Dzieci trzeba szczepić

Rozmowa z pediatrą, dr n. med. Ewą Marią Duszczyk z Kliniki Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, członkiem zarządu Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.

– Czy warto szczepić dzieci, czy lepiej, aby uodparniały się naturalnie, przechodząc chorobę zakaźną?


– Wiele osób sądzi, że choroby zakaźne wieku dziecięcego należy przechorować, bo to gwarantuje trwałą odporność. Nic bardziej błędnego. Choroba jest dużym obciążeniem dla układu odpornościowego dziecka. Często ma przebieg ciężki, powikłany, wymagający hospitalizacji. Może dojść do trwałego uszczerbku na zdrowiu, a nawet zgonu. Przebycie choroby nie zawsze prowadzi do trwałej odporności.


– Co to są szczepionki skojarzone?


– Są to preparaty, którymi można się uodpornić przeciwko kilku chorobom naraz, np. przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi albo odrze, śwince, różyczce. Nowoczesne szczepionki „5 w 1” chronią przed błonicą, tężcem, krztuścem, polio i Hib, a preparaty „6 w 1” mają dodatkowo komponent wirusowego zapalenia wątroby typu B.


– A szczepionki poliwalentne?


–Te z kolei zawierają antygeny (białka) różnych typów drobnoustroju – są to np. szczepionki przeciwko grypie, meningokokom, pneumokokom.


– Czy warto zastępować bezpłatne, państwowe szczepionki tymi płatnymi?


– Każdy rodzic ma prawo do zamiany szczepionek refundowanych na szczepionki płatne. Zaletą płatnych szczepionek „5 w 1” lub „6 w 1” jest nie tylko mniejsza liczba ukłuć, ale także bezkomórkowy komponent krztuśca.


– Które z nieobowiązkowych, zalecanych szczepień powinno się wykonać? Czy wszystkie są równie ważne?


– Szczepienia zalecane przez Głównego Inspektora Sanitarnego poszerzają spectrum ochrony. Najwięcej szczepień dodatkowych powinny otrzymać wcześniaki, dzieci z niedoborami odporności. Niemowlęta warto szczepić przeciwko rotawirusom, pneumokokom i meningokokom. Dzieci w drugim roku życia warto zaszczepić przeciwko ospie wietrznej, a przed pójściem do szkoły – przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A. Dziewczynki w wieku 12 lat powinny być szczepione przeciwko HPV.


– Czy istnieją jakieś powody, dla których dziecko nie może zostać zaszczepione?


– Stałym przeciwwskazaniem do szczepień jest uczulenie na składniki szczepionki lub poważna, niepożądana rekcja na poprzednią szczepionkę. Przeciwwskazaniem czasowym są ostre choroby infekcyjne lub zaostrzenie choroby przewlekłej. Dzieci z ciężkimi niedoborami odporności nie powinny być szczepione „żywymi” szczepionkami.


– Czy w skład szczepionki wchodzą składniki, które mogą być niebezpieczne?


– Szczepionki są dokładnie badane, dobrze oczyszczone. Śladowe ilości etylenu rtęci (tiomersalu) obecne w niektórych szczepionkach nie mają negatywnego wpływu na rozwój dziecka.


– A czy szczepienie żywymi mikroorganizmami jest bezpieczne?


– Szczepienia żywymi, osłabionymi drobnoustrojami są bezpieczne. Nie podaje się ich tylko kobietom w ciąży i osobom z ciężkimi niedoborami odporności.


– Jak często występują niepożądane odczyny poszczepienne?


– Zależy to od rodzaju szczepionki. Najczęściej występują odczyny miejscowe: ból, obrzęk lub zaczerwienienie w miejscu podania szczepionki. Odczyny ogólne obejmują stan podgorączkowy lub gorączkę, powiększenie węzłów chłonnych, wysypki. Występują u około 5-15 proc. osób zaszczepionych. Poważne odczyny, np. obniżenie liczby płytek po MMR, występują z częstością jeden na 30 tysięcy, a uczulenie – w jednym przypadku na milion podanych dawek.


– Co ze szczepieniem dzieci alergicznych?


– Dzieci z chorobami alergicznymi powinny być poddawane szczepieniom ochronnym po uwzględnieniu wywiadu alergicznego. Uczulenie w stopniu anafilaksji na białko jaja kurzego (np. wstrząs po spożyciu jajka kurzego) jest na przykład przeciwwskazaniem do szczepienia przeciwko grypie, odrze, śwince i różyczce oraz żółtej gorączce.


– Kto ustala kalendarz szczepień obligatoryjnych? Jak często jest on modyfikowany i od czego te modyfikacje są uzależnione?


– Program Szczepień Ochronnych (PSO) ustala Główny Inspektor Sanitarny po zasięgnięciu opinii Rady Sanitarno-Epidemiologicznej i Pediatrycznego Zespołu Ekspertów przy Ministrze Zdrowia. Istotna jest ocena sytuacji epidemiologicznej w kraju i krajach sąsiednich, zalecenia WHO oraz możliwości finansowe państwa. Co roku jest publikowany nowy PSO.

Autor: Danuta Wysocka

Komentarze