Choć surowy klimat i groźna przyroda bronią dostępu do tej krainy, to jednak rozciągająca się od Norwegii, przez Szwecję i Finlandię, aż po rosyjski Półwysep Kolski wciąż przyciąga rzesze turystów. Najchętniej odwiedzaną częścią prowincji jest fińska Laponia. Położona poza kołem podbiegunowym, zajmowana głównie przez dzikie pustkowia porośnięte albo niskim lasem, albo jałową tundrą przywodzi na myśl baśniową krainę wiecznego śniegu. Szczególnie podczas panowania nocy polarnej, kiedy to jedynym naturalnym źródłem światła jest księżycowa poświata. Nigdzie indziej nie spotkamy przechodzącego przez jezdnię stada reniferów albo samotnego łosia na bocznej drodze. Nie mówiąc już o znajdującej się na kręgu polarnym Wiosce Świętego Mikołaja.

Renifery i Saamowie

O Laponii mówi się, że jest krajem, gdzie reniferów jest więcej niż ludzi. Niestety, w niczym nie przypominają one znanego z kreskówek Rudolfa, ani tym bardziej tych, które na okolicznościowych pocztówkach ciągną sanie Świętego Mikołaja. Są bardzo przyjacielskie, a dla Lapończyków nieocenione. Rdzenni mieszkańcy Laponii, którzy sami siebie nazywają Saamami (Saami lub Sámi), początkowo traktowali je jak zwierzynę łowną, z czasem jednak oswoili i zajęli się ich hodowlą. Renifery są wykorzystywane do wszystkiego: jako siła pociągowa oraz jako doskonałe źródło skór i mięsa.

Dziś telefony komórkowe i skutery śnieżne umożliwiają im kontrolę stad bez konieczności przemierzania Laponii. Obok hodowli reniferów ważnym źródłem dochodów Lapończyków jest, oczywiście, turystyka. W hotelach i zajazdach przywitają nas Saamowie w tradycyjnych strojach i poczęstują daniem z renifera. Saamowie wciąż kultywują swoją tradycję, choć wprowadzenie chrześcijaństwa sprawiło, że wiele ich zwyczajów uznano za grzeszne.

Pierwotna wiara rdzennych Lapończyków to religia Natury, w której siły przyrody uważano za bóstwo, a wszystko, bez względu na to, czy było ożywione, czy nie, miało duszę. Zanim w XVII w. narzucono im chrześcijaństwo, najbardziej czczonymi bogami byli: Kiermes - bóg piorunów i bóstwa władające wiatrem, Księżycem, płodnością, a także zdrowiem reniferów. Ważną rolę w religii Saamów odgrywało Słońce, które malowane było na szamańskich bębnach. Echa dawnych wierzeń słychać jeszcze w legendach, chociażby w historii Stallo - groźnego siłacza wędrującego z psem, który wyzwał Saamów na pojedynek w gwizdaniu, mitów o Saivo - krainie umarłych czy też legendach z fantastycznymi istotami: trollami i gnomami w roli głównej. Niezwykle interesująca jest również tradycyjna muzyka Saamów, której podstawą jest śpiew „joik" i wybijany na bębnach rytm, towarzyszący „joikowaniu".

Niestety, szamańskie bębny, z membraną ze skóry renifera, bogato zdobione czerwoną farbą z kory olszyny, dziś można już spotkać tylko w muzeach. Mimo naporu chrześcijaństwa Saamowie zachowali kulturową odrębność. Mają nie tylko własne święto narodowe, hymn oraz flagę w kolorach Saamów - czerwonym, zielonym, żółtym i niebieskim, ale także własny parlament i własną... rozgłośnię radiową.

Miasto w kształcie rogów

Stolica Laponii, Rovaniemi, jest szczególnie polecana turystom ze względu na oryginalny układ urbanistyczny, który nawiązuje do rozłożystych rogów renifera. Niestety, widoczne jest to jedynie z lotu ptaka. Mieści się tu Arktikum, najciekawsze muzeum Rovaniemi, gdzie wielkie łuki atrium wyłaniają się z ziemi niczym łódź podwodna, a prawie wszystkie wystawy znajdują się pod kamiennym nabrzeżem. W środku znajdziemy Regionalne Muzeum Laponii i Centrum Polarne, gdzie znajduje się wiele eksponatów obrazujących życie narodów Północy, od ich początków po dzień dzisiejszy. Znajdziemy tu płaszcze przeciwdeszczowe z jelit fok czy spodnie z niedźwiedzia polarnego, skóry z lisów polarnych i karibu, a także zdjęcia, przedstawiające życie i hodowlę reniferów.