Balsam dla serca i ducha - kawa

Kawę pijemy dlatego, że rozjaśnia umysł, ale nie tylko - to symbol relaksu i ważny element życia towarzyskiego. Jednocześnie kawa to jeden z najważniejszych artykułów światowego handlu. Przy uprawie krzewów kawowca pracują miliony ludzi, a miliardy regularnie piją aromatyczny napój.

Ojczyzną kawy jest Etiopia, gdzie gotowano dziko rosnące ziarna z dodatkiem soli i masła już 800 lat p.n.e. Do Europy kawa trafiła w XVI wieku, ale na dobre zadomowiła się wiek później, za sprawą zapasów porzuconych przez uciekających spod Wiednia Turków. W tym samym czasie kawa dotarła do Polski.


Co pijemy?

Pijemy dwie odmiany kawy:


Arabica (kawa arabska) - jej uprawa wymaga gorąca, wilgoci, dużych wysokości (1200-2000 m n.p.m.) i uważana jest za najlepszą.

Robusta - rośnie niżej i jest mniej wrażliwa na klimat, ale ma gorszy smak i większą zawartość kofeiny.


Zależnie od miejsca uprawy wyróżnia się wiele odmian gatunkowych, które charakteryzują się właściwymi sobie walorami smakowymi. Na przykład Arabica Columbia Supremo jest mocna, lekko kwaskowata z posmakiem orzechowym, a Arabica Brazylijska Minas jest łagodna, delikatna i pozbawiona goryczki, z czekoladowym posmakiem. Większość kaw w naszych sklepach to mieszanki arabiki i robusty.

Kolor, aromat i kruchość kawa zyskuje w procesie palenia. Ze względu na ulotność smaku i aromatu ziarna kawy są przeważnie transportowane do kraju docelowego w stanie surowym i wypalane na miejscu. Palenie kawy może być jasne (amerykańskie), średnie (wiedeńskie) lub ciemne (włoskie lub francuskie). Oprócz ziaren (całych lub zmielonych) możemy kupić kawę w postaci:


Rozpuszczalnej - ziarna kawy nie są mielone, ale kruszone, następnie przepuszczane przez strumień gorącej wody o wysokim ciśnieniu i suszone. Ostateczną postacią jest proszek rozpuszczalny w wodzie. Kawa rozpuszczalna zawiera pewne ilości niklu, który przyjmowany w nadmiarze może wysuszać błony śluzowe, wywoływać alergie i zmiany w szpiku kostnym, więc nie wolno pić jej zbyt dużo.

Liofilizowanej - kawa jest najpierw mrożona, a następnie suszona w próżni, w wyniku czego powstaje bardzo lekki granulat.


Kawa dla zdrowia i przyjemności

Wiadomo powszechnie, że kawa zawiera kofeinę - związek o właściwościach pobudzających, którego działanie od lat wywołuje wiele kontrowersji. Najnowsze badania wykazały, że kawa:

Nie uzależnia. Osoby pijące sporo kawy mogą krótkotrwale odczuwać zmęczenie lub bóle głowy, ale nie jest to uzależnienie, a raczej nawyk.

Nie powoduje zaburzeń rytmu serca.

Nie podwyższa poziomu cholesterolu.

Nie zwiększa ryzyka pojawienia się choroby nowotworowej.

Nie jest czynnikiem zwiększającym ryzyko pojawienia się osteoporozy.

Przy rozsądnym spożyciu (do dwóch filiżanek dziennie) nie wpływa niekorzystnie na przebieg ciąży oraz stan płodu.

Nie zawiera żadnych szkodliwych substancji.

Picie kawy wpływa korzystnie na koncentrację, pomaga skupić uwagę i zwalcza uczucie senności. Kawa dotlenia organizm, przyspiesza metabolizm oraz polepsza perystaltykę jelit, przez co korzystnie wpływa na krążenie i układ trawienny. Zmniejsza także ryzyko wystąpienia takich chorób jak: kamica żółciowa, cukrzyca, choroba Parkinsona, rak jelita i wątroby. Kawa jest też dobrym przeciwutleniaczem i świetnie pomaga zwalczać zakwasy.

Dowiedziono, że picie kawy wywołuje negatywne skutki tylko wtedy, kiedy pije się jej za dużo. Jedynym wyjątkiem od tej reguły jest działanie kofeiny u osób nadwrażliwych na ten związek. W takim wypadku już niewielka ilość kawy może wywołać zaburzenia snu, podniesienie ciśnienia, podenerwowanie, a nawet zwiększenie ryzyka zawału serca w przypadku picia powyżej 4 filiżanek dziennie.

Niekorzystnym skutkiem picia kawy jest z pewnością wypłukiwanie wapnia z organizmu, żółknięcie zębów oraz częstsze oddawanie moczu. Nadmierne spożycie napoju wywołuje nerwowość i rozdrażnienie oraz zwiększa prawdopodobieństwo pojawienia się niektórych chorób serca. Szczególną ostrożność w piciu kawy powinny zachować osoby z nadciśnieniem tętniczym.


Przy filiżance kawy ...

Jeszcze nie tak dawno kawę kupowało się głównie w postaci ziaren i mieliło w domu. Od czasu wynalezienia szczelnych opakowań próżniowych kupujemy głównie zmielone ziarna. Koneserzy twierdzą, że najlepsza jest kawa świeżo zmielona w ilości potrzebnej w danej chwili, gdyż tylko wtedy udaje się zachować bardzo ulotny aromat i smak. Kawę należy chronić przed tlenem i wilgocią oraz promieniami słonecznymi. Jeśli ma zachować walory smakowe i zapachowe na dłużej, lepiej przechowywać ją w specjalnych szczelnych i nieprzejrzystych pojemnikach.

Kawa smakuje najlepiej, gdy jest ciepła, warto więc wybierać naczynia o grubszych ściankach. Do espresso pasuje mała cylindryczna filiżanka, a do cappuccino większa (ok. 150 mI) o wybrzuszonych bokach. Znawcy kawy za nie dopuszczalne uważają zalewanie kawy wodą w szklance. Jeżeli nie posiadamy specjalnych urządzeń, a nie lubimy kawy rozpuszczalnej, prostym sposobem na przygotowanie dobrego naparu jest kawa po turecku (nie ma nic wspólnego z popularną w naszych domach "zalewajką"). Parzenie polega na wsypaniu kawy zmieszanej z cukrem do czajniczka, zalaniu zimną wodą i podgrzewaniu kilka razy (bez doprowadzania do wrzenia). Na koniec dolewa się kilka kropel zimnej wody, aby szkodliwe dla zdrowia fusy opadły na dno. Do kawy można dodać troszkę kardamonu lub cynamonu dla poprawienia smaku.

Autor: Joanna Wereszczyńska

Komentarze