Zatrucia pokarmowe wywołują różne szczepy pałeczek Salmonella, a także wirusy jelitowe z różnych grup systematycznych. Chociaż ich objawy są często podobne, możemy wymienić kilka cech różnicujących niektóre infekcje, np. salmonellozę, zakażenia gronkowcowe czy botulizm.

Salmonella

Jeśli biegunka pojawia się w czasie 8-36 godzin po zjedzeniu jaj na miękko, sadzonych czy po wiedeńsku, lodów, kremów lub tatara, może to wskazywać na salmonellozę. Rezerwuarem chorobotwórczych drobnoustrojów są także: drób, wyroby mleczarskie i mięso. Bakteria ta jest przyczyną aż 80-90 proc. zatruć w Polsce. Pałeczki przedostawszy się do jelit, osiedlają się na powierzchni nabłonka jelitowego. Po okresie wylęgania pojawia się biegunka, która jest reakcją obronną organizmu na toksyny. Ich eliminację można przyspieszyć lekami wiążącymi je w świetle jelit (preparaty cholestrymany i taniny).W pierwszych dwóch-trzech dniach zaleca się dodatkowo jeść kleiki ryżowe i suchary.

Często chorzy na salmonellozę uskarżają się nie tylko na biegunkę, ale także na nudności, wymioty oraz gorączkę, czego wynikiem jest nasilona utrata wody. Dlatego tak ważne jest nawodnienie organizmu. Pacjent powinien przyjmować płyny o temperaturze pokojowej oraz uzupełniać elektrolity. W przypadku ciężkich zatruć wskazana jest antybiotykoterapia.

Staphylococcus aureus

Dla zatruć gronkowcowych charakterystyczny jest krótki okres (6 godzin) dzielący spożycie zakażonego pokarmu od pojawienia się objawów. Zakażona tym drobnoustrojem może być żywność bogata w węglowodany, np. ciasta z bitą śmietaną lub kremem oraz produkty mleczarskie, mięso, drób, ryby. Przebieg zatrucia jest zwykle łagodny – dominują symptomy nieżytu żołądka, u części chorych występuje biegunka lub gorączka. Dolegliwości ustępują w ciągu 1-3 dni. Podobnie jak w salmonellozach, zaleca się leczenie objawowe.

Botulizm

Bardzo groźną dla chorego postacią zatrucia pokarmowego jest botulizm. Do zakażenia dochodzi po spożyciu żywności zanieczyszczonej wytworzonymi przez laseczki Clostridium botulinum toksynami, np. z niewłaściwie wytwarzanych i przechowywanych konserw mięsnych, rybnych, warzywnych, wekowanego w warunkach domowych mięsa. Objawami zatrucia są: nieżyt żołądkowo-jelitowy, silne osłabienie i znużenie, zaburzenia neurologiczne – podwójne lub zamazane widzenie, światłowstręt, trudności w mówieniu i połykaniu, zaparcie, w ciężkich postaciach – zaburzenia oddychania na skutek osłabienia mięśni oddechowych. Zatrucie to może doprowadzić do śmierci, dlatego niezwłocznie należy choremu podać antytoksynę botulinową. Leczeniem uzupełniającym jest wyrównanie niedoborów wodnych, elektrolitowych oraz podawanie witamin.

Biegunka podróżnych – „zemsta faraonów”

Drobnoustrojem powodującym zapalenie żołądka i jelit u osób podróżujących do krajów tropikalnych, subtropikalnych lub o niskim poziomie higieny jest Escherichia coli. Najczęściej w ciągu 1-2 dni po zakażeniu pojawiają się kurczowe bóle brzucha i biegunka bez domieszki śluzu. Zatruciu nie towarzyszy gorączka. Biegunka podróżnych zwykle stopniowo przechodzi po 3-4 dniach, w momencie ustalenia się nowej równowagi bakteryjnej w obrębie jelita. Leczenie polega na uzupełnianiu płynów i elektrolitów oraz podawaniu probiotyków.