Choroby oskrzeli – zapalenia i astma oskrzelowa

​„Chore oskrzela? Nie ma czym się przejmować, to nie zapalenie płuc” – mówią niektórzy. Takie myślenie to ogromny błąd, ponieważ choroby oskrzeli też mogą być groźne.

Układ oddechowy składa się z jamy nosowej, gardła, krtani, tchawicy, oskrzeli oraz płuc. Oskrzela zbudowane są z chrząstek w kształcie pierścienia, dzięki czemu są drożne, a to z kolei zapewnia ciągły dopływ powierza. „Wychodzące” z tchawicy oskrzela główne przechodzą do płuc i tam się rozgałęziają na coraz mniejsze oskrzeliki. Na końcach oskrzelików znajdują się podobne do woreczków pęcherzyki zwane pęcherzykami płucnymi. Ich zadaniem jest dostarczanie do krwi tlenu i odbieranie z niej dwutlenku węgla.


Rola oskrzeli jest niezwykle istotna, nie powinno się więc lekceważyć chorób tego organu. Jak te choroby rozpoznać i jakie są metody walki z nimi? Do czynienia możemy mieć z astmą oskrzelową oraz zapaleniami, które lekarze – w zależności od czasu trwania choroby – dzielą na ostre, podostre i przewlekłe.


Ostre i podostre zapalenie oskrzeli

  • Opis
  • Przyjmuje się, że ostre zapalenie oskrzeli to zapalenie trwające mniej niż 3 tygodnie, a zapalenie podostre to takie, które trwa od 3 do 8 tygodni. Ostre zapalenie oskrzeli najczęściej jest spowodowane zakażeniem wirusowym, zapalenie podostre może być natomiast wynikiem nadreaktyności oskrzeli po przebytym zakażeniu. W obu przypadkach choroba rozpoznawana jest po wykluczeniu zapalenia płuc. Przyczynę najczęściej stanowią wirusy powodujące przeziębienie i grypę, a tylko w 8-9 proc. bakterie. • Objawy Najczęstsze objawy to kaszel, któremu może towarzyszyć odkrztuszanie śluzowej lub ropnej plwociny, gorączka, złe samopoczucie, czasem ból mięśni, rzadziej świszczący oddech.

  • Diagnostyka
  • Najczęściej lekarz dokonuje diagnozy na podstawie badania przedmiotowego, czyli po osłuchaniu i opukaniu klatki piersiowej. U niektórych chorych – w celu wykluczenia zapalenia płuc, którego objawy bywają podobne (w zapaleniu płuc zwykle gorączka i kaszel są bardziej nasilone, często obecna jest duszność) – konieczne może być jeszcze wykonanie RTG klatki piersiowej.

  • Leczenie
  • Lekarz zaleca zazwyczaj odpoczynek w domu, a w razie gorączki przyjmowanie dużej ilości niegazowanych płynów oraz – doraźnie – leków obniżających ją. Konieczne może okazać się też stosowanie leków ułatwiających odkrztuszanie czy rozkurczających oskrzela. Jeśli chodzi o antybiotyki, to w większości przypadków choroba spowodowana jest wirusami, dlatego zazwyczaj antybiotykoterapia nie jest konieczna.


    Przewlekłe zapalenie oskrzeli

  • Opis
  • Przewlekłe zapalenie oskrzeli to zapalenie trwające dłużej niż 8 tygodni. Choroba ta jest wynikiem wpływu szkodliwych czynników środowiskowych, najczęściej palenia tytoniu. W chorym oskrzelu przerastają gruczoły śluzowe, ubywa natomiast komórek nabłonkowych i rzęsek. Doprowadza to do sytuacji, kiedy oskrzela nie usuwają odpowiednio sprawnie wydzieliny, a w niej podczas zalegania rozwijają się drobnoustroje. Zwykle przyjmuje się, że przewlekłe zapalenie oskrzeli to element składowy przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (w skrócie POChP).

    Uwaga!

    Przewlekłe zapalenie oskrzeli jako element POChP należy do groźnych chorób, bo znacznie pogarsza jakość życia, a nawet skracająca czas jego trwania.

  • Objawy
  • Zazwyczaj chory rano odkrztusza znaczną ilość wydzieliny. W przypadku infekcji bakteryjnej wydzielina jest ropna. Kaszel utrzymuje się przez 3 miesiące w roku i pojawia się przynajmniej raz przez dwa lata z rzędu. Dolegliwości nasilają się jesienią i zimą.

  • Diagnostyka
  • Lekarz zazwyczaj prosi o wykonanie badania spirometrycznego, czyli badania czynnościowego płuc, które pozwala ocenić pracę i pojemność płuc.

  • Leczenie
  • Leczenie jest zazwyczaj długotrwałe, a jego przebieg zależy od stopnia zaawansowania choroby. Leczenie farmakologiczne zazwyczaj obejmuje leki rozkurczające oskrzela, podawanie sterydów, czasami antybiotykoterapię. W niektórych sytuacjach konieczna jest tlenoterapia. Niezwykle istotne jest, by chory nie palił i nie przebywał wśród palaczy.


    Astma oskrzelowa

  • Opis
  • Astma oskrzelowa, nazywana też dychawicą oskrzelową, spowodowana jest zwężeniem oskrzeli i oskrzelików wskutek skurczu ich mięśni gładkich, obrzękiem błony śluzowej, nadmiernym wydzielaniem śluzu i jego zastojem w drogach oddechowych. Astma oskrzelowa należy w większości przypadków do chorób alergicznych układu oddechowego.

  • Objawy
  • Dominującym objawem klinicznym jest duszność napadowa.

  • Diagnostyka
  • Dla rozpoznania astmy oskrzelowej i ustalenia stopnia jej zaawansowania wykonuje się następujące badania: badanie podmiotowe, czyli wywiad lekarski; badanie przedmiotowe, czyli np. osłuchiwanie i opukiwanie klatki piersiowej. Najprawdopodobniej lekarz będzie też chciał poznać wyniki alergenowych testów skórnych oraz badania spirometrycznego. Może być też konieczne przeprowadzenie badania gazometrycznego oraz EKG i RTG klatki piersiowej.

  • Leczenie
  • Chorzy najczęściej muszą długotrwale przyjmować sterydy wziewne. W leczeniu stosuje się też tzw. terapię skojarzeniową, która polega na połączeniu leku rozkurczowego z przeciwzapalnym lekiem glikokortykosteroidowym. Lek ten jednocześnie rozszerza oskrzela i zwalcza w nich stan zapalny. Terapia skojarzeniowa uważana jest za najbardziej efektywną metodę leczenia astmy oskrzelowej. Leczenie astmy oskrzelowej to jednak nie tylko przewlekłe przyjmowanie leków, lecz także prowadzenie higienicznego trybu życia. Chory powinien m.in. unikać „swoich” alergenów oraz spędzać jak najwięcej czasu na świeżym powietrzu. Nie powinien natomiast przebywać w towarzystwie palących oraz sam palić.

    Autor: Joanna Grzegorzewska

    Komentarze