Bezpieczne stosowanie leków psychotropowych

Zatrucia wywołane lekami stanowią około 70 proc. wszystkich przypadków zatruć toksykologicznych w Polsce. Z reguły są to próby samobójcze z przedawkowania leków przeciwbólowych, nasennych i innych leków psychotropowych. Warto wiec przyjrzeć się bliżej ich działaniom niepożądanym.

Leki psychotropowe to leki związki o bardzo zróżnicowanej budowie chemicznej, które wykazują silne działanie na ośrodkowy układ nerwowy, wybiórczo wpływając na procesy intelektualne i stany emocjonalne. Leki psychotropowe wpływają na funkcjonowanie mózgu, przez odpowiednią modulację neuroprzekaźników ośrodkowego układu nerwowego, wpływają na receptory anodujące się w mózgu. Wykazują silne działanie, dlatego w bardzo łatwy sposób można przedawkować omawiane leki i doprowadzić do zatrucia organizmu.


Próby samobójcze przy użyciu wymienionych leków stanowią poważny problem medyczny, jak i diagnostyczny. Najczęściej w celu umyślnego wywołania zatrucia pacjenci z zaburzeniami psychicznymi stosują pochodne benzodiazepin, które wywołują silne działanie na ośrodkowy układ nerwowy i długo utrzymują się w organizmie, niosąc za sobą ryzyko kumulacji. Pochodne beznodiazepin wykazują działanie anksjolityczne, nasenne, przeciwdrgawkowe i miorelaksacyjne. Leczenie tą grupą leków nie powinno przekraczać okresu 4 miesięcy.

Podczas terapii pochodnymi beznoiazepin nie powinno spożywać alkoholu ani łączyć ich z innymi lekami wpływającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy. Działania niepożądane występuję po zastosowaniu benzodiazepin długo działających, które wywołują nadmierne zahamowanie ruchowe, nadmierną senność, osłabienie siły mięśniowej, zaburzenie koordynacji ruchów, w niektórych zatruciach mogą wywołać zaburzenia widzenia, nudności, zatrzymanie moczu, spadek ciśnienia tętniczego krwi, niewyraźna mowa. Wszystkie te objawy mogą wywołać śpiączkę u chorego i bezpośrednie zagrożenie dla jego życia.


Działania niepożądane i postępowanie w przypadku zatrucia.

Metodą leczenia zatrucia u chorego przytomnego o głównie płukanie żołądka w celu prowokacji wymiotów i jak najszybszego usunięcia lek z organizmu. Jeżeli zatruty jest nieprzytomny, zaleca się podawanie przez sondę dożołądkową węgla aktywnego w celu absorpcji leku – trucizny i alkalizację moczu, dzięki czemu pochodne beznodiazepin szybciej zostają wydalane przez nerki. Jeżeli funkcjonowanie nerek jest nieprawidłowe, toksykolog powinien zalecić hemodializę lub dializę dootrzewnową. Wspomagająco w leczeniu zatrucia stosuje się solne środki przeczyszczające.

Leki przeciwdepresyjne mogą również wywoływać groźne dla życia zatrucia, szczególnie trójpierścieniowe i czteropierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Początkowa terapia antydepresantami wywołuje działania niepożądane wynikająca z wpływu na autonomiczny układ nerwowy i związana jest z działaniem cholinolitycznym, adrenolitycznym i noradrenergicznym. Przyjęcia dawki około 700 mg prowadzi do zatrucia o średnim lub ciężkim przebiegu, natomiast spożycie dawki 2,1- 2,8 g najczęściej kończy się śmiercią pacjenta.

Działania niepożądane przy stosowaniu antydepresantów w początkowej fazie terapii wywołują objawy pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego, takie jak: dezorientacja, nadmierne podniecenie, dezorientacja. Po pewnym czasie nakładają się na nie inne objawy niepożądane: zaburzenia świadomości, majaczenia, omamy wzrokowe, oczopląs, zaburzenia widzenia z nadmiernym rozszerzeniem źrenic, tachykardia, utrudnione oddawanie moczu lub nawet jego zatrzymanie, hipertermia. Czasami pojawiają się napady drgawek padaczkowych, zaburzenia oddychania, sinica i ostra hipotensja. W celu opanowania objawów cholinergicznych choremu podaje się fizostygminę, aby zapobiec powstaniu hipertermii i nadmiernego przegrzania organizmu chorego. Jeżeli jest to możliwe, owija się w mokre, zimne prześcieradła. Należy stale kontrolować gospodarkę kwasowo-zasadową i temperaturę ciała, utrzymać drożność dróg oddechowych. Jeżeli u chorego w wyniku zatrucia wystąpią drgawki, stosuje się diazepam w podaniu dożylnym. Płukanie żołądka i terapię węglem aktywnym stosuje się u pacjentów przytomnych.

Pamiętając o tak silnych i niebezpiecznych dla życia działań niepożądanych należy leki tego typu szczególnie chronić przed dostępem dzieci lub osób ze skłonnościami do myśli samobójczych, aby ten sposób profilaktycznie móc zapowiedz przykrych konsekwencji dla życia i zdrowia opisywanych leków.

Autor: mgr farmacji Magdalena Lorek

Komentarze

  • 2016-03-31 gość

    Jak dlugo mialabym czekac po odstawieniu psychotropow by dzialania niepozadane ustapily? Mam juz dosyc tego ciaglego braku motywacji ...

  • 2016-03-31 gość

    A dlugo wystepuje oslabienie masy miesniowej czy spowolnienie ruchowe?