Anoreksja seksualna

Apatia, traumatyczne przeżycia, a może próba kontroli nad własnym życiem? Na czym polega zjawisko anoreksji seksualnej? Na pytania odpowiada Andrzej Depko, seksuolog i psychoterapeuta.

- Czy istnieje takie zjawisko jak anoreksja seksualna i czy w jakiś sposób łączy się z anoreksją?


Termin "anoreksja seksualna" nie jest terminem medycznym, lecz zapożyczonym z psychologii, która takim mianem określa medyczne rozpoznanie awersji seksualnej połączonej z hypolibidemią. Z punktu widzenia seksuologa bardziej poprawny byłby termin "oziębłość seksualna". Zaburzenie to przejawia się brakiem zainteresowania tematami seksualnymi, niechęcią do myślenia na ten temat, okresowym lub trwałym zubożeniem fantazji erotycznych i - co najważniejsze - brakiem czy ograniczeniem potrzeb seksualnych.

Psychoterapeuci, nie znając klasyfikacji medycznej OSM-IV i ICD10, dokonali przeniesienia terminu z dziedziny zaburzeń odżywiania. Istnieje pewne podobieństwo między jadłowstrętem (anoreksją) a całkowitą rezygnacją z uprawiania seksu. W obu wypadkach chorują: dusza i ciało człowieka. Mechanizm odmawiania sobie jedzenia i seksu też jest podobny. Zachwiana psychika anorektyczki powstrzymuje ją przed sięgnięciem po coś do jedzenia, bo jest to dla niej forma kontroli nad własnym życiem. Podobnie anorektyk seksualny - odmawiając sobie seksu, uważa, że ogarnia lepiej swoje życie, które z jakichś przyczyn wydaje mu się niedoskonałe.

Zarówno w jednym, jak i w drugim wypadku przyczynami są zazwyczaj niskie poczucie własnej wartości, kompleksy oraz problemy zawodowe lub emocjonalne. Oziębłość seksualna to często skutek depresji, załamania nerwowego lub stanu permanentnego zmęczenia wywołanego np. przepracowaniem. Czasem jednak źródło choroby leży w molestowaniu, nieudanym związku albo zdeformowanej moralności (np. ślubowanie dziewictwa).


- W jakim stopniu anoreksja wpływa na libido?


Zaburzenia odżywiania prowadzą do zaburzeń hormonalnych, czego następstwem jest spadek poziomu hormonów płciowych i obniżenie potrzeb seksualnych lub ich brak.


- Czy wygaśnięcie zainteresowania seksem oznacza chorobę?


Wygaśnięcie zainteresowania seksem może być następstwem choroby organicznej, depresji, przepracowania, przyjmowania leków, które obniżają libido, zaburzeń psychogennych (trauma po zdradzie partnera, molestowanie seksualne, reakcja na zgwałcenie) lub wynikiem świadomego wyboru. Na przykład księża i zakonnice unikają seksu, zachowują celibat, ale jest to ich świadomy wybór i mają nad nim pełną kontrolę.

Istnieją też "białe małżeństwa", gdy jedno z partnerów jest ciężko chore lub kalekie, a drugie - zdrowe (z własnej woli wstrzymuje się od seksu, jest pogodzone z taką sytuacją. Zdarza się też świadome unikanie seksu z partnerem, aby się na nim odegrać lub coś na nim wymusić. To wyrachowane działanie i manipulacja. Natomiast wstrzemięźliwość przedmałżeńska to własne i dobrowolne postanowienie wynikające z określonych zasad (np. religijnych), które ktoś sam sobie narzuca (choć przyczyną takiego zachowania może być ukryty lęk przed seksem).


- Czy to naturalne, że osoba,która dotąd czerpała z seksu satysfakcję, przestaje się tą sferą życia interesować?


Nie, zazwyczaj takie zachowanie jest wyrazem zaburzeń harmonii w związku, monotonii, znużenia, spadku atrakcyjności partnera, przemęczenia, depresji lub innych chorób.


- Czy "anorektyczki seksualne" będące w związku szukają przyjemności z innymi partnerami?


Nie. Seksualne anorektyczki i anorektycy często prowadzą bardzo intensywne życie towarzyskie, ale tylko w gronie osób, które nie będą od nich oczekiwać bliższej znajomości. Wyjadą na urlop ze znajomymi z pracy (ważne, aby były same pary, żeby wieczorami sami zajmowali się sobą). Anorektyczki do dyskoteki pójdą w towarzystwie znajomego homoseksualisty, myśląc: "Przynajmniej nie będzie chciał się ze mną przespać". Gdy spotkania lub randki zaczynają się przeradzać w bliskość, seksanorektyczka nagle staje się oziębła i wstrzemięźliwa. Rezygnacja z seksu ma sprawić, że ani ona, ani jej przyjaciel nie zaangażują się w związek. Takie zachowanie daje jej złudne poczucie panowania nad własnym życiem.


- Czy anoreksję seksualną się leczy, czy zainteresowanie seksem wraca naturalnie?


Oczywiście, że leczy się, ale pod warunkiem, że taka osoba jest zmotywowana do leczenia. Jednak zanim trafi na terapię, musi najpierw zdać sobie sprawę z własnej choroby. Najpierw trzeba uznać siebie za osobę chorą, a to sprawia trudność (zwłaszcza mężczyznom). Dobre efekty daje uczestniczenie w mityngach, czyli spotkaniach grupy wsparcia. Słuchając zwierzeń innych lub opowiadając o sobie, anorektyk seksualny szybciej uświadamia sobie swój problem. W pokonaniu lęków z przeszłości pomagają wizyty u seksuologa i psychoterapia. Nauczenie się otwartego i szczerego mówienia o uczuciach zajmuje więcej czasu, nawet kilka lat.


- Czy na anoreksję seksualną zapadają także mężczyźni?


Anoreksja dotyczy obydwu płci, aczkolwiek u kobiet występuje częściej. Z badań międzynarodowych wynika, że oziębłość seksualna spowodowana brakiem lub utratą pożądania seksualnego jest dosyć często spotykana i obejmuje 25- 37 proc. populacji kobiet. W Polsce dotyczy to 1 na 10 kobiet w wieku do 24 lat oraz 7 na 10 powyżej 45 lat.


- Czy w swojej praktyce często spotyka się z Pan z syndromem wypalenia zainteresowania seksem?


Niestety tak, gdyż jest to często cena, jaką płacimy za szybki rozwój cywilizacyjny. Rola mężczyzny, jako głowy rodziny, która zapewnia materialny byt domownikom, zmniejszyła się. Często to właśnie kobieta utrzymuje rodzinę. Pracoholizm i nastawienie na karierę to główne przyczyny anoreksji seksualnej u obydwu płci.

Wiele osób jest pod silnym wpływem Internetu. Izolując się od innych, pogrążają się w wirtualnych związkach. A rzeczywistość wirtualna jest maksymalnym wyrażeniem typowej mentalności seksanorektyków, ich poczucia lęku i silnie wyrażonej potrzeby kontroli nad tym, co robią w sferze seksu.

Autor: Xenia Kolińska

Komentarze