– Dlaczego lekarze często lekceważą niedociśnienie?

Lekarze nie lekceważą niedociśnienia. W rzeczywistości dla nas hipotonia jest istotnym problemem klinicznym. Może ona przecież stanowić powikłanie zbyt agresywnej farmakoterapii. Może także być poważnym objawem chorobowym spowodowanym  np.  niewydolnością układu autonomicznego, może wiązać się np. z występowaniem tzw. chorób autoimmunologicznych i poważnych chorób neurologicznych, takich jak choćby stwardnienie rozsiane czy też chorób nowotworowych.

Wystąpienie objawów hipotonii skłania do podjęcia bardzo szerokich działań terapeutyczno- leczniczych. Zaryzykowałbym twierdzenie, że powszechne mniemanie o lekceważącym stosunku lekarzy do niedociśnienia spowodowane jest bardzo słabą znajomością tego zagadnienia wśród Polaków. Wielokrotnie toczyłem bardzo ożywione dyskusje z pacjentami, którzy za hipotonię uważali już stan, w którym skurczowe ciśnienie tętnicze obniżało się poniżej 120 mm Hg.

– Kiedy więc mówimy o niedociśnieniu? Jakie wartości pomiaru są prawidłowe, a jakie nie?

W myśl definicji niedociśnienie, czyli hipotonia to wrodzony lub patologicznie uwarunkowany stan stale obniżonego ciśnienia skurczowego nieprzekraczającego wysokości ok. 90 mm Hg i ciśnienia rozkurczowego (poniżej 60 mm Hg). Są to oczywiście wartości określone dla osób w wieku ok. 40-50 lat. W miarę upływu lat wartości ulegają  podwyższeniu.

Biorąc pod uwagę aspekty kliniczne wyróżniamy: niedociśnienie przewlekłe uwarunkowane genetycznie, konstytucjonalnie lub spowodowane przewlekłymi chorobami płuc, serca i naczyń, zaburzeniami hormonalnymi, takimi jak niewydolność kory nadnerczy, niewydolność przysadki mózgowej, niedoczynność gruczołu tarczowego oraz niedociśnienie przemijające  będące objawem m.in. wielu chorób zakaźnych, takich jak grypa, błonica czy dur brzuszny lub stanów pooperacyjnych, pozawałowych, pozatorowych, po zatruciach lekami i alkoholem, a także niektórych zaburzeń przemiany materii. Istnieje też niedociśnienie ortostatyczne objawiające się przy szybkiej zmianie pozycji ciała z siedzącej na stojącą.

– Mówi się, że hipotonia to choroba kobiet.

Jest w tym sporo prawdy. Związane jest to oczywiście z większą skłonnością kobiet do schorzeń mogących być jej bezpośrednią przyczyną.

– Czy hipotonia pierwotna jest groźna?

Może ona stanowić objaw groźnej i potencjalnie trudnej do leczenia choroby. Związane z nią objawy (np. omdlenie) mogą także stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia pacjentów.

– Niedociśnienie ortostatyczne częściej dotyka mężczyzn – dlaczego?

Właściwie nie ma chyba jednoznacznego wytłumaczenia tego zjawiska. Przyczyną, poza różnorodnymi środkami leczniczymi, mogą być używki, np. alkohol i papierosy, które zdecydowanie częściej są stosowane przez mężczyzn.

– Jak sobie pomagać?

Fakt wystąpienia objawów hipotonii powinien oczywiście skłonić nas do bezzwłocznej konsultacji z lekarzem POZ, a  potem, zgodnie z jego zaleceniami, z lekarzem poradni specjalistycznej. Ważne są także tzw. „działania w trybie doraźnym”. Nie wolno m.in. zapominać o dostarczeniu odpowiedniej ilości płynów, zwłaszcza w czasie tak oczekiwanych obecnie upalnych dni. Można zwiększyć użycie soli kuchennej, a także nie wolno zapominać o systematycznym podejmowaniu różnorakich ćwiczeń fizycznych (choćby spaceru). W nagłych przypadkach należy przyjąć pozycję z głową położoną poniżej poziomu kończyn dolnych.