Drażliwa sprawa

Dotyka około 15 proc. dorosłych, dwukrotnie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn, zwykle zaczyna się między 30 a 40 rokiem życia, jednak może wystąpić również w okresie dojrzewania, a nawet w dzieciństwie. IBS, bo o nim mowa, jest drugim – zaraz po przeziębieniach – powodem absencji w pracy.

Zespół jelita drażliwego (angielski skrót IBS – irritable nowel syndrome) objawia się przede wszystkim nawracającym i długotrwałym (przynajmniej trzymiesięcznym) bólem brzucha umiejscowionym zwykle w lewym dole biodrowym. Jego intensywność ma charakter indywidualny i zmienny, przeważnie nasila się po posiłkach, a zmniejsza po oddaniu stolca lub gazów. Może pojawić się o dowolnej porze dnia, ale nie występuje we śnie.

Drugą charakterystyczną cechą tej choroby jest zmiana rytmu wypróżniania się. Chorzy najczęściej cierpią na zaparcia ze wzdęciami, ale mogą również skarżyć się na biegunki z nadprodukcją śluzu (ale bez krwi) lub naprzemienne występowanie rozwolnień i zaparć. Biegunkowy typ tej choroby charakteryzują więcej niż 3 wypróżnienia na dobę oraz luźny stolec o małej objętości, z kolei zaparciowy – mniej niż 3 wypróżniania w ciągu tygodnia oraz stolec zbity.

Zespołowi jelita drażliwego może towarzyszyć ponadto uczucie ciężkości w brzuchu narastające w ciągu dnia i po spożyciu posiłku, nudności, wymioty, odbijanie oraz liczne dolegliwości spoza układu trawiennego, takie jak bóle głowy, nadmierne pocenie się, częste oddawanie moczu, kołatanie serca, zaburzenia miesiączkowania oraz ogólne osłabienie. Objawy zespołu są charakterystyczne także dla innych chorób (np. pasożytniczych, wrzodowych, nowotworowych, zapalenia wyrostka robaczkowego, pęcherzyka żółciowego, trzustki, zaburzeń wchłaniania laktozy), dlatego diagnoza IDS powinna nastąpić dopiero po wykluczeniu wszystkich możliwych schorzeń. Wiąże się to z długim procesem rozpoznania choroby, który przeciętnie trwa aż trzy lata!


Przyczyny

U pacjentów cierpiących z powodu IBS nie zaobserwowano zmian anatomicznych, biochemicznych lub chorobowych w jelitach, stwierdzono natomiast zaburzenia ich motoryki. W zespole jelita drażliwego ruchy perystaltyczne jelit stają się intensywniejsze i częste, co prowadzi do wymienionych wyżej objawów chorobowych. Nadmierną czynność jelit wywołują głównie czynniki psychiczne: stres, stany depresyjne i lękowe, frustracja, agresja oraz fobie (zwłaszcza karcynofobia), ale także dieta ubogoresztkowa (czyli ograniczona w błonnik pokarmowy), alergie na żywność, niektóre leki, zakażenia drożdżakami czy rozrost flory bakteryjnej.


Leczenie

Zespół jelita drażliwego przebiega zwykle z okresami poprawy i zaostrzeń choroby. Jednakże pomimo dokuczliwych i nawracających objawów schorzenie to nie wywołuje trwałych uszkodzeń układu pokarmowego oraz nie powoduje groźnych powikłań. Chorzy na IBS mogą z powodzeniem prowadzić normalne życie, w czym pomaga odpowiednia dieta, leczenie farmakologiczne, kuracje relaksacyjne lub psychoterapia.

Dieta chorych na IBS powinna być modyfikowana wraz ze zmianą postaci choroby. W okresie zaparć należy dostarczać organizmowi pożywienie bogate w błonnik pokarmowy, takie jak owoce, produkty zbożowe (pieczywo razowe i pełnoziarniste, kasze, płatki zbożowe), szpinak, ziemniaki oraz nasiona roślin strączkowych. Błonnik wypełnia jelita, wspomaga ich prawidłowe ruchy oraz zatrzymuje wodę, dzięki czemu rozluźnia stolec i pomaga w wypróżnianiu. Przy biegunce należy z kolei zrezygnować z diety bogatej we włókno pokarmowe, a spożywać produkty lekkostrawne i chłonące wodę, takie jak kleik ryżowy, mus jabłkowy, puree ziemniaczane, marchew w postaci przecierów czy budyń.

W przypadku wzdęć warto jest sięgnąć po ziołowe herbatki z kminku, kopru włoskiego, anyżu, kwiatu rumianku, mięty pieprzowej lub ziela krwawnika. Niewskazane jest spożywanie wzdymających produktów, do których zaliczamy fasolę, groch, bób, kapustę, kalafior oraz picie napojów gazowanych i zawierających drażniący sorbitol.

Leczenie farmakologiczne, podobnie jak dieta, sprowadza się do zwalczania aktualnych objawów choroby. W przypadku występowania luźnych stolców warto jest sięgnąć po leki przeciwbiegunkowe – węgiel leczniczy, difenoksylat lub loperamid. W postaci zaparciowej można stosować środki rozkurczowe, takie jak mebewerynę, drotawerynę, trimebutynę czy bromek oksyfenonium, nie zaleca się jednak przyjmowania leków przeczyszczających.

We wzdęciach pomocne jest stosowanie środków zmniejszających napięcie powierzchniowe pęcherzyków gazów, co prowadzi do ich resorpcji. Właściwości takie posiadają leki zawierające w swym składzie dimetykon. Z kolei ból towarzyszący IBN można łagodzić ogólnodostępnymi lekami przeciwbólowymi. W niektórych przypadkach choroby lekarz może zalecić przyjmowanie leków uspokajających, przeciwdepresyjnych lub przeciwlękowych, głównie z rodziny benzodiazepin.

Autor: Justyna Siemińska

Komentarze