Karolek pospolity, kinin, karulek pospolity, karba – bez względu na to, jak go nazwiemy, kminek zwyczajny (Carum carvi) to jedno z najbardziej popularnych ziół. Ceniony nie tylko ze względu na doskonały smak i zapach, ale także dlatego, że jest świetnym środkiem wspomagającym trawienie. Nasiona kminku dodawane są do serów, chleba i kiszonej kapusty. Piekarze z kolei posypują nimi ciasta, a winiarze używają ich jako bazę do produkcji doskonale znanego likieru poprawiającego trawienie – Kümmel, czyli kminkówki.

O niezwykłych właściwościach kminku wiedziano już w starożytności – wymienia go egipski traktat lekarski, tzw. papirus Ebersa i starotestamentowa „Przypowieść o siewcy”, piszą o nim również Dioskurides i Pliniusz. Stosowano go wówczas przede wszystkim jako środek ułatwiający trawienie potraw z fasoli i grochu. Co ciekawe jednak, wykorzystywano go nie tylko jako środek leczniczy, o czym świadczy przykład Persji, gdzie w V wieku n.e. używano go jako „twardej waluty” i płacono nim podatki. Od czasów panowania Karola Wielkiego kminek na dobre zagościł w przyklasztornych ogrodach.

Kminek zwyczajny znalazł także szerokie zastosowanie w medycynie ludowej. Wierzono, że jest on w stanie zapobiec kradzieży każdego przedmiotu, który go zawiera. Z tego powodu na wsiach karmiono nim ptactwo domowe, a także używano w charakterze… mikstury miłosnej. Odczyniano nim także uroki i traktowano jako afrodyzjak.

Skład

Korzeń:

•    kwasy fenolowe,
•    furanokumaryny,
•    żywice,
•    węglowodany,
•    witamina C,
•    furanochromony,
•    związki półacetylenowe,
•    olejek eteryczny (linalol, menton i kamfora).

Ziele:

•    flawonoidy (kwercetyna, kemferol i izoramnetyna,
•    olejek eteryczny (seskwiterpeny: kariofilen, kadinen),
•    polisacharydy.

Kwiaty:

•    olejek lotny,
•    flawonoidy.

Owoce:

•    kumaryny,
•    flawonoidy,
•    garbniki,
•    białka,
•    olej tłusty

Właściwości

Kminek ma działanie:

•    rozkurczowe,
•    wiatropędne,
•    moczopędne,
•    żółciopędne,
•    przeciwzapalne,
•    napotne,
•    przeciwbakteryjne,
•    przeciwwirusowe,
•    przeciwgrzybicze,
•    przeciwmiażdżycowe,
•    wykrztuśne,
•    mlekopędne w okresie karmienia piersią.

Kminek zwyczajny jest nieoceniony, jeśli chodzi o leczenie dolegliwości ze strony układu pokarmowego, a także moczowo-płciowego. Dzięki działaniu rozkurczowemu przynosi ulgę osobom cierpiącym na kolki, skurcze żołądkowo-jelitowe czy wzdęcia, jak również kobietom w czasie menstruacji. Jest doskonały dla ludzi zmagających się z dolegliwościami wątrobowymi (poprzez zwiększanie ilości wydzielanej żółci i ułatwienie jej przepływu do dwunastnicy) lub z zaburzeniami pracy trzustki. Zwiększa ilość wydalanego moczu, przynosi ulgę w czasie biegunki. Działa wykrztuśnie, znajduje też zastosowanie w leczeniu stanów zapalnych gardła, zapaleniu oskrzeli oraz kaszlu (zwłaszcza sporządzona z nasion płukanka jest skuteczna w czasie problemów związanych z infekcjami gardła). Zewnętrznie można stosować rozcieńczony olejek kminku zwyczajnego jako skuteczny środek w przypadku świerzbu.

Zastosowanie w kuchni

Kminek możemy stosować zarówno w postaci świeżych liści – jako dodatek do zup i duszonych mięs oraz sałatek –  jak i gotowanych i podawanych jak szpinak, marchewka lub pasternak. Jest doskonałą przyprawą do pieczonych tłustych i ciężkostrawnych mięs: wieprzowiny i baraniny Nasiona kminku są nieocenione jako przyprawa chleba żytniego, ciast, herbatników, serów, omletów, makaronów, ryżu, sosów, a nawet… owoców morza. Niektóre potrawy wręcz wymagają dodania kminku: ziemniaki, zielony groszek, kalafior, ogórki, cebula, marchew, nie mówiąc już o świeżej czy kiszonej kapuście. Olejki eteryczne z nasion kminku stosowane są już na skalę przemysłową do nadania smaku korniszonom, marynatom, a także słodyczom, takim jak cukierki czy lody oraz napojom alkoholowym (Kümmel).

Zbiór i konserwacja

Kminek zbieramy latem: pod koniec czerwca i w pierwszej połowie lipca.  Zebrane w pogodne dni dojrzałe owoce suszymy i przechowujemy w papierowych lub płóciennych woreczkach.

Łączenie ziół

Kminek w połączeniu z rumiankiem oraz tatarakiem zwyczajnym przynosi ulgę we wzdęciach oraz w czasie kolki, a w połączeniu z rzepikiem pospolitym i jagodą wawrzynu w biegunce. Z kolei wraz z szantą zwyczajną łagodzi objawy zapalenia oskrzeli.

Przeciwwskazania

Nasiona kminku nie są zalecane kobietom, u których występują obfite menstruacje, a to dlatego, że rozszerza naczynia krwionośne, co może skutkować pobudzeniem krwawienia. Powinny go także unikać przyszłe mamy. Kminek może wywoływać również podrażnienie skóry, a to ze względu na obecność fotouczulającego umbeliferonu.