Codzienny „spektakl” dzieci alkoholików

Alkoholizm jednego z członków oddziałuje na całą rodzinę i chorują wszyscy. W reakcji na chorobę alkoholową, dzieci nieświadomie zaczynają spełniać określone role w celu zachowania pozorów normalności.

Funkcja ról

Role odgrywane przez dzieci są systemem ochronnym, dającym poszczególnym członkom rodziny chociaż niewielkie poczucie stabilizacji i bezpieczeństwa. Dlatego rodzina oczekuje od poszczególnych dzieci właśnie takich zachowań i wzmacnia je. Pozwalają one bowiem przetrwać, ponosząc możliwie najmniejsze straty. Jednak poza rodziną, tracą swoją aktualność. Nie przynoszą już takich korzyści, a wręcz przeciwnie - zaczynają działać na szkodę dzieci.


Rodzaje ról

Dzieci w rodzinie dysfunkcyjnej odgrywają cztery podstawowe role: bohatera rodzinnego, kozła ofiarnego, maskotki i dziecka niewidzialnego.


Bohater

Jest najbardziej odpowiedzialną osobą w całym systemie rodzinnym. Przejmuje na siebie zadania osób dorosłych i stara się podwyższać coraz niższe poczucie wartości rodziców i całej rodziny. Najczęściej rolę tę pełni najstarsze dziecko. W życiu codziennym jest zobligowany do opieki nad rodzeństwem i rodzicami oraz zajmowania się całym domem. W swoje działanie wkłada dużo wysiłku, by pokazać, że jest silny, że zawsze da sobie radę i nigdy nie przysporzy innym zmartwień. Tymczasem w głębi siebie czuje się winny, nieszczęśliwy i niewart sukcesu.


Kozioł ofiarny

Ta rola przypada zwykle młodszemu dziecku. Przez to, że nie potrafi ono konkurować ze starszym rodzeństwem, czuje się odsunięte i odczuwając głównie bunt i złość jest większość czasu poza domem. Dzieci te trafiają do grup młodocianych przestępców, narkomanów, czy innych subkultur młodzieżowych. Wszystko to po to, by na nim skupiały się problemy i frustracje całej rodziny. Sprzyja to podtrzymaniu przekonania, że alkoholizm nie jest najważniejszym problemem rodziny.


Maskotka

Dziecko maskotka odwraca uwagę od rodzinnego problemu poprzez przymilanie się i błaznowanie. Najłatwiej w tej roli odnajduje się najmłodsze dziecko. Jego zadanie polega na tym, by ulżyć rodzinie w ciężkiej sytuacji, rozweselając ją swoim humorem i żartami. Dba o dobry, optymistyczny nastrój, często śmieje się, mimo że pod maską klowna kryje się lęk i obawa o najbliższych. W życiu społecznym maskotki są duszą towarzystwa, ale płacą za to wysoką cenę - nikt nie traktuje ich poważnie.


Dziecko niewidzialne

Nie mogąc uzyskać ani pozytywnej ani negatywnej uwagi ze strony rodziców i rodzeństwa pozostaje z boku rodziny, nigdy nie sprawiając najmniejszych kłopotów. Stara się zaspokajać samodzielnie swoje potrzeby. Odizolowane od rodziny, żyje we własnym świecie, w poczuciu samotności i krzywdy. Jest to dziecko nie dostrzegane, o którym nikt nie pamięta. Na zewnątrz nieśmiałe i pełne rezerwy, wewnątrz jest bardzo samotne, pokrzywdzone, czuje się nic nie warte.

Autor: Andżelika Korczak-Urban, psycholog

Komentarze