Dlaczego boli głowa

Rozmowa z lek. med. Tomaszem Nowakowskim, neurologiem, konsultantem Centrum Medycznego MML.

Czy bóle głowy to poważny problem? Ilu osób dotyczą?

Bóle głowy stanowią jedną z najczęstszych przyczyn wizyt w gabinetach lekarskich. Badania wykazują, że bóle głowy dotyczą 47 proc. populacji. Około 96 proc. ludzi (kobiety 99 proc. i mężczyźni 93 proc.) miało co najmniej jeden incydent bólu głowy w swoim życiu. W samej tylko Europie na migrenę cierpi ok. 43 mln osób.

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu głowy?

Ogólnie bóle głowy dzielimy na samoistne i objawowe. Samoistne bóle głowy to bóle głowy, które nie są objawem żadnej innej choroby. Występują w wyniku mniej lub bardziej poznanych mechanizmów wywołujących ból głowy. Jest to najczęściej migrena i napięciowy ból głowy, ale mamy też do czynienia z o wiele rzadszymi postaciami takimi jak klasterowy ból głowy czy hemikrania.

Objawowy ból głowy to każdy ból głowy, który jest objawem innej choroby. Nie dotyczy to tylko chorób w obrębie głowy, takich jak np. zapalenie zatok, jaskra czy guz mózgu lub tętniak, ale również wywołanych procesami chorobowymi o innej lokalizacji lub procesami ogólnoustrojowymi, np. nadciśnieniem tętniczym czy gorączką.

Przyjęło się myśleć, że bóle głowy to raczej wymówka, gdy nie chce się czegoś zrobić albo chce się od czegoś wykręcić. Kiedy bóle powinny zaniepokoić osobę cierpiącą i co powinna wtedy zrobić?

Bóle głowy przez to, że tak powszechne, często są bagatelizowane. Jest to bardzo niebezpieczne podejście. Chciałbym, aby pacjenci podchodzili do tego problemu jak do bólu w klatce piersiowej. Jeżeli ból się powtarza, nasila, zmienia się jego charakter lub pojawiają się inne objawy, to należy zgłosić się do lekarza. Jeżeli ból wystąpi ostro, gwałtownie i jest to silny ból, jakiego do tej pory nie doświadczyliśmy, to wezwijmy pilnie karetkę pogotowia. Szczególnie niebezpieczne są bóle głowy w wyniku wysiłku, np. podczas podnoszenia ciężaru, ale też związane z kaszlem czy uprawianiem seksu. Wskazaniem do pilnej diagnostyki są również bóle z towarzyszącą gorączką czy po niedawnym urazie głowy, u osób z chorobą nowotworową, u kobiet w okresie ciąży i połogu. Nietypowy jest również początek samoistnych bólów głowy u osób po 50. roku życia. Jeżeli poza bólem głowy pojawiają się inne objawy, takie jak uczucie sztywnienia karku, nudności i wymioty, osłabienie kończyn, zaburzenia świadomości lub widzenia, to również pilnie powinniśmy zgłosić się do lekarza. Niepokojące są poranne bóle głowy i zawsze w tej samej lokalizacji. Innym problemem jest nadużywanie ogólnodostępnych leków przeciwbólowych. Jeżeli z powodu bólu głowy stosujemy 10-15 tabletek miesięcznie, to jest to sygnał, że może dojść albo już doszło do rozwoju polekowego bólu głowy.

Czy medycyna zna skuteczne sposoby radzenia sobie z takimi bólami?

W przypadku objawowego bólu głowy kierunek leczenia jest prosty – należy usunąć

przyczynę bólu, np. wyrównać nadciśnienie tętnicze czy wyleczyć zapalenie zatok. Niestety, nie wszystkie przyczyny można tak łatwo usunąć, jak to ma miejsce w przypadku guza czy tętniaka mózgu.

Leczenie samoistnego bólu głowy zależy od częstotliwości i natężenia bólu, a zasadniczo od tego, w jakim stopniu ten ból upośledza funkcjonowanie w życiu codziennym. Wówczas wybieramy leczenie doraźne lub profilaktyczne.

Na czym polegają metody skutecznej profilaktyki przeciwbólowej?

Gama leków i sposobów leczenia profilaktycznego jest duża. Które zostaną zastosowane, zależy od doświadczenia lekarza. Większość środków odnoszących skutek w leczeniu profilaktycznym działa dopiero po osiągnięciu odpowiedniej dawki i po pewnym czasie stosowania, zazwyczaj po 3-4 tygodniach od rozpoczęcia leczenia. W niektórych typach bólu stosuje się również alternatywne metody leczenia, czyli iniekcje toksyny botulinowej, akupunkturę czy opaski generujące mikroimpulsy.

W jaki sposób możemy odróżnić migrenę od innych bólów głowy i w jaki sposób ją leczyć?

Praktycznie dla każdego rodzaju bólu głowy, w tym dla migreny, ustalono kryteria rozpoznania. Jednak przestrzegałbym przed stawianiem rozpoznań przez pacjentów na podstawie samych tylko objawów migreny. W mojej ocenie całość obrazu powinna podlegać wnikliwej ocenie specjalisty. Dopiero kiedy zostanie postawione rozpoznanie migreny i spektrum objawów jest nam dobrze znane, kiedy obraz migreny podczas kolejnych epizodów jest niezmienny, to możemy postępować zgodnie z zaleceniami lekarza. Jednak zawsze, kiedy pojawią się nietypowe objawy, powinniśmy ponownie zasięgnąć opinii lekarza.

Autor: Iwonna Widzyńska Gołacka

Komentarze