Jak często występują skórne objawy alergii?

Prawie 40 proc. polskiego społeczeństwa to osoby uczulone, u których mogą się rozwinąć choroby alergiczne. Wszyscy mamy geny, które są zdolne do produkcji substancji, tzw. mediatorów, wywołujących alergie, ale u części z nas są one uśpione, a u innych aktywne. Prawdopodobnie środowisko, w którym obecnie żyjemy i tryb naszego życia powodują, że geny te budzą się coraz częściej i musimy się liczyć z tym, że liczba chorych będzie z każdym rokiem wzrastać.

Objawy skórne alergii, czyli najczęściej pokrzywka i atopowe zapalenie skóry, występują u ok. 5-7 proc. populacji. Mogą one, zwłaszcza pokrzywka, dokuczać sporadycznie lub ciągle, przez kilka lat, potem następuje dosyć długa remisja, a pod wpływem różnych czynników, m.in. zaniedbania higieny zębów, rozwoju innych infekcji dochodzi do nawrotów choroby. Choroby alergiczne towarzyszą chorym przez całe życie, ale możliwe są długie okresy braku objawów. Odrębnym problemem jest skórna alergia kontaktowa na substancje, z którymi nasza skóra styka się.

Czy w przypadku alergii skórnej również można mówić o predyspozycjach genetycznych?

Oczywiście, zwłaszcza w odniesieniu do atopowego zapalenia skóry, choć uwarunkowania dotyczą innych genów niż w przypadku astmy i alergicznego nieżytu nosa. Izolowane pokrzywki rzadko są uwarunkowane rodzinnie, a nadwrażliwość pojawia się bardzo często pod wpływem nowych pokarmów, dodatków spożywczych czy leków. Inną sprawą są pokrzywki występujące z groźnymi obrzękami różnych części ciała, które mogą mieć wrodzony, uwarunkowany rodzinnie charakter.

Jakie alergeny najczęściej wywołują objawy skórne?

Najczęściej kontaktowe, a są to głównie metale zawarte w ozdobach, które nosimy, w barwnikach używanych do barwienia tkanin, w cemencie czy tynku. Poza metalami uczulenie wywołują kosmetyki, substancje zapachowe i różne inne substancje dodawane do kosmetyków. Kolejna grupa to leki stosowane miejscowo, np. antybiotyki, takie jak neomycyna, bazy do kremów i maści. Pokrzywka wyjątkowo rzadko jest wywoływana alergenami kontaktowymi, częściej alergenami działającymi na nas poprzez drogę pokarmową lub czynnikami fizycznymi, takimi jak wysiłek fizyczny, ciepło czy zimno.

W przypadku atopowego zapalenia skóry, choroby o nie do końca poznanej patogenezie, zaostrzać dolegliwości mogą alergeny wziewne i pokarmowe, bo bezpośrednią przyczyną dolegliwości jest patologia skóry. Nie zawiera ona dostatecznej ilości gruczołów łojowych i potowych, jest sucha, swędzi, łuszczy się, łatwo ją podrażnić. Jeśli chory się drapie, ułatwia przenikanie przez skórę alergenów, które powodują wtórną alergizację. Atopowe zapalenie skóry u noworodka jest pierwszym sygnałem, że w przyszłości będzie cierpiał na alergię. Bardzo często w ten sposób manifestuje się nadwrażliwość lub alergia na mleko krowie. Dziecko wyrasta z alergii pokarmowej, ale jej miejsce zajmuje po latach alergiczny nieżyt nosa albo astma.

W jaki sposób leczy się alergie skórne?

Można zastosować terapię miejscową lub ogólną. Bardzo skuteczne, ale i niebezpieczne są maści zawierające glikokortykosteroidy. Wolno je stosować tylko przez kilka dni. Jeśli wciera się je przez dłuższy czas, niszczą skórę. Z czasem zaczyna ona przypominać pergamin. Po zakończeniu terapii maścią sterydową należy stosować maści nawilżające i natłuszczające oraz leki przeciwhistaminowe. Alternatywą dla maści ze sterydami jest nowa grupa leków – inhibitory kalcyneuryny, które również stosuje się miejscowo. Nie powodują takich działań niepożądanych jak sterydy, można je dłużej stosować i smarować nimi nawet twarz czy okolice narządów rodnych.