Bocian na uwięzi - antykoncepcja

Antykoncepcja pozwala cieszyć się seksem bez zobowiązań i stresu. W Polsce nadal główną metodą antykoncepcyjną jest stosunek przerywany.

Dzięki antykoncepcji możemy uniknąć niechcianej ciąży i świadomie zaplanować dziecko, tak by było ono oczekiwane i kochane. Seks, któremu towarzyszy stres związany z poczęciem odbiera nam wiele radosnych doznań. Zamiast odprężenia pojawiają się nerwice i blokada psychiczna. Jeśli para nie chce mieć dziecka powinna się przed ciążą skutecznie zabezpieczyć. Na tym polega odpowiedzialność. Poniżej przedstawiamy przegląd metod antykoncepcyjnych, zarówno naturalnych, jak i sztucznych. Ich skuteczność jest różna, najbardziej zawodne są naturalne, najpewniejsze sztuczne.



Metody naturalne:

Najprościej rzecz ujmując polegają na powstrzymywaniu się od współżycia w dni płodne kobiety. Ich nazwa pochodzi od faktu, że nie wymagają stosowania dodatkowych substancji czy urządzeń.



kalendarzyk

Niestety metoda ta jest bardzo zawodna i wymaga ogromnej samodyscypliny. Mogą ją stosować kobiety regularnie miesiączkujące i prowadzące unormowany i spokojny tryb życia, oraz takie, które chcą uniknąć ciąży, ale dla których ewentualna ciąża nie będzie dramatem. Metoda ta wymaga wstrzymania się od współżycia w okresie teoretycznie płodnym, tzn. u kobiet miesiączkujących co 28-30 dni między 10 a 18 dniem cyklu płciowego.



obserwacja śluzu (metoda Billingsów)

Polega na obserwacji śluzu szyjkowego, który zmienia się w poszczególnych fazach cyklu miesiączkowego. W pierwszej, niepłodnej fazie cyklu w okolicach zewnętrznych narządów płciowych i przedsionka pochwy występuje suchość. Następnie rozpoczyna się okres płodny, który charakteryzuje się występowaniem rozciągliwego śluzu i uczuciem wilgotności. Pojawiający się śluz jest jasny, gładki, śliski, przezroczysty i daje się wyciągnąć w nitki. Śluz wytwarzany jest przez gruczoły szyjki macicy i jest niezbędny do zapłodnienia. Umożliwia on przeżycie plemnikom zapewniając im właściwe ph. środowiska. Metoda ta jest dla kobiet wytrwałych i sumiennych, niestety jej skuteczność jest niska i zależy od wprawy.



metoda termiczna

Opiera się na wpływie żeńskich hormonów płciowych na temperaturę ciała kobiety. W czasie działania estrogenów, czyli do jajeczkowania temperatura jest niższa, natomiast po owulacji, w czasie II fazy cyklu ciałko żółte wytwarza progesteron, który działając na ośrodek termoregulacji powoduje wzrost podstawowej temperatury ciała. O owulacji świadczy wyższa temperatura ciała w ciągu 3 kolejnych dni w porównaniu do 6 dni poprzedzających.
Temperaturę ciała należy mierzyć codziennie. Pomiaru dokonuje się tym samym termometrem, przez 5 minut, w jamie ustnej, pochwie lub odbytnicy (ale stale w tym samym miejscu) bezpośrednio po obudzeniu się po 6-8 godzinnym leżeniu, stale o tej samej godzinie. Zmiana godziny mierzenia może mieć wpływ na skuteczność metody. W aptekach można kupić specjalne komputery cyklu, których działanie opiera się właśnie na codziennym pomiarze temperatury.


karmienie piersią

W czasie karmienia piersią dziecko ssąc powoduje pobudzenie wydzielania oxytocyny i prolaktyny. Prolaktyna powoduje wydzielanie mleka oraz hamuje owulację. Aby metoda była efektywna dziecko nie może mieć więcej niż 6 miesięcy i jest karmione wyłącznie piersią, nie wystąpiła jeszcze miesiączka. Jeżeli te warunki zostaną spełnione ryzyko zajścia w ciążę wynosi 2%.


objawowo termiczna

Jest to połączenie kilku metod: termicznej, kalendarzykowej i obserwacji śluzu.


stosunek przerywany

Jest to najczęstsza i najmniej skuteczna metoda antykoncepcyjna w Polsce. Zmniejsza satysfakcję ze współżycia u obojga partnerów, do łóżka wprowadza stres i nerwice. Może doprowadzić do przedwczesnego wytrysku, impotencji, braku orgazmu u partnerki.


Metody sztuczne:

Mechanizm działania metod sztucznych, w zależności od rodzaju, polega na zapobieganiu przenikaniu plemników do pochwy, niszczeniu plemników, które już tam się dostały, zapobieganiu zagnieżdżenia się zapłodnionej komórki jajowej w macicy lub zapobieganiu uwalnianiu komórek jajowych.


tabletki antykoncepcyjne

Współczesne tabletki antykoncepcyjne różnią się składem i poziomem hormonów od tych, które pamiętają nasze mamy. Ich skuteczność jest bardzo duża, pamiętać trzeba jednak o tym, że zawsze dobiera je ginekolog na podstawie przeprowadzonego wywiadu lekarskiego. Hormony nie są bowiem dla wszystkich. Są dwa rodzaje tabletek antykoncepcyjnych: jednoskładnikowe i dwuskładnikowe.

Tabletka jednoskładnikowa (minipigułka) zawiera jeden hormon. Jest to tabletka, która przeznaczona jest specjalnie dla kobiet karmiących piersią lub tych, które z jakichś względów nie tolerują tabletki dwuskładnikowej. Stosując minipigułkę kobieta musi bezwzględnie pamiętać o konieczności regularnego jej przyjmowania, gdyż opóźnienie przyjęcia tej tabletki o kilka nawet godzin może w znacznym stopniu obniżyć jej działanie antykoncepcyjne. Niestety dużą wadą tej tabletki są jej działania uboczne - krwawienia i plamienia.

Tabletka dwuskładnikowa zawiera dwa składniki estrogenny i progestagenny. Jest łatwa w stosowaniu i dobrze tolerowana przez kobiece ciało. W aptece występuje wiele rodzajów tabletek dwuskładnikowych, różnią się one rodzajem i proporcją dwóch hormonów, tak więc ginekolog może dobrać odpowiednią tabletkę do indywidualnych potrzeb niemal każdej kobiety. Tabletki hormonalne dwuskładnikowe można podzielić na kilka grup ze względu na zawartość hormonów w poszczególnych tabletkach tego samego opakowania:

Tabletki jednofazowe - wszystkie tabletki w opakowaniu zawierają taką samą ilość hormonów,

Tabletki dwufazowe - w opakowaniu są dwa rodzaje tabletek z różną zawartością hormonów. Pierwsze tabletki zawierają same estrogeny, lub z niewielką ilością progestagenów, a drugie tabletki estrogeny i progestageny
trójfazowe - w opakowaniu znajdują się trzy rodzaje tabletek z różną zawartością hormonów. Środkowa seria zawiera najczęściej zwiększoną dawkę estrogenów, a kolejne serie zawierają coraz większe dawki progestagenów.

Tabletki antykoncepcyjne są bardzo skuteczne, niestety nie każda kobieta może je przyjmować przeciwwskazaniem są: nadciśnienie tętnicze, choroba zatorowo-zakrzepowa i układu krążenia, choroba niedokrwienna serca, zaburzenia krzepliwości, choroby wątroby, cukrzyca, bóle migrenowe, palenie papierosów - szczególnie u kobiet po 35 roku życia.


plastry antykoncepcyjne

Działanie plastrów opiera się tak, jak i tabletek antykoncepcyjnych na uwalnianiu dwóch rodzajów hormonów estrogenu i progestagenu. Hormony te wnikają do organizmu przez skórę do krwioobiegu. Cykl obejmuje 3 plastry (przyklejane o stałej porze – pierwszego, piętnastego i dwudziestego drugiego dnia cyklu), po których następuje 7 dni przerwy. Plastry, niestety, są drogie, szybko się brudzą i czasami, zwłaszcza podczas długich kąpieli, odklejają.


metody chemiczne

Są to wszelkiego rodzaju pianki, żele, globulki, kremy i płyny, które uszkadzają ścianę komórkową plemników, co prowadzi do ich obniżonej zdolności ruchu oraz zapłodnienia. Dodatkowo stanowią trudną do przebycia barierę mechaniczną. Ich wadą jest to, że trzeba ich użyć 20 minut przez stosunkiem, są mało komfortowe i dają poczucie ubrudzenia.


wkładki wewnątrzmaciczne (spirale)

Metoda ta polega na umieszczaniu w macicy tzw. wkładek wewnątrzmacicznych o różnych kształtach i budowie. Najczęściej wkładki mają kształt litery T, wykonane są z tworzywa sztucznego, często z dodatkiem miedzi. Część wkładek zawiera kapsułkę uwalniającą stopniowo hormony. Wkładkę w jamie macicy zakłada ginekolog w pierwszej połowie cyklu. Usuniecie wkładki powinno nastąpić podczas miesiączki. Antykoncepcję wewnątrzmaciczną zaleca się kobietom w wieku powyżej 30 lat, które nie planują już ciąży (zwiększone ryzyko poronienia i ciąży pozamacicznej). Młode kobiety, które nie mają jeszcze dzieci, mają obfite i bolesne miesiączki nie powinny stosować tej metody antykoncepcyjnej.


prezerwatywy

Wykonana jest najczęściej z lateksowej, cienkiej gumy, często powlekanej środkami nawilżającymi lub plemnikobójczymi. Prezerwatywa jest elastyczna, zakłada się ją w czasie wzwodu, przez to, że jest ślepo zakończona zapobiega przedostawaniu się nasienia do pochwy. Wadą prezerwatywy jest to, że może pęknąć, obniża również doznania seksualne. Z drugiej strony jednak chroni przed chorobami przenoszonymi drogą płciową.


Antykoncepcja po stosunku:

Bywają sytuacje awaryjne, kiedy okazuje się, że zastosowane środki są nieskuteczne a obliczenia błędne. Wtedy ratować można się „pigułkami po” („after morning pills”). Liczy się czas, pigułki te największą skuteczność mają do 72 godzin od niezabezpieczonego stosunku. W Polsce dostępne są Postinor Duo i Escapelle, oba dostępne na receptę (nie musi jej wypisywać ginekolog, może lekarz ogólny czy nawet innej specjalizacji). Tabletki te opóźniają proces owulacji, jeśli do niego nie doszło, zagęszczają śluz i uniemożliwiają zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej.

Autor: Daria Kaczmarek

Komentarze