kg. Do tego trzeba doliczyć ciężar powiększonej macicy (około 1 kg) i l litr wód płodowych oraz ponad 40 proc. więcej krwi krążących w naczyniach krwionośnych matki i dziecka. Takie fizyczne obciążenie organizmu objawia się stałym uczuciem zmęczenia. Kobieta w powinna wtedy dużo spać, spacerować i jadać warzywa i owoce bogate w witaminy i minerały. Jeśli lekarz nie przepisze wzmacniających leków, nie powinna zażywać żadnych środków pobudzających czy wzmacniających.

Utrapieniem ostatnich tygodni ciąży są zaparcia i częste oddawanie moczu. Macica z płodem wypełnia większą część jamy brzusznej, upośledzając pracę układu trawiennego i moczowego. Przy zaparciach dużą ulgę przynosi dieta bogata w warzywa i owoce. Bywa, że potrzebna jest jeszcze dodatkowa dawka błonnika, przyjmowanego jednak w niewielkich ilościach. Z częstym oddawaniem moczu trzeba się pogodzić, można jedynie ograniczyć ilość wypijanych płynów przed snem, by zmienisz ilość wizyt w toalecie odbywanych w nocy.

Większość kobiet w ostatnich miesiącach ciąży cierpi z powodu obrzęków. Ustępują one po porodzie i nie są groźne, ale zawsze należy je (nawet jeśli są niewielkie) zgłaszać lekarzowi.

Ostatni trymestr ciąży to okres ostatecznego kształtowania się wszystkich układów i narządów dziecka. Ponieważ następuje mineralizacja szkieletu płodu, potrzebna jest duża ilość Ca. Tworzenie się własnego układu krwionośnego zwiększa zapotrzebowanie na Fe. Oba pierwiastki są pobierane z organizmu matki, nawet wówczas, gdy występują u niej w niedoborze. Dlatego w tym okresie bardzo ważna jest zrównoważona dieta i zażywanie odpowiednich suplementów (pod kontrolą lekarza!).

Autor: Barbara Hołub

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    Są kobiety, które w ciąży nie wyglądają jak nadmuchany balon - to te, które jedzą dla dwóch, a nie za dwóch :)