Sen zabiera nam 1/3 część życia. Przynosi odprężenie i wypoczynek wszystkim narządom: zwalnia nasze serce, oddech, mięśnie. Sen składa się z kilku faz: czuwania, REM (szybkich ruchów gałek ocznych), snu płytkiego i snu głębokiego. Wszystkie te fazy powtarzają się cyklicznie każdej nocy - a przynajmniej powinny, zdarzają się jednak zakłócenia, które destabilizują nasz nocny wypoczynek. Takim destabilizatorem jest…chrapanie. Przyjmuje się, że około 20% ludzi chrapie, najczęściej są to mężczyźni. Głośne chrapanie dotyczy ludzi zdrowych, którzy chrapią pod wpływem określonych okoliczności (np. po alkoholu), tylko u nielicznych przypadłość ta ma określoną przyczynę i wymaga leczenia.

Obturacyjny bezdech senny (OBS)

Chrapanie jest zjawiskiem naturalnym, nasilającym się z wiekiem. Niebezpieczne dla zdrowia staje się, gdy jest bardzo głośne i kończy się bezdechem. Dodatkowymi, niepokojącymi sygnałami są poranne bóle głowy, senność w ciągu dnia, rzucanie się w nocy, pogorszenie wydolności seksualnej, Bywa, że budzimy się z uczuciem duszności, spoceni, z kołaczącym sercem.

Taki zespół objawów wskazuje na obturacyjny bezdech senny. Dochodzi wtedy do zablokowania przepływu powietrza w górnym odcinku drogi oddechowej, przy równoczesnym utrzymaniu ruchów przepony i klatki piersiowej. Bezdech często spowodowany jest zmianami anatomicznymi - deformacją nosa, skrzywioną przegrodą, polipami, przerostem migdałka gardłowego u dzieci, cofniętą żuchwą czy zwężeniami w krtani. Bezdech dotyczy głównie mężczyzn po 40 roku życia i kobiet po pięćdziesiątce. Charakterystyczne jest też to, że większość z nich ma nadwagę.

Skutki

Nieleczony obturacyjny bezdech senny spowoduje, że objawy początkowo łagodne, będą się nasilały. Jest to konsekwencja stałego niedotlenienia organizmu w czasie snu. Sen przestaje być czasem wytchnienia i wypoczynku, przestaje regenerować organizm. Podczas OBS może dojść do niedotlenienia mózgu, serca, nerek, wątroby.

Bezdech prowadzi do nadmiernej senności podczas dnia, osłabienia potencji i różnych zaburzeń ze strony układu krążenia: zakłócenia rytmu serca, nadciśnienia tętniczego czy przerostu prawej komory serca. Przy każdym zatrzymaniu oddechu serce musi pracować szybciej, rośnie więc ciśnienie krwi, które często nie obniża się po rozpoczęciu normalnego oddychania. W niektórych wypadkach dochodzi do zakłócenia rytmu serca - serce bije nierówno, nawet z kilkusekundowymi przerwami. Przypuszcza się, że nagła śmierć u dorosłych o ogólnie dobrym stanie zdrowia jest związana właśnie z występującymi podczas snu zaburzeniami rytmu serca. OBS ma także inne następstwa: zakłócenie snu może prowadzić do depresji, nadwrażliwości, trudności w koncentracji, zaburzeń pamięci czy utraty energii.

Czy to tylko zły sen, czy bezdech?

Częściowo, za pomocą prostych testów sami możemy określić, czy występujące u nas symptomy rzeczywiście świadczą o OBS. Do samooceny senności w czasie dnia służy tzw. skala senności Epworth:

0 = na pewno nie zasnę
1 = mała możliwość zaśnięcia
2 = raczej zasnę
3 = na pewno zasnę

Z jaką łatwością zasnąłbyś w wymienionych sytuacjach:

- Siedzenie i czytanie
- Oglądanie telewizji
- Siedzenie bezczynnie w miejscu publicznym (teatr, kino)
- Jadąc samochodem bez przerwy jako pasażer
- Popołudniowy odpoczynek na kanapie
- Siedzenie i rozmawianie z druga osobą
- Spokojnie siedzenie po obiedzie bez alkoholu
- W samochodzie, w kilkuminutowym korku

Wartości:

1-6 = nie stwierdza się bezdechu sennego
7-8 = prawdopodobieństwo bezdechu sennego, wskazana konsultacja u specjalisty
9 (równe lub wyżej) OBS = zaleca się diagnostykę i konsultację

Jeżeli test wskazuje wartość równą lub wyższą niż 9 to konieczna jest wizyta u specjalisty, który na podstawie badań całonocnych (przy użyciu polisomnografu lub poligrafu), badań laryngologicznych, endoskopowych i ewentualnie tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego zdiagnozuje problem i wskaże leczenie (operacyjne bądź zachowawcze). W niektórych przypadkach bezdechów można się pozbyć bardzo łatwo – wystarczy schudnąć, zaprzestając palenia papierosów, picia alkoholu lub też odstawić niektóre leki.