Aloes – cichy uzdrowiciel

Dla Indian – „pałeczka niebiańska”, dla starożytnych Egipcjan – „roślina nieśmiertelności”. Do dziś jednak niemal wszędzie nazywa się go „cudowną rośliną”, „rośliną pierwszej pomocy” lub „cichym uzdrowicielem”.

Aloes to sukulent afrykański z rodziny asfodelowatych (Asphodelaceae). Bylina ta jest bardzo chętnie uprawiana jako roślina doniczkowa w krajach o umiarkowanym klimacie. Gatunek najczęściej hodowany w domowych warunkach to aloes zwyczajny (barbadoski). Jest on delikatną byliną o rozetach z grubymi, szarozielonymi, ostro zakończonymi kolczastymi liśćmi, o dzwoneczkowatych żółtych lub pomarańczowych kwiatach w wydłużonych gronach.

Roślina ta jest wytrzymała i niekłopotliwa, dlatego powinna przeżyć w naszych domach z powodzeniem kilka lat. Należy jej zapewnić podłoże doniczkowe na bazie gleby z dodatkiem grubego piachu. Kwiat trzeba nawilżać przez zanurzenie doniczki na 10 minut w wodzie. Nie można dopuścić do nagromadzenia się wody w rozetach liści. Przed każdym podlewaniem roślinę należy dokładnie przesuszyć. Zimą aloes wymaga nawadniania co 3-4 tygodnie. Natomiast wiosną i latem konieczne jest comiesięczne nawożenie rośliny roztworem bogatym w potas. Przestrzegając tych kilku prostych zasad, zapewnimy aloesowi optymalne warunki wzrostu, a ten odwdzięczy się nam niezwykle efektownymi liśćmi i kwiatami.


Roślina lecznicza

Aloes od dawna ceniony jest ze względu na właściwości lecznicze. Stosowany był już starożytnym Egipcie. Uważa się, że Aleksander Wielki podbił wyspę Sokotrę tylko po to, aby jego żołnierze mogli korzystać z cudownych właściwości aloesu. Również Krzysztof Kolumb chwalił ten kwiat jako niezwykle pomocny w walce z chorobami. Miał powiedzieć, że cztery rośliny zapewniają człowiekowi dobry stan zdrowia: pszenica, wino-grono, oliwka i aloes. Według niego, pierwsza z nich odżywia organizm, druga wznosi ducha, trzecia odpowiada za harmonię życia, a czwarta, czyli aloes, leczy. Obecnie stosowanymi gatunkami leczniczymi są:

• Aloe africana – aloes afrykański,
• Aloe arborescens Mill – aloes drzewiasty,
• Aloe ferox – aloes kolczasty (uzbrojony),
• Aloe spicata Thumb – aloes kłosowaty,
•Aloe vera (Aloe barbadensis Mill, Aloe indica Royle, Aloe vulgaris Lamk) – aloes zwyczajny.

Natomiast do surowców leczniczych zalicza się:

• Folium Aloe arborescentis recens – liść aloesu drzewiastego,
• Succus Aloe inspissatus (Aloe) – alonę (zagęszczony sok z liści aloesu).


Zastosowanie

Do użytku wewnętrznego:

• Zaburzenia trawienia.

• Zaparcia – alona w małych dawkach działa pobudzająco na łaknienie, ze względu na gorzki smak. W dawkach większych wykazuje efekt przeczyszczający, a to z powodu znacznej ilości antraglikozydów drażniących ścianę jelita grubego i wzmagających ruchy perystaltyczne oraz hamujących resorpcję wody ze światła jelita. Glikozydy antrachinonowe w postaci niezmienionej docierają do okrężnicy, gdzie ulegają hydrolizie pod wpływem bakterii. Powstałe aglikony są wchłaniane i bezpośrednio pobudzają splot nerwów błony mięśniowej jelita, wzmagając perystaltykę i wywołując defekację. Ze względu na opisany mechanizm działania alona zaliczana jest do środków przeczyszczających kontaktowych (drażniących). Antraglikozydy są skuteczne, ale mogą być przyczyną napadowego skurczu jelitowego, zapalenia jelita grubego czy wydłużenia krwawienia miesiączkowego. Ich nadużywanie często prowadzi do hipokaliemii, gorszego funkcjonowania jelit, a nawet atonii okrężnicy. Alony nie można stosować bezpośrednio po operacji w obrębie przewodu pokarmowego, podczas zapalenia kłębuszków nerkowych, ostrego lub podostrego zapalenia i owrzodzenia jelita grubego, miesiączki.

• Niestrawność – preparaty aloesu wzmagają wydzielanie żółci i działają słabo bakteriobójczo. Aloes występuje w złożonych lekach ziołowych o działaniu pobudzającym czynności wydzielnicze żołądka i wątroby, rozkurczającym mięśnie gładkie dwunastnicy i dróg żółciowych.


Składnikami tego rodzaju preparatów są m.in.:

• korzeń kruszyny (wyciąg suchy kory kruszyny, sproszkowana kora kruszyny),

• sproszkowany korzeń lukrecji,

• sproszkowany korzeń pokrzyku lub zespół alkaloidów z pokrzyku,

• boldyna,

• ziele dymnicy,

• owoc kminku,

• korzeń prawoślazu.

• Świeże liście aloesu oraz otrzymany z nich sok i miąższ stosowane są także w nieżycie i owrzodzeniu żołądka, dwunastnicy i jelita grubego.

• Obniżona odporność – miąższ aloesu zawiera ponad 140 biologicznie czynnych składników:

- endogenne i egzogenne aminokwasy,
- enzymy (lipazę, amylazę, celulazę),
- witaminy (np. z grupy B, kwas foliowy, cholinę, C, A),
- związki mineralne: wapnia, magnezu, sodu, fosforu, cynku, żelaza, manganu, chromu, miedzi,
- nienasycone kwasy tłuszczowe (linolowy, linolenowy, stearynowy),
- naturalny kwas salicylowy, mleczan magnezowy,
- kampesterol, bradykinazę,
- fenole, kwas cynamonowy, związki siarki,
- saponiny, ligniny, biostymulatory,
- cukry: jednocukry (glukoza, fruktoza), wielocukry (polimannozy, glukomannozy, mukopolisacharydy).

Wyciągi ze świeżych liści są także bogate w szereg cennych substancji, takich jak: „biogenne stymulatory”, witaminy, sole mineralne, białka i wolne aminokwasy.

• Sok z aloesu (z miąższem lub bez) zalecany jest w stanach osłabienia, obniżonej odporności, wyczerpania organizmu, a także wzmacniająco w okresach zwiększonej zachorowalności i w czasie rekonwalescencji. Polecany jest również osobom narażonym na stres, nałogowym palaczom, starszym pacjentom oraz wszystkim tym, którzy chcą poprawić ogólną kondycję organizmu. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że wyciąg ze świeżych liści aloesu drzewiastego powoduje zwiększenie liczby limfocytów T i B oraz przeciwciał krążących we krwi, zwiększa aktywność fagocytów. Dlatego zaleca się go pacjentom z obniżoną odpornością, podatnym na stany zapalne, infekcje bakteryjne czy też wirusowe górnych dróg oddechowych. Aby ukierunkować szerokie spektrum działania aloesu, opracowywane są receptury, będące połączeniem jego właściwości z działaniem, np. miodu czy ziół. Dzięki zestawieniu wyciągu z aloesu drzewiastego z miodem uzyskuje się preparat o działaniu wzmacniającym i regenerującym. Pobudza on mechanizmy obronne organizmu i czynność enzymów ustrojowych (głównie zawierających w cząsteczce atomy mikroelementów). Przywraca także równowagę zaburzoną w wyniku procesu chorobowego.


Dostępne są też produkty płynne, zawierające w swym składzie sok z aloesu oraz:

• żeń-szeń indyjski i koreański (zwiększają zasoby sił życiowych),
• bogate w beta-glukan grzyby Reishi (pobudzają układ odpornościowy),
• wyciąg z gorzkiej pomarańczy i prebiotyki (w suplementach odchudzających),
• syrop jabłkowy, prebiotyki, nasiona lnu, łuski nasion płesznika (oczyszczanie organizmu z toksyn).

Do użytku zewnętrznego Aloes jest także chętnie stosowany w przypadku trudno gojących się ran, oparzeń, blizn, pęknięć skóry, wysypek. To także popularny składnik kremów i żeli do codziennej pielęgnacji twarzy czy okolic oczu, powiek, a także kojących balsamów do ciała.

Aloes to piękna i łatwa w hodowli roślina doniczkowa, ale i skarbnica substancji czynnych o wielokierunkowym działaniu. Po prostu – cudowny kwiat!

Autor: Beata Chudzińska

Komentarze